Ένας διεθνής θεσμός αρχιτεκτονικής φτάνει για πρώτη φορά στην Κύπρο και καλεί πολίτες, ιδιοκτήτες και επαγγελματίες να συμμετάσχουν ενεργά σε ένα διήμερο, όπου οι χώροι θα ανοίξουν μαζί με τις ιστορίες τους. Τρεις πολίτες, που βρίσκονται πίσω από την πρωτοβουλία, εξηγούν στο «Π» την ιδέα και τους στόχους, ενώ μιλούν για τις προετοιμασίες και το παράλληλο πρόγραμμαΈνας νέος θεσμός, το Open House Nicosia, θα πραγματοποιηθεί στα μέσα Απριλίου και αυτή την περίοδο αναζητά κτήρια και εθελοντές που θα πλαισιώσουν το εγχείρημα που επιδιώκει να ενεργοποιήσει αρχιτέκτονες, ενοίκους και πολίτες ώστε να συνομιλήσουν γύρω από τις ιστορίες και το βίωμα πίσω από τα κτήρια της πρωτεύουσας. Το «Π» επικοινώνησε με την ομάδα και συνομιλεί με τα τρία ιδρυτικά μέλη, τη Χριστιάνα Κυπερούντα, τον Άγγελο Σιαμαρή και τον Στέλιο Θεοδώρου οι οποίοι γνώρισαν τον θεσμό σε πόλεις του εξωτερικού και επιχείρησαν να δημιουργήσουν κάτι αντίστοιχο στη Λευκωσία.
Πείτε μας για την ιδέα του Open House. Τι πρόκειται να συμβεί στην πρωτεύουσα και πώς διαφοροποιείται από μια ξενάγηση/αρχιτεκτονικό περίπατο;
Το Open House είναι ένας διεθνής θεσμός που ξεκίνησε στο Λονδίνο και πλέον υλοποιείται σε 60 πόλεις παγκοσμίως. Για ένα Σαββατοκύριακο, δημόσια και ιδιωτικά κτήρια ανοίγουν δωρεάν τις πόρτες τους στο κοινό.
Στη Λευκωσία, ο θεσμός θα πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά στις 18-19 Απριλίου 2026. Το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να επισκεφθεί επιλεγμένα κτήρια, διαφορετικής κλίμακας και χρήσης. Οι επισκέψεις θα πραγματοποιούνται μέσω οργανωμένων ξεναγήσεων από εκπαιδευμένους εθελοντές και επαγγελματίες του χώρου.
Η βασική διαφοροποίηση από έναν απλό περίπατο είναι ότι το Open House δεν περιορίζεται σε εξωτερική παρατήρηση. Παρέχει πρόσβαση στο εσωτερικό των κτηρίων και εστιάζει τόσο στην αρχιτεκτονική τους ποιότητα όσο και την ιστορία τους και στους δημιουργούς τους.
Γιατί αποφασίσατε να διοργανωθεί στην Κύπρο;
Είναι ένας θεσμός που παρακολουθούμε εδώ και χρόνια, συμμετέχοντας τόσο ως επισκέπτες όσο και ως εθελοντές σε διάφορες χώρες και κυρίως στην Ελλάδα. Μέσα από αυτές τις συμμετοχές, διαπιστώσαμε πόσο ουσιαστικό θα ήταν να υπάρξει κάτι αντίστοιχο και στην Κύπρο. Πιστεύουμε ότι η χώρα διαθέτει ένα σημαντικό αρχιτεκτονικό «απόθεμα», το οποίο αξίζει να αναδειχθεί ώστε να το γνωρίσει το ευρύ κοινό.
