Το πρόγραμμα στοχεύει στην προώθηση κοινών ευρωπαϊκών αξιών, όπως η δημοκρατία, η ισότητα και το κράτος δικαίου, καθώς και στην ενίσχυση της πολιτιστικής πολυμορφίας και των δημιουργικών τομέων, συμπεριλαμβανομένων του οπτικοακουστικού κλάδου και των μέσων ενημέρωσης. Παράλληλα, προβλέπει στήριξη της καλλιτεχνικής και δημοσιογραφικής ελευθερίας και ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών. Σημειώνεται ότι η θέση του Συμβουλίου είναι μερική, καθώς δεν περιλαμβάνει δημοσιονομικά και οριζόντια ζητήματα, τα οποία θα εξεταστούν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ.
Σε δήλωσή της, η Υφυπουργός Πολιτισμού, δρ. Βασιλική Κασσιανίδου, ανέφερε ότι η σημερινή συμφωνία αποτελεί σημαντικό βήμα προς την ενίσχυση του πολιτιστικού και δημοκρατικού ιστού της Ευρώπης. Πρόσθεσε ότι μέσω του AgoraEU εξοπλίζονται οι πολιτιστικοί και δημιουργικοί τομείς με τα απαραίτητα εργαλεία για να αναπτυχθούν, διαφυλάσσοντας τις αξίες της Ένωσης, από την καλλιτεχνική ελευθερία έως την ενεργό συμμετοχή των πολιτών».
Το AgoraEU βασίζεται σε υφιστάμενα ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως «Δημιουργική Ευρώπη» (Creative Europe) και το πρόγραμμα «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» (CERV) και διαρθρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες: τον τομέα «Δημιουργική Ευρώπη-Πολιτισμός», το “MEDIA+” και το “CERV+”.
Σύμφωνα με τη θέση του Συμβουλίου, ο άξονας «Δημιουργική Ευρώπη – Πολιτισμός», θα ενισχύσει τη διασυνοριακή πολιτιστική συνεργασία, ενώ το “MEDIA+” θα στηρίξει την οπτικοακουστική βιομηχανία, τα βιντεοπαιχνίδια και την ανεξάρτητη δημοσιογραφία. Το “CERV+” θα επικεντρωθεί στην προώθηση θεμελιωδών δικαιωμάτων, ισότητας και δημοκρατικής συμμετοχής, καθώς και στην προστασία του κράτους δικαίου.
Η θέση του Συμβουλίου για τον Kανονισμό AgoraEU διατηρεί τον φιλόδοξο χαρακτήρα της πρότασης της Κομισιόν, παρέχοντας ταυτόχρονα πρόσθετες διευκρινίσεις σε βασικά σημεία του νομοθετικού κειμένου, ενισχύοντας τον ρόλο των κρατών μελών και λαμβάνοντας υπόψη εθνικές ιδιαιτερότητες, ιδίως στον οπτικοακουστικό τομέα.
Παράλληλα, το Συμβούλιο προχώρησε επίσης σε επικαιροποίηση του ορισμού των πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων, εισάγοντας πιο στοχευμένες ρυθμίσεις για κλάδους όπως η μουσική, το βιβλίο και οι βιβλιοθήκες, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας και την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων. Παράλληλα, δίνεται έμφαση τόσο στην πολιτιστική όσο και στην οικονομική διάσταση των συγκεκριμένων τομέων.
Την ίδια ώρα, η Κομισιόν προβλέπει τη δημιουργία «γραφείων» (desks), που μπορούν να συσταθούν από κάθε κράτος μέλος για την παροχή καθοδήγησης και υποστήριξης σχετικά με ευκαιρίες χρηματοδότησης και διασυνοριακή συνεργασία.
Η θέση του Συμβουλίου τροποποιεί και διευρύνει αυτή την έννοια, μετονομάζοντας τα σε «Γραφεία AgoraEU», καθορίζοντας τη μορφή υποστήριξης που θα παρέχουν και διασφαλίζοντας ότι θα διαθέτουν επαρκείς πόρους. Περιγράφονται επίσης τα καθήκοντά τους, όπως η προώθηση του προγράμματος AgoraEU, η παροχή κατάρτισης σε αιτούντες και η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.
Σε σχέση με τον οπτικοακουστικό τομέα, η θέση του Συμβουλίου λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές δυνατότητες των κρατών μελών, όσον αφορά την παραγωγή, τη διανομή και το μέγεθος των αγορών, με στόχο την ενίσχυση της συμμετοχής και τη δημιουργία πιο ισότιμων συνθηκών ανταγωνισμού.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η ανθρώπινη δημιουργικότητα παραμένει αναντικατάστατη στην ψηφιακή εποχή, ενώ η χρήση τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, θα πρέπει να είναι ηθική, βιώσιμη και υπεύθυνη, με προστασία των πολιτιστικών και δημιουργικών δεδομένων.
Η εντολή προβλέπει επίσης ότι το AgoraEU θα στηρίζει τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών στους πολιτιστικούς και δημιουργικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης οπτικοακουστικών και μιντιακών πλατφορμών που προάγουν την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία και τη δημοκρατία.
Για την ενίσχυση του ρόλου των κρατών μελών στην εφαρμογή του προγράμματος, η εντολή του Συμβουλίου προβλέπει τη δημιουργία της «Επιτροπής AgoraEU». Η εν λόγω επιτροπή, θα αποτελείται από εκπροσώπους όλων των κρατών μελών και θα συνεδριάζει για να συζητά και να ψηφίζει συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν τους διάφορους άξονες του προγράμματος.
Η συμφωνία του Συμβουλίου αποτελεί την εντολή για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωκοινοβούλιο, ενώ η τελική χρηματοδότηση του προγράμματος θα καθοριστεί στο πλαίσιο της συνολικής συμφωνίας για το επόμενο ΠΔΠ (2028-34)
Υπενθυμίζεται ότι η πρόταση για τη δημιουργία του AgoraEU κατατέθηκε τον Ιούλιο του 2025 και συγκεντρώνει συνολική χρηματοδότηση ύψους 8,6 δισ. ευρώ, με στόχους την προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των δημιουργικών τομέων, τη διασφάλιση της ελευθερίας έκφρασης και την προστασία των δικαιωμάτων και αξιών.
(ΚΥΠΕ/ΚΠΙ/ΗΦ)