Από Δευτέρα σε Δευτέρα μετατίθεται το σίριαλ με τις επιτροπές αξιολόγησης που θα κληθούν να διαβάσουν και να εξετάσουν τις αιτήσεις των καλλιτεχνών που περιμένουν απαντήσεις για το χορηγικό πρόγραμμα «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ». Από τις 9 Φεβρουαρίου 2026 που θέτουμε χρονικά την έναρξη, περίπου, των διαμαρτυριών από τους καλλιτέχνες, χρειάστηκαν τρεις εβδομάδες για να δοθούν από το Υφυπουργείο Πολιτισμού κάποιες απαντήσεις, μία αμήχανη εικόνα και ένα επικοινωνιακό τέχνασμα σε μία προσπάθεια να κατευναστεί το πνεύμα διαμαρτυρίας καλλιτεχνών που αγωνιούν για το πώς θα κυλήσει επαγγελματικά το 2026.
Φοβέρα η δια ζώσης διαμαρτυρία;
Ένα κάλεσμα για διαμαρτυρία, λοιπόν, χρειάστηκε τελικά για να εκδοθεί μία ανακοίνωση από το Υφυπουργείο Πολιτισμού με τις πολυπόθητες απαντήσεις για το χρονοδιάγραμμα και τις καθυστερήσεις που καταγράφηκαν στην έκδοση αποτελεσμάτων του «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ», αλλά και την προκήρυξη άλλων χορηγικών προγραμμάτων.
Παρασκευή, λίγο πριν τις 12.00, η Αστυνομία δίνει το παρών της πρώτη, λίγα λεπτά αργότερα αρχίζουν σιγά-σιγά να μαζεύονται καλλιτέχνες. Στις 12.00 ακριβώς, κοινοποιείται στα ΜΜΕ η ανακοίνωση ενώ όσοι λειτουργοί βρίσκονταν εντός του κτηρίου βγαίνουν έξω με τη διευθύντρια του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού να είναι η μόνη από τη διοίκηση που δίνει το παρών της. Απόντες η υφυπουργός Πολιτισμού, δρ Βασιλική Κασσιανίδου, και ο γενικός διευθυντής, Γιώργος Παπαγεωργίου, δύο πρόσωπα τα οποία επιβεβαίωσαν το αίσθημα της απαξίωσης της κοινότητας που συναποτελεί το οικοσύστημα που υποτίθεται υπηρετούν μέσα από το αξίωμά τους.
Γύρω-γύρω ανήσυχοι καλλιτέχνες και στη μέση λειτουργοί του Υφυπουργείου Πολιτισμού. Αυτή, λοιπόν, ήταν η εικόνα μερικά λεπτά αργότερα. Η κίνηση να βγουν έξω οι λειτουργοί του Υφυπουργείου Πολιτισμού ήταν, θα λέγαμε, ένα επικοινωνιακό τρικ, προκειμένου να μεταφερθεί «έμπρακτα» η εικόνα που θέλησε η Ιφιγενείας να παρουσιαστεί μέσα από την πρώτη πρόταση της ανακοίνωσης: «Το Υφυπουργείο Πολιτισμού εκφράζει τον σεβασμό του προς τους καλλιτέχνες, το έργο τους και τη σημαντική προσφορά τους στην κυπριακή κοινωνία».
Ωστόσο, η αμηχανία ήταν εκκωφαντική ιδιαίτερα μετά την πρώτη ερώτηση, από μέρους των καλλιτεχνών, οι οποίοι αναζητούσαν τα δύο πρόσωπα της διοίκησης. «Πού είναι η υφυπουργός; Ο κ. Παπαγεωργίου;». «Σε μία σύσκεψη στη Λάρνακα» ήταν η απάντηση, ωστόσο φήμες τριγυρίζουν ότι δεν θέλησαν να παραστούν, ενώ δόθηκαν οδηγίες για το τι θα ειπωθεί. Επιπλέον, ψίθυροι «ταξιδεύουν» και για το ποιος και πώς κλήθηκε η Αστυνομία, ωστόσο αυτό θεωρώ είναι δευτερεύουσας σημασίας. Το βάρος της ευθύνης ανέλαβαν η διευθύντρια του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού, Ιωάννα Χατζηκωστή, και η λειτουργός Τύπου του υφυπουργείου οι οποίες καθηκόντως απάντησαν σε όλες τις ερωτήσεις που τέθηκαν από τους καλλιτέχνες.
