Πρωτοσέλιδα με τις πιο σημαντικές στιγμές της σύγχρονης Ιστορίας κρέμονται από τους τοίχους της γκαλερί Γκαράζ. Η χρονολογία αλλάζει, οι τίτλοι ξεδιπλώνονται σε animation, οι λέξεις που κάποτε τυπώθηκαν σε χαρτί αποκτούν νέα μορφή. Λίγα τετράγωνα παρακάτω, στο παλαιό Δημαρχείο Λευκωσίας, τρία φορέματα στέκονται σαν «σιωπηλοί μάρτυρες» μιας άλλης εποχής. Στην Καστελιώτισσα, ο Διγενής, η Ρήγαινα, δράκοι και καλικάντζαροι ζωντανεύουν μέσα από τρισδιάστατες μορφές και εικονική πραγματικότητα. Κάπως έτσι η περιήγηση στην εντός των τειχών πόλη μετατρέπεται σε διαδρομή μέσα στον χρόνο.
Με αφορμή την κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών παρουσιάζει τρεις εκθέσεις στη Λευκωσία, καλύπτοντας τρεις διακριτές χρονικές ενότητες: από τη μυθολογική και λαϊκή παράδοση, στη μεσαιωνική Κύπρο και στη νεότερη ιστορία όπως καταγράφηκε στον Τύπο. Πρόκειται για τις εκθέσεις «Οι Μύθοι της Κύπρου» στην Καστελιώτισσα, «Medieval Lefkosia» στο παλαιό Δημαρχείο και «From Press toPresent» στην γκαλερί Γκαράζ.
Οι Μύθοι της Κύπρου
Η έκθεση «Οι Μύθοι της Κύπρου» που φιλοξενείται στην ιστορική αίθουσα της Καστελιώτισσας, ζωντανεύει γνωστά μυθικά πρόσωπα της κυπριακής παράδοσης, όπως ο Διγενής, η Σιερόλοττα, οι καλικάντζαροι και η Ρήγαινα. Μέσα από τρισδιάστατες κατασκευές και ομοιώματα, οι μορφές της λαϊκής αφήγησης αποκτούν φυσική παρουσία, ενώ η χρήση τεχνολογιών εικονικής πραγματικότητας επιτρέπει στον επισκέπτη να βιώσει σκηνές εμπνευσμένες από τις αφηγήσεις των παλαιότερων γενεών.
Medieval Lefkosia
Στο παλαιό Δημαρχείο Λευκωσίας παρουσιάζεται η έκθεση «Medieval Lefkosia», μια διαδρομή στη μεσαιωνική ιστορία της πρωτεύουσας, βασισμένη στο έργο της ερευνήτριας Νάσας Παταπίου. Κεντρικό στοιχείο της έκθεσης αποτελούν τρεις γυναικείες μορφές του Μεσαίωνα, όπως αναδεικνύονται μέσα από τα ποιήματα της συλλογής «Γενέθλια Πόλη».
Τα ποιήματα φωτίζουν ιστορικές φιγούρες της εποχής και δημιουργούν έναν συσχετισμό με τις γυναίκες του 1974 που έζησαν την προσφυγιά. Μέσα από κείμενα, οπτικό υλικό και αναπαραστάσεις, ο επισκέπτης καλείται να γνωρίσει μια περίοδο που υπήρξε καθοριστική για τη σχέση της Λευκωσίας με τη μεσαιωνική Ευρώπη.
From Press to Present
Η τρίτη έκθεση, «From Press to Present», φιλοξενείται στην γκαλερί Γκαράζ και αντλεί από το Αρχείο Εφημερίδων του ΓΤΠ. Μέσα από πρωτοσέλιδα και αρχειακό υλικό που παρουσιάζεται σε μορφή animation, αναδεικνύονται σημαντικές στιγμές της νεότερης ιστορίας της Κύπρου, από τον αγώνα της ΕΟΚΑ και την ανεξαρτησία έως την τραγωδία του 1974, την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το δημοψήφισμα το 2004, την οικονομική κρίση το 2010 μέχρι την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Η έκθεση επιχειρεί να φωτίσει τον ρόλο της δημοσιογραφίας στην καταγραφή και ερμηνεία της ιστορίας, παρουσιάζοντας την πορεία του τόπου μέσα από τις σελίδες του Τύπου.
Η διευθύντρια του ΓΤΠ, Αλίκη Στυλιανού περιέγραψε στο «Π» πώς η ιδέα για τις τρεις εκθέσεις πέρασε στην πράξη.
Γιατί διαλέξατε αυτούς τους χώρους για τις εκθέσεις;
Θεωρούμε ότι είναι κεντρικοί και εύκολα προσβάσιμοι για το ευρύ κοινό. Όλη αυτή η προσπάθεια και η οργάνωση που έχει γίνει από το ΓΤΠ στοχεύει ακριβώς στο να προσκαλέσουμε τον κόσμο να έρθει, να βρει ενδιαφέρον αυτά που έχουμε να προβάλουμε και, με αυτόν τον τρόπο, να δοθεί το έναυσμα σε όσους επιθυμούν να κάνουν μεγαλύτερη έρευνα, να ψάξουν στα αρχεία, να διαβάσουν βιβλία, ώστε να πάρουν καλές και χρήσιμες πληροφορίες για την ιστορία της Κύπρου και την ιστορία τους, από πού προερχόμαστε, ποιο είναι το παρελθόν μας ως Κύπριοι.
