Η προστασία των πολιτιστικών δικαιωμάτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι μεταξύ των βασικών μας προτεραιοτήτων, δήλωσε η Υφυπουργός Πολιτισμού, Βασιλική Κασσιανίδου, την Τρίτη.
Μιλώντας κατά την εναρκτήρια ομιλία της στην άτυπη συνάντηση των Υπουργών Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο Συνεδριακό Κέντρο Φιλοξενία, η κ. Κασσιανίδου ευχαρίστησε τους ομολόγους της «για την επιτυχή έκβαση των συζητήσεων και διαβουλεύσεων στο πρόγραμμα Agora EU που οδήγησε στην υιοθέτηση της μερικής γενικής προσέγγισης κατά το Συμβούλιό μας στις Βρυξέλλες τον περασμένο μήνα».
Επιπλέον, ανέφερε ότι, ως αποτέλεσμα της συζήτησης και διαπραγμάτευσης στην Επιτροπή Πολιτιστικών Υποθέσεων, επιτεύχθηκε προσωρινή συμφωνία στη διαθεσμική πολιτική συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στις 18 Μαΐου στο Στρασβούργο για την κοινή δήλωση «Ευρώπη για τον πολιτισμό - Πολιτισμός για την Ευρώπη», προσθέτοντας ότι η κοινή δήλωση θα υπογραφεί από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εντός Ιουνίου στο Στρασβούργο.
Αναφερόμενη στις θεματικές της Άτυπης Συνόδου, σημείωσε ότι «είναι αλληλένδετες, αφού και οι δύο αφορούν την κοινή μας ευθύνη να διαφυλάξουμε τον πολιτισμό ως ζωντανή έκφραση της ανθρώπινης δημιουργικότητας, αλλά και την πολιτιστική κληρονομιά, η οποία απειλείται».
Η Υφυπουργός Πολιτισμού τόνισε ότι «η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνωρίζει τον καίριο ρόλο του πολιτισμού στη διαφύλαξη των ευρωπαϊκών αξιών και ως εκ τούτου η προστασία των πολιτιστικών δικαιωμάτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι μέσα στις βασικές μας προτεραιότητες».
«Η πολιτιστική δημιουργία ενισχύει την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών δημοκρατιών και συμβάλλει στην προστασία και προώθηση των αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προωθώντας την πολιτιστική και γλωσσική ποικιλομορφία, τη δημιουργικότητα και των ελεύθερο δημοκρατικό διάλογο», επεσήμανε.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε, «η Προεδρία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των πολιτιστικών δικαιωμάτων, συνεχίζοντας τη συζήτηση που έγινε στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας των MED-9, αποτέλεσμα της οποίας ήταν και η διακήρυξη για τα πολιτιστικά δικαιώματα, η οποία συντάχθηκε με τη βοήθεια της ειδικής εισηγήτριας των Ηνωμένων Εθνών στον τομέα των πολιτιστικών δικαιωμάτων, Καθηγήτριας Αλεξάνδρας Ξανθάκη».
Παράλληλα, η κ. Κασσιανίδου ανέφερε ότι «η Κυπριακή Προεδρία επιδιώκει την ενδυνάμωση των δημιουργών και τη στήριξη των οπτικοακουστικών μέσων και της κοινωνίας των πολιτών, καθώς οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, όπως η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, αναδιαμορφώνουν τη δημιουργική έκφραση και την πολιτιστική παραγωγή».
«Ως προς την προστασία των πολιτιστικών αγαθών στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, η προσέγγιση πρέπει να είναι ανθρωποκεντρική, όπως επισημαίνεται στην έκθεση του 2025 της ειδικής εισηγήτριας των Ηνωμένων Εθνών στον τομέα των πολιτιστικών δικαιωμάτων, Καθηγήτριας Αλεξάνδρας Ξανθάκη», υπογράμμισε.
«Η διαφάνεια ως προς τα δεδομένα εκπαίδευσης των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης είναι αναγκαία προϋπόθεση. Επίσης, η ποικιλία και ουσιαστική συμμετοχή διαφορετικών ατόμων και κοινοτήτων στη διαμόρφωση του τεχνολογικού μέλλοντος πρέπει να διασφαλίζονται στο ευρωπαϊκό επίπεδο», σημείωσε η κ. Κασσιανίδου.