Τι κάνει τη Λευκωσία κατάλληλη πόλη για να φιλοξενήσει αυτόν τον θεσμό;
Η Λευκωσία μπορεί να εξελιχθεί σε μια επιτυχημένη πόλη φιλοξενίας του θεσμού, καθώς συνδυάζει ένα ευρύ φάσμα αρχιτεκτονικών ρυθμών και εκφράσεων. Η αρχιτεκτονική της ταυτότητα διαμορφώνεται από το πλούσιο πολιτιστικό και ιστορικό υπόβαθρο της Κύπρου, που εκτείνεται σε χιλιάδες χρόνια και περιλαμβάνει σημαντικές ιστορικές περιόδους, όπως η Βυζαντινή, η Φραγκική, η Ενετική, η Βρετανική και η Οθωμανική. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια, η πόλη βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη, με νέα έργα και αστικές παρεμβάσεις να υλοποιούνται συνεχώς και να επαναπροσδιορίζουν το σύγχρονο τοπίο της. Ήδη, οι πρώτες ενδείξεις από τα κτήρια που εκδηλώνουν ενδιαφέρον συμμετοχής επιβεβαιώνουν αυτή την πολυφωνία και τη δυναμική που χαρακτηρίζει την πόλη.
Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι διαδικασίες;
Η οργανωτική επιτροπή του Open House Nicosia, η οποία αποτελείται από 19 εθελοντές-μέλη με διαφορετικές εξειδικεύσεις, εργάζεται σε εντατικούς ρυθμούς για την προετοιμασία της φετινής διοργάνωσης. Αυτή την περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη δύο ανοικτές προσκλήσεις προς το κοινό.
Η πρώτη αφορά την υποβολή κτηρίων και λήγει στις 26 Φεβρουαρίου, έπειτα από παράταση που δόθηκε λόγω αυξημένου ενδιαφέροντος. Η δεύτερη αφορά την πρόσκληση εθελοντών, οι οποίοι θα εκπαιδευτούν και θα αναλάβουν τις ξεναγήσεις κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ και η οποία λήγει στις 28 Φεβρουαρίου.
Τι σας ώθησε να ανοίξετε τώρα το Open Call για κτήρια και χώρους; Τι είδους σπίτια ή κτήρια αναζητάτε;
Μέσω του Open Call θέλουμε να δώσουμε τη δυνατότητα συμμετοχής σε όλους, τόσο σε ιδιώτες όσο και σε οργανισμούς. Στόχος μας είναι η προσέλκυση ολοκληρωμένων κατασκευαστικά κτηρίων με αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, όπως ιδιωτικές κατοικίες, δημόσια κτήρια, πολιτιστικοί, εμπορικοί και εκπαιδευτικοί χώροι, καθώς και σύγχρονες υποδομές και έργα αποκατάστασης ή επανάχρησης.
Υπάρχουν συγκεκριμένες περιοχές της Λευκωσίας που σας ενδιαφέρουν περισσότερο;
Το Open House Nicosia δεν θα περιοριστεί σε συγκεκριμένες περιοχές της Λευκωσίας. Αν και η εντός των τειχών πόλη θα αποτελέσει έναν σημαντικό πυρήνα της διοργάνωσης, επιδίωξή μας είναι να συπεριλάβουμε γειτονιές εκτός του κέντρου, ώστε να αποτυπωθεί η πολυμορφία της πόλης. Η τελική διαμόρφωση των περιοχών που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα προκύψει βάσει της διαθεσιμότητας και της επιλογής των κτηρίων ανά περιοχή καθώς και του συνολικού αριθμού των εθελοντών της δράσης.
Ποια είναι τα βασικά κριτήρια επιλογής των χώρων;
Στόχος μας είναι στο πρόγραμμα ξεναγήσεων που θα διαμορφωθεί να εκπροσωπείται ένα ευρύ φάσμα κτηρίων ποιοτικής αρχιτεκτονικής που να αναδεικνύει το πλούσιο πολιτιστικό και ιστορικό υπόβαθρο της χώρας, καθώς και την πρόσφατη αστική ανάπτυξη. Παράλληλα, επιθυμία μας είναι να δοθεί βήμα τόσο σε νέους όσο και σε καταξιωμένους αρχιτέκτονες.
Υπάρχουν σχέδια για παράλληλο πρόγραμμα; Π.χ. εργαστήρια, διαλέξεις, ομιλίες.
