Τη σημασία της σύνδεσης του πολιτισμού με την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη ανέδειξε η Υφυπουργός Πολιτισμού, δρ Βασιλική Κασσιανίδου, μιλώντας την Τρίτη, 5 Μαΐου 2026, στην εκδήλωση του Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου με τίτλο «Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία στον Πολιτιστικό Τομέα».
Στην ομιλία της, η Υφυπουργός τόνισε ότι ο πολιτισμός στον 21ο αιώνα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο ως πεδίο μνήμης, αισθητικής δημιουργίας ή ψυχαγωγίας, αλλά και ως τομέας παραγωγής γνώσης, ανάπτυξης δεξιοτήτων, κοινωνικής συνοχής και βιώσιμης οικονομικής δραστηριότητας.
Όπως ανέφερε, από τον Ιανουάριο του 2026 το Υφυπουργείο Πολιτισμού αποτελείται από το Τμήμα Αρχαιοτήτων, το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού, την Υπηρεσία Κυπριακής Χειροτεχνίας και το Κρατικό Αρχείο, μια θεσμική συγκρότηση που, σύμφωνα με την ίδια, επιτρέπει πιο συνεκτική και στρατηγική άσκηση πολιτιστικής πολιτικής.
Στο επίκεντρο της ομιλίας βρέθηκαν οι πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες, οι οποίες, όπως σημείωσε η κ. Κασσιανίδου, αντιστοιχούν στο 5,3% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και προσφέρουν 8,7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Οι τομείς αυτοί, είπε, περιλαμβάνουν τις εικαστικές τέχνες, το θέατρο, τη μουσική, τον κινηματογράφο, τη λογοτεχνία, το design, τη χειροτεχνία, τις ψηφιακές πολιτιστικές εφαρμογές και την πολιτιστική κληρονομιά.
Η παρουσίαση της Υφυπουργού
Η «Πολιτιστική Πυξίδα» και η κυπριακή Προεδρία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πολιτιστική Πυξίδα, με το όραμα «Europe for Culture, Culture for Europe», τονίζοντας ότι η Κύπρος, στο πλαίσιο της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, συμβάλλει στη συζήτηση για την αναγνώριση του πολιτισμού ως κεντρικού στοιχείου της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής στρατηγικής της Ένωσης.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στο νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό σχήμα AgoraEU, που αναμένεται να διαδεχθεί το Creative Europe την περίοδο 2028-2034. Σύμφωνα με την Υφυπουργό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει συνολικό προϋπολογισμό 8,6 δις ευρώ, εκ των οποίων περίπου 5 δις ευρώ προορίζονται για τον πολιτισμό και τα μέσα. Η έγκριση του προγράμματος, είπε, θα αποτελέσει σημαντικό επίτευγμα της Κυπριακής Προεδρίας.
Creative Europe, χορηγίες και νέα εργαλεία
Η κ. Κασσιανίδου υπογράμμισε τη σημασία των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, αναφέροντας ότι το Creative Europe 2021-2027 διαθέτει προϋπολογισμό 2,44 δις ευρώ, αλλά παραμένει ιδιαίτερα ανταγωνιστικό. Σε αυτό το πλαίσιο, το Υφυπουργείο έχει θεσπίσει πρόγραμμα αυτόματης συγχρηματοδότησης για έργα που έχουν επιλεγεί στο σκέλος Culture του Creative Europe.
Όπως είπε, το μέτρο συνέβαλε στην αύξηση των ποσών που έλαβαν κυπριακές προτάσεις από ανταγωνιστικά προγράμματα Creative Europe και CERV, από €2 εκατ. την περίοδο 2014-2020 σε €12,1 εκατ. την περίοδο 2020-2024.
Στον τομέα του σύγχρονου πολιτισμού, ανέφερε ότι το πρόγραμμα «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙ» στήριξε το 2025 δράσεις με προϋπολογισμό €2,2 εκατ., ενώ πλέον βρίσκεται σε ισχύ το «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ» για την περίοδο 2026-2030. Αναφέρθηκε επίσης στο ΘΥΜΕΛΗ, μέσα από το οποίο χορηγήθηκαν 34 θεατρικές παραγωγές με €1,56 εκατ., καθώς και στη χρηματοδότηση 82 κινηματογραφικών έργων, με ετήσιο προϋπολογισμό €2,5 εκατ.
Παράλληλα, σημείωσε ότι νέα εργαλεία, όπως το Grants4Arts, η πλατφόρμα Let’s Culture, το πρόγραμμα CyNEMA και το Σχέδιο Στήριξης Τεχνολογικής και Ψηφιακής Αναβάθμισης Πολιτιστικών Φορέων, ενισχύουν την οργάνωση, την προβολή και την εξωστρέφεια των καλλιτεχνών και των φορέων.
