Το τραγούδι, η ζωγραφική ή η επίσκεψη σε μια γκαλερί ή ένα μουσείο φαίνεται να συμβάλλουν στην πιο αργή γήρανση, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που συνδέει την ενεργή ενασχόληση με τις τέχνες και τον πολιτισμό με βελτιωμένα επίπεδα υγείας.
Τα ευρήματα είναι τα πρώτα που δείχνουν ότι τόσο η συμμετοχή σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες όσο και η παρακολούθηση εκδηλώσεων, όπως μια έκθεση, σχετίζονται με το να παραμένει κανείς βιολογικά νεότερος.
«Τα αποτελέσματα αυτά καταδεικνύουν την επίδραση των τεχνών στην υγεία σε βιολογικό επίπεδο. Παρέχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η ενασχόληση με τις τέχνες και τον πολιτισμό μπορεί να αναγνωριστεί ως συμπεριφορά που προάγει την υγεία, με τρόπο αντίστοιχο της άσκησης», δήλωσε η καθηγήτρια Daisy Fancourt, επικεφαλής της έρευνας και του Social Biobehavioural Research Group στο University College London.
Ωστόσο, η πιο αργή γήρανση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος θα ζήσει περισσότερο. Τα «επιγενετικά ρολόγια» που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη για την αξιολόγηση της βιολογικής ηλικίας αποτελούν δείκτες πρόβλεψης μελλοντικής νοσηρότητας και θνησιμότητας. Αν και προηγούμενες έρευνες έχουν υποδείξει μια σύνδεση ανάμεσα στην ενασχόληση με τις τέχνες και τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, απαιτείται περισσότερη μελέτη για να τεκμηριωθούν πιθανά αιτιώδη αποτελέσματα στη μακροζωία.
Όσοι συμμετέχουν πιο συχνά σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες φαίνεται να επιβραδύνουν περισσότερο τον ρυθμό της βιολογικής τους γήρανσης. Σύμφωνα με μία από τις μεθόδους αξιολόγησης της μελέτης, όσοι ασχολούνταν με τις τέχνες τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα επιβράδυναν τη γήρανση κατά 4%, ενώ η μηνιαία ενασχόληση συνδεόταν με επιβράδυνση κατά 3%.
Αντίστοιχα, άλλη μέθοδος έδειξε ότι όσοι συμμετείχαν σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα ήταν, κατά μέσο όρο, έναν χρόνο «νεότεροι» βιολογικά σε σχέση με εκείνους που σπάνια είχαν τέτοια ενασχόληση. Για σύγκριση, όσοι γυμνάζονταν μία φορά την εβδομάδα ήταν κατά περίπου έξι μήνες νεότεροι με βάση τον ίδιο δείκτη.
Το όφελος που προσφέρουν οι τέχνες στον ρυθμό γήρανσης είναι τόσο σημαντικό, ώστε συγκρίνεται με τη διαφορά ανάμεσα σε καπνιστές και άτομα που έχουν διακόψει το κάπνισμα, σύμφωνα με τους ερευνητές.
«Η μελέτη μας παρέχει τα πρώτα στοιχεία ότι η ενασχόληση με τις τέχνες και τον πολιτισμό συνδέεται με πιο αργό ρυθμό βιολογικής γήρανσης», δήλωσε η Dr Feifei Bu, εκ των κύριων συγγραφέων και ακαδημαϊκός στο UCL. «Τα ευρήματα αυτά προστίθενται σε ένα αυξανόμενο σώμα ερευνών που καταδεικνύει τον αντίκτυπο των τεχνών στην υγεία, καθώς έχει αποδειχθεί ότι οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες μειώνουν το άγχος, περιορίζουν τη φλεγμονή και βελτιώνουν τους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις — παρόμοια με τα οφέλη της άσκησης».
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Innovation in Aging, βασίζονται σε δεδομένα αιματολογικών εξετάσεων και ερωτηματολογίων από 3.556 ενήλικες που συμμετείχαν στη μελέτη UK Household Longitudinal Study. Μέσω δειγμάτων αίματος εκτιμήθηκε η βιολογική ηλικία των συμμετεχόντων και ο ρυθμός με τον οποίο γερνούν.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να δηλώσουν πόσο συχνά, κατά το προηγούμενο έτος, είχαν λάβει μέρος σε δραστηριότητες όπως τραγούδι, χορός, ζωγραφική, φωτογραφία ή χειροτεχνία, καθώς και αν είχαν επισκεφθεί εκθέσεις τέχνης ή πολιτιστικές εκδηλώσεις, χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς — όπως μνημεία, ιστορικά κτίρια ή πάρκα — ή μουσεία, βιβλιοθήκες και αρχεία.
«Πολλοί από εμάς γνωρίζουμε διαισθητικά ότι η συμμετοχή σε δημιουργικές και πολιτιστικές δραστηριότητες είναι καθοριστική για μια ευτυχισμένη και πλήρη ζωή», ανέφερε η Hollie Smith-Charles, διευθύντρια προγραμμάτων δημιουργικής υγείας και αλλαγής στο Arts Council England. «Τα εντυπωσιακά αυτά νέα ευρήματα αποτελούν επιπλέον απόδειξη ότι οι τέχνες, τα μουσεία και οι βιβλιοθήκες μας βοηθούν να ζούμε καλύτερα και περισσότερο, υπογραμμίζοντας παράλληλα πόσο σημαντικό είναι να έχουν όλοι, παντού, πρόσβαση σε ποιοτικό και προσιτό πολιτισμό».
Τα στοιχεία που συγκεντρώνονται δείχνουν ολοένα και πιο ξεκάθαρα ότι οι τέχνες μπορούν να βελτιώσουν τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία. Το 2019, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημοσίευσε έκθεση των Daisy Fancourt και Saoirse Finn, η οποία ανέδειξε πρακτικές όπως η αναπαραγωγή μουσικής σε ασθενείς πριν από χειρουργικές επεμβάσεις και η χρήση των τεχνών σε άτομα με άνοια.
Στη νεότερη μελέτη, οι μεσήλικες και μεγαλύτεροι ενήλικες ηλικίας 40 ετών και άνω φαίνεται να αποκομίζουν το μεγαλύτερο όφελος, παρουσιάζοντας πιο αργό ρυθμό βιολογικής γήρανσης όταν συμμετέχουν σε καλλιτεχνικές δραστηριότητες.
«Στον χώρο των τεχνών γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι η δημιουργική έκφραση προσφέρει σημαντικά οφέλη για την υγεία. Η νέα αυτή έρευνα προσθέτει ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ, δείχνοντας ότι η τέχνη και ο πολιτισμός μπορούν ακόμη και να επιβραδύνουν το βιολογικό ρολόι», δήλωσε ο Mark Ball, καλλιτεχνικός διευθυντής του Southbank Centre στο Λονδίνο.
Το συγκρότημα Southbank δημιουργήθηκε το 1941, στο πλαίσιο του Festival of Britain. Ο χαρακτηρισμός του ως «τονωτική ένεση για το έθνος» δεν ήταν τυχαίος, σημειώνει ο Ball. «Ήταν μια σαφής αναγνώριση ότι, μετά την καταστροφή και τη ζοφερή ατμόσφαιρα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η χώρα χρειαζόταν να επανενωθεί μέσα από τις τέχνες, προκειμένου να ανακτήσει ένα αίσθημα αισιοδοξίας και ίασης. Αυτό το πνεύμα παραμένει ζωντανό — και είναι σήμερα πιο αναγκαίο από ποτέ».
Πηγή:The Guardian