Η κύρια δράση του Open House Nicosia, δηλαδή οι ξεναγήσεις σε κτήρια, θα πλαισιωθεί φέτος από ένα παράλληλο πρόγραμμα δράσεων που θα εμπλουτίσει τη συνολική εμπειρία του κοινού. Σε αυτό θα περιλαμβάνονται θεματικοί αρχιτεκτονικοί και πολιτιστικοί περίπατοι στο κέντρο της πόλης, ενώ παράλληλα θα ανακοινωθεί και διαγωνισμός φωτογραφίας, με στόχο να ενθαρρύνει τους επισκέπτες να αποτυπώσουν τη δική τους οπτική για την αρχιτεκτονική και τον αστικό χώρο της Λευκωσίας. Όλες οι δράσεις του Open House Nicosia θα προσφέρονται δωρεάν στο κοινό.
Τι στοχεύει η διοργάνωση;
Στόχος μας είναι να δώσουμε τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να γνωρίσουν, να εκτιμήσουν και να θαυμάσουν την ποιοτική αρχιτεκτονική και να επισκεφθούν χώρους που είτε λόγω ιδιωτικότητας είτε λόγω άλλων συνθηκών δεν θα μπορούσαν να επισκεφθούν υπό κανονικές συνθήκες, και μάλιστα δωρεάν. Επιθυμία μας είναι να καθιερωθεί ως ένα πολιτιστικό γεγονός, θεμελιωμένο στις αρχές της συμπερίληψης, της ισότητας και της προσβασιμότητας, προσφέροντας δράσεις και ευκαιρίες συμμετοχής τόσο στους κατοίκους όσο και στους επισκέπτες του νησιού.
Πώς μπορεί το Open House να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τη Λευκωσία;
Το Open House προσφέρει τη δυνατότητα να δούμε την πόλη ως εμπειρία. Μέσα από τις ξεναγήσεις, το κοινό έχει την ευκαιρία να ακούσει τις ιστορίες, τα βιώματα και τη σκέψη των δημιουργών ή και των ενοίκων κάθε χώρου, ανακαλύπτοντας μια πιο ουσιαστική, ίσως και πιο μοναδική πλευρά της πόλης.
Για παράδειγμα, κάποιος που θα περπατά με την οικογένεια ή τους φίλους του στο κέντρο της Λευκωσίας κατά το διήμερο του Open House Nicosia, θα μπορεί να επισκεφθεί ένα συμμετέχον κτήριο που θα δει αυθόρμητα μπροστά του, καθώς δεν απαιτείται προεγγραφή ή δήλωση ενδιαφέροντος. Με αυτόν τον τρόπο, η πόλη γίνεται πιο ανοιχτή και πιο συμμετοχική.
Πιστεύετε ότι διοργανώσεις όπως το Open House μπορούν να ενισχύσουν τον διάλογο γύρω από την αρχιτεκτονική και τον δημόσιο χώρο;
Αναμφίβολα. Πιστεύουμε ότι η αρχιτεκτονική αφορά όσους ζουν και κινούνται στην πόλη. Ένας θεσμός ανοικτός και δωρεάν προς το κοινό, δημιουργεί συνθήκες ουσιαστικού διαλόγου.
Έχετε ανακοινώσει μερικούς από τους υποστηρικτές σας. Πώς μπορούν οργανισμοί ή και απλοί πολίτες να στηρίξουν την προσπάθεια;Ευχαριστούμε θερμά τον Δήμο Λευκωσίας που έχει θέσει τη διοργάνωση υπό την αιγίδα του, καθώς και τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Κύπρου και το ΕΤΕΚ για τη θεσμική τους στήριξη. Σύντομα θα ανακοινωθούν και οι επίσημοι χορηγοί του Open House Nicosia που θα στηρίξουν οικονομικά τη διοργάνωση.
Με ποιους τρόπους μπορεί να επικοινωνήσει το κοινό ή οι όποιοι οργανισμοί ενδιαφέρονται;
Το κοινό και οι οργανισμοί που ενδιαφέρονται μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας μέσω των επίσημων καναλιών μας στα Μέσα Κοινωνικής δικτύωσης (Instagram & Facebook), καθώς και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο ~info@openhousenicosia.com. Παράλληλα, οι πολίτες μπορούν να στηρίξουν την προσπάθεια συμμετέχοντας ως εθελοντές, διαδίδοντας τη δράση ή προτείνοντας κτήρια/χώρους.