Ποια είναι η σημασία των εκθέσεων στο πλαίσιο της προεδρίας;
Η αφορμή είναι να προβάλουμε τη σχέση της Κύπρου με την Ευρώπη μέσω της ιστορίας του Μεσαίωνα στην Κύπρο, με ιδιαίτερη έμφαση στη Λευκωσία. Ο λόγος είναι επειδή εδώ ήταν το κέντρο της διοίκησης όλων των εύπορων Κυπρίων που ζούσαν και εργάζονταν για την Κύπρο στον Μεσαίωνα. Είναι μια πόλη που δεν έχει αναδειχθεί ακόμη για τη σημασία της ιστορίας της και θα θέλαμε όλοι οι Λευκωσιάτες, και όχι μόνο, να γνωρίζουν πόσο σημαντική είναι η σχέση της Κύπρου και δη της Λευκωσίας με τη μεσαιωνική Ευρώπη.
Γιατί πιστεύετε ότι δεν έχει αναδειχθεί ακόμη;
Πιστεύω ότι η χρονική περίοδος του Μεσαίωνα στην Κύπρο δεν είναι μια περίοδος που έχει αναδειχθεί αρκετά στο ευρύ κοινό. Έχουν γίνει πολλές έρευνες, υπάρχουν σημαντικοί ερευνητές που έχουν γράψει πολλά βιβλία και έχουν κάνει εκτενή αρχειακή δουλειά, όμως ο κόσμος δεν έχει γνώση ότι υπάρχει αυτό το υλικό. Αυτό ακριβώς προσπαθήσαμε να κάνουμε: να βρούμε έναν εύστοχο και ευχάριστο τρόπο για να κινήσουμε το ενδιαφέρον των συμπολιτών μας να μάθουν για τη μεσαιωνική Λευκωσία.
Πώς προέκυψε η επιλογή των ποιημάτων της Νάσας Παταπίου;
Η επιλογή έγινε λόγω της φύσης του έργου της και του συσχετισμού του έργου με τη σύγχρονη κυπριακή ιστορία. Τα τρία ποιήματα που παρουσιάζονται στην έκθεση «Γενέθλια Πόλη» μιλούν για τρεις γυναικείες φιγούρες την περίοδο του Μεσαίωνα, ταυτίζοντάς τες με τις γυναίκες του 1974 που έζησαν την προσφυγιά.
Και οι άλλες εκθέσεις;
Με παρόμοιο τρόπο λειτουργεί και η έκθεση «Μύθοι της Κύπρου». Από την άλλη, η έκθεση «From Press to Present» επικεντρώνεται καθαρά στο Αρχείο Εφημερίδων. Μπορεί να γίνονται αναφορές μέσω του αρχείου για τον Μεσαίωνα, αλλά δεν είναι αυτή καθαυτή η έκθεση για τη μεσαιωνική Λευκωσία.
Η συνεισφορά της τεχνολογίας είναι κεντρικό στοιχείο. Γιατί πήρατε αυτή την απόφαση;
Θέλουμε να κάνουμε ένα βήμα μπροστά σε ό,τι αφορά την αξιοποίηση της τεχνολογίας, επειδή βολεύει όλους και επειδή κυρίως το κοινό που στοχεύουμε είναι οι νέοι μας. Θεωρώ ότι δεν είχαμε άλλη επιλογή από το να αξιοποιήσουμε τη νέα τεχνολογία. Θέλαμε να χρησιμοποιήσουμε τη γλώσσα με την οποία επικοινωνούν οι νέοι της Κύπρου, άρα εξυπηρετεί και τα δύο μέρη στον τομέα της πληροφόρησης.
Ποιο είναι το πλάνο για να διατηρηθεί το περιεχόμενο μετά το τέλος των εκθέσεων;
Ευελπιστώ ότι τόσο ο Δήμος Λευκωσίας όσο και το Υφυπουργείο Πολιτισμού και το Τμήμα Αρχαιοτήτων να έχουν θετική στάση προς το ΓΤΠ στο να μας παραχωρούν σημαντικούς και προσβάσιμους χώρους στο κέντρο της εντός των τειχών πόλης, έτσι ώστε να συνεχίσουμε να δημιουργούμε ενδιαφέροντα εκθέματα για να έρχεται ο κόσμος, να μαθαίνει, να ευαισθητοποιείται και να γνωρίζει ότι υπάρχει και αυτό το κομμάτι της ιστορίας που ίσως να μην το ξέρει ακόμη ή, αν το γνωρίζει, να δημιουργηθεί το ενδιαφέρον για να μάθει ακόμη περισσότερα.