«Έχει ήδη τεθεί η βάση του νομοθετικού πλαισίου με τον πρόσφατο κανονισμό για την τεχνητή νοημοσύνη και τον κανονισμό για τις ψηφιακές υπηρεσίες. Ενισχύθηκαν η λογοδοσία και η διαφάνεια στο διαδικτυακό περιβάλλον, ώστε να επιτευχθεί η πλήρης, ο πλήρης σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης», πρόσθεσε.
«Παράλληλα, με την πρωτοβουλία ‘’Πολιτιστική πυξίδα για την Ευρώπη’’ προετοιμάζεται ειδική στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη στους πολιτιστικούς και δημιουργικούς τομείς, με στόχο να διασφαλιστεί ότι η τεχνολογία θα λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι ως υποκατάστατο της ανθρώπινης δημιουργίας», επεσήμανε.
«Συνεπώς, το καθήκον μας είναι σαφές, να διαμορφώσουμε δημόσιες πολιτικές που ενισχύουν την ανθρώπινη δημιουργικότητα, αποτρέπουν την ομογενοποίηση της έκφρασης και διαφυλάσσουν την καλλιτεχνική ελευθερία, διασφαλίζοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει εργαλείο στην υπηρεσία του ανθρώπου», τόνισε η Υφυπουργός Πολιτισμού.
Την ίδια ώρα, επεσήμανε ότι «έμφαση προσδίδουμε και στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, εστιάζοντας στην καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών. Η παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών απειλεί ευθέως την πολιτιστική ταυτότητα και κληρονομιά, καθώς η πολιτιστική κληρονομιά δεν αποτελεί απλώς περιουσιακό στοιχείο αλλά και φορέα μνήμης, στοιχείο ταυτότητας και θεμέλιο του αισθήματος του ανήκειν», υπέδειξε.
«Σε περιόδους ένοπλων συγκρούσεων η καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς γίνεται στοχευμένα και σκόπιμα όχι μόνο λόγω του μεγάλου οικονομικού οφέλους από το παράνομο εμπόριο αρχαιοτήτων, αλλά και για ιδεολογικούς λόγους», ανέφερε. «Η λεηλασία, οι παράνομες ανασκαφές και η διακίνηση πολιτιστικών αγαθών έχουν δυστυχώς καταστεί αναπόσπαστο μέρος όλων των σύγχρονων πολεμικών συγκρούσεων, στην Κύπρο μετά την τουρκική εισβολή πριν από 52 χρόνια. και προσφάτως στη Συρία, το Ιράκ και την Ουκρανία», συμπλήρωσε.
«Η παράνομη διακίνηση και πώληση πολιτιστικών αγαθών εργαλειοποιείται για τη χρηματοδότηση εγκληματικών δικτύων, την παράκαμψη κυρώσεων, τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη συστηματική αλλοίωση ή απάλειψη εθνικών ή θρησκευτικών ταυτοτήτων», εξήγησε η κ. Κασσιανίδου.
«Η διεθνής κοινότητα έχει αναγνωρίσει τους κινδύνους αυτούς και έχει διαμορφώσει σημαντικά νομικά εργαλεία, εντούτοις οι προκλήσεις παραμένουν. Ακόμα και σήμερα, παράνομα αποκτηθέντα έργα εξακολουθούν να διοχετεύονται σε νόμιμες αγορές τέχνης», επεσήμανε.
Υπό το πρίσμα αυτό, συνέχισε, «καλούμαστε να εξετάσουμε πώς μπορούν να ενισχυθούν οι διαδικασίες δέουσας επιμέλειας και πώς οι τεχνολογικές καινοτομίες μπορούν να αξιοποιηθούν υπεύθυνα για την ενίσχυση της έρευνας γύρω από την προέλευση πολιτιστικών αγαθών και της συνεργασίας των αρμόδιων αρχών».
«Σε μία περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, τεχνολογικών μετασχηματισμών και μεταβαλλόμενων διεθνών ισορροπιών, η Ευρώπη μας φέρει ιδιαίτερη ευθύνη», είπε.
«Ο πλούτος της πολιτιστικής μας πολυμορφίας, η ισχύς των θεσμών μας και η σταθερή προσήλωσή μας στα ανθρώπινα δικαιώματα επιτάσσουν να διαδραματίσουμε ηγετικό ρόλο. Θέτοντας τα πολιτιστικά δικαιώματα στο επίκεντρο της διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης και ενισχύοντας τη δράση μας κατά της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών, επιβεβαιώνουμε ότι ο πολιτισμός είναι θεμέλιο της ευρωπαϊκής ταυτότητας και της δημοκρατίας μας», κατέληξε.
Πηγή: ΚΥΠΕ