Δεσμεύσεις
Πρώτη απάντηση και δέσμευση που διατυπώθηκε είναι ότι τη Δευτέρα, 9 Μαρτίου 2026, θα δοθούν επιτέλους στη δημοσιότητα τα ονόματα των αξιολογητών του «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ». Στην ανακοίνωση της Παρασκευής, ωστόσο, καταγράφεται ότι η διαδικασία αξιολόγησης ήδη άρχισε την ώρα που την ίδια μέρα μας λέχθηκε ενώπιον των καλλιτεχνών ότι «έχουν σχεδόν κλείσει οι ομάδες των αξιολογητών και ότι τη Δευτέρα ξεκινούν δουλειά εντατικά». Προσθέτοντας πως θα γίνει η αναπλήρωση ενός ατόμου, το οποίο αποσύρθηκε και την Παρασκευή θα αναπληρωνόταν με ένα άλλο άτομο. Σε αυτό το σημείο, υπενθυμίζουμε ότι σε κείμενο της 22ας Φεβρουαρίου 2026, πληροφορίες, που φαίνεται να ήταν κοινές και σε άλλους πολιτιστικούς συντάκτες, έκαναν λόγο για ανακοίνωση των αξιολογητών κάπου στις 23-24 του ίδιου μήνα. Ως εκ τούτου, τρεις εβδομάδες μετά, εάν η διοίκηση επέλεξε να πάει σε «σύσκεψη» την Παρασκευή· θα δοθεί η έγκριση τη Δευτέρα ή θα «πέσουμε» σε μία άλλη προτεραιότητα;
Όποια ημερομηνία και να ανακοινωθεί, ο προγραμματισμός των καλλιτεχνών για την περίοδο μέχρι και το καλοκαίρι είναι εξαιρετικά αβέβαιος ότι θα υλοποιηθεί. Οι ίδιοι εξέφρασαν παράπονα για το γεγονός ότι δόθηκαν διαβεβαιώσεις ότι περί τα τέλη Ιανουαρίου θα ανακοινώνονταν, με την κ. Χατζηκωστή να παραδέχεται ότι αυτός ήταν ο στόχος, όμως ορισμένες αλλαγές δεν το επέτρεψαν. Κληθείσα, πάντως, να απαντήσει η κ. Χατζηκωστή σε ερώτημα καλλιτέχνιδας εάν θα δοθούν αποζημιώσεις, όπως συνέβη κατά τον κορωνοΐο, για το φιάσκο και τις καθυστερήσεις, ανέφερε ότι θα εξεταστεί το ενδεχόμενο παρότι ο προϋπολογισμός παραμένει ίδιος. Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα των αποτελεσμάτων, στο δελτίο Τύπου καταγράφεται ότι «αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός Απριλίου, με την ανακοίνωση [...] να πραγματοποιείται μεταξύ αρχών και τέλους Απριλίου, ανάλογα με τον φόρτο εργασίας σε κάθε επιμέρους τομέα». Η κ. Χατζηκωστή αποκάλυψε ότι πρόκειται για 440 αιτήσεις με τον τομέα των εικαστικών και της μουσικής να συγκεντρώνουν τον περισσότερο όγκο. Δεδομένου του όγκου, ενδέχεται, εξήγησε, οι δύο αυτοί τομείς να καθυστερήσουν περισσότερο από τους υπόλοιπους και τα αποτελέσματα να ανακοινωθούν προς τα τέλη Απριλίου.