Για το 2026, όπως ανέφερε, ποσό €14,9 εκατ., δηλαδή πέραν του 75% του αναπτυξιακού προϋπολογισμού του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού, διατίθεται κυρίως για τη στήριξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Σε αυτό προστίθενται οι θεσμικές χορηγίες προς τον ΘΟΚ, ύψους €5,3 εκατ., και προς το Ίδρυμα Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου, ύψους €3,55 εκατ.
ΜέντωρARTS, ΑΤΛΑΣ και επιμόρφωση
Η Υφυπουργός αναφέρθηκε και στο πρόγραμμα ερευνών «ΑΤΛΑΣ», μέσω του οποίου το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού χαρτογραφεί τις ανάγκες, τις δυσκολίες και τις προσδοκίες επαγγελματιών του πολιτισμού και κοινού.
Παρουσίασε επίσης την πρωτοβουλία ΜέντωρARTS, πρόγραμμα ασύγχρονης ηλεκτρονικής μάθησης για διαχειριστές πολιτιστικών φορέων, καλλιτέχνες, δημιουργούς και λογοτέχνες, με έμφαση στο πολιτιστικό μάρκετινγκ και την επιχειρηματικότητα. Όπως είπε, το πρόγραμμα ξεκίνησε στις 30 Μαρτίου, με πρόσβαση στο πρώτο μάθημα σε 234 άτομα, από τα οποία 31 το έχουν ήδη ολοκληρώσει και 49 βρίσκονται στη διαδικασία ολοκλήρωσης.
Πάφος, αρχαιολογικοί χώροι και πολιτιστικός τουρισμός
Μιλώντας στην Πάφο, η κ. Κασσιανίδου έκανε ειδική αναφορά στο Τμήμα Αρχαιοτήτων, το οποίο έχει την ευθύνη για πέραν των 1.500 κηρυγμένων αρχαιολογικών χώρων και μνημείων. Όπως ανέφερε, έχουν τοποθετηθεί πινακίδες με QR codes σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους, με στόχο τη διαδραστική πρόσβαση σε ψηφιακούς οδηγούς.
Ειδικά για τη Νέα Πάφο και τους Τάφους των Βασιλέων, σημείωσε ότι το 2025 δέχθηκαν πέραν των 300.000 επισκεπτών, με έσοδα περίπου €1,5 εκατ. από εισιτήρια. Αναφέρθηκε επίσης στην αποκατάσταση των πεζογεφυρών της Βασιλικής της Χρυσοπολίτισσας, καθώς και στις εργασίες αναβάθμισης του Αρχαιολογικού Μουσείου Επαρχίας Πάφου, που αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του μήνα.
Χειροτεχνία, e-shop και γεωγραφικές ενδείξεις
Η Υφυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα και στον τομέα της Κυπριακής Χειροτεχνίας, τονίζοντας ότι συνδέει την άυλη πολιτιστική κληρονομιά με τη σύγχρονη ανάγκη για βιώσιμη δημιουργική παραγωγή. Αναφέρθηκε στην αναβάθμιση του πωλητηρίου της Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας και στη δημιουργία e-shop το προσεχές διάστημα.
Σημείωσε ακόμη ότι προωθείται η αναδιοργάνωση του τομέα, η ανάπτυξη Μητρώου Χειροτεχνών, Σχεδιαστών και Τεχνικών Χειροτεχνίας, καθώς και η αξιοποίηση του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/2411 για την προστασία γεωγραφικών ενδείξεων χειροτεχνικών και βιομηχανικών προϊόντων.
Πολιτιστικό Χωριό Λέμπας
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στο Πολιτιστικό Χωριό της Λέμπας, το οποίο η Υφυπουργός χαρακτήρισε έργο με ισχυρό συμβολικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα για την Πάφο και την Κύπρο. Όπως είπε, ο χώρος θα μπορεί να φιλοξενεί προγράμματα φιλοξενίας καλλιτεχνών, εκπαιδευτικές δράσεις, εκθέσεις και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις, με στόχο τη δημιουργία ενός πολιτιστικού οικοσυστήματος. Η λειτουργία του, ανέφερε, αναμένεται να αρχίσει εντός των προσεχών μηνών.
Καθεστώς Καλλιτέχνη και φορολογικά κίνητρα
Κλείνοντας, η κ. Κασσιανίδου τόνισε ότι βασική επιδίωξη του Υφυπουργείου είναι η αναγνώριση του πολιτιστικού τομέα ως παραγωγικού και αναπτυξιακού τομέα της οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην προσπάθεια κατοχύρωσης του Καθεστώτος του Καλλιτέχνη, αλλά και στην πρόνοια ώστε δωρεές ή συνεισφορές προς πολιτιστικά ιδρύματα να εκπίπτουν από το φορολογητέο εισόδημα.
«Η επένδυση στον πολιτισμό αποτελεί δημόσια επένδυση με πολλαπλασιαστική αξία: εκπαιδευτική, κοινωνική και οικονομική», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η Πάφος μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα σύνθεσης της πολιτιστικής κληρονομιάς, της σύγχρονης δημιουργίας, της ακαδημαϊκής γνώσης και της δημόσιας πολιτικής.