Επιπλέον, οι καλλιτέχνες έθεσαν προβληματισμούς για το γιατί δεν ανακοινώνονται οι λόγοι της καθυστέρησης, ωστόσο οι απαντήσεις που δόθηκαν δεν τους ικανοποίησαν. Χαρακτηριστική η αναφορά καλλιτέχνη ότι «ένας μικρός οργανισμός για τρεις μήνες αναμονής [όπως σε αυτή την περίπτωση] σημαίνουν απώλεια 8.000 ευρώ. Δεν μπορούμε για κάποιους αδιευκρίνιστους λόγους να χάνουμε 8.000». Η κ. Χατζηκωστή, όμως, περιορίστηκε στη δήλωση ότι «για να ολοκληρωθεί ένα σχέδιο και να βγει προς τα έξω, περνά από μία σειρά εγκρίσεων εντός του υφυπουργείου, αυτή η διαδικασία φέτος ήταν πολύ χρονοβόρα». Το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού και οι λειτουργοί του, τόνισε, ήταν προετοιμασμένοι, σημειώνοντας ότι είχαν κινηθεί νωρίτερα, γνωρίζοντας πως επίκειται η κυπριακή προεδρία. Εγέρθηκαν ερωτήματα και για τη διαδικασία εκδήλωσης ενδιαφέροντος, ωστόσο λέχθηκε μόνο ότι «η τελική επιλογή των αξιολογητών γίνεται από την υφυπουργό». Στις παραδοχές διακρίνουμε ότι θέση της ήταν ότι θα μπορούσε να αποφευχθεί η «σιωπή» των τελευταίων εβδομάδων, με τους καλλιτέχνες να επισημαίνουν την απουσία των δύο της διοίκησης, αλλά και τα πολλά emails που στάλθηκαν ζητώντας απλώς απαντήσεις για το χρονοδιάγραμμα. Σημειώνουμε ότι η διοίκηση, όπως λέχθηκε, είναι πρόθυμη να δει, από κοντά, τους φορείς μέσα στην εβδομάδα.
Προκηρύξεις και διαβουλεύσεις εντός Μαρτίου
Την Παρασκευή, ανακοινώθηκε ότι προκηρύσσεται σειρά χορηγικών προγραμμάτων, μεταξύ των οποίων το πρόγραμμα «ΚΥΠΡΙΑ», το Σχέδιο Ενίσχυσης Πολιτιστικών Φορέων για κάλυψη δαπανών προβολής, επικοινωνίας και διεθνούς δικτύωσης, το Σχέδιο Λειτουργικών Δαπανών για Θεατρικούς Οργανισμούς, καθώς και το Σχέδιο Χρηματοδότησης Πολιτιστικών Φορέων για κάλυψη λειτουργικών δαπανών. Εντός Μαρτίου, λέχθηκε θα προκηρυχθεί και το πρόγραμμα «Πολιτιστική Αποκέντρωση» και ενδεχομένως μερικά άλλα πιο μικρά προγράμματα.
Για το «ΚΥΠΡΙΑ», η κ. Χατζηκωστή δήλωσε ότι θα προκηρυχθεί με την παλιά του μορφή καθώς, όπως υπογραμμίστηκε, δεν υπάρχει στην παρούσα φάση χρόνος για διαβούλευση και αλλαγές. Ωστόσο, προανήγγειλε συναντήσεις για διαβούλευση εντός Μαρτίου, προκειμένου την επόμενη χρονιά να έχει μία νέα μορφή. Σε ερώτησή μας για το γιατί απαιτούνται αλλαγές, απάντησε ότι ο στόχος του δεν είναι ξεκάθαρος.
Για λόγους καταγραφής, κρατάμε τη δήλωση ότι στόχος είναι να ανακοινώνονται Δεκέμβριο τα αποτελέσματα των χορηγικών προγραμμάτων της επόμενης χρονιάς.
Αναβάλλεται η προεδρία;
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι λειτουργοί του υφυπουργείου καλούνται να διαχειριστούν, παράλληλα με τις εσωτερικές «διενέξεις» που προκαλούν καθυστερήσεις στα χορηγικά προγράμματα του 2026, την κρίση στη Μέση Ανατολή που αγγίζει άμεσα το νησί - ειδικά μετά την πτώση drone στη Βάση Ακρωτηρίου και τη συγκέντρωση φρεγατών και μαχητικών αεροσκαφών στην ευρύτερη περιοχή και τη γενικότερη κινητοποίηση ευρωπαϊκών χωρών για την ενίσχυση της ασφάλειας του νησιού. Δηλαδή, όσο οι σειρήνες ηχούν ξανά και ξανά στο Ακρωτήρι και το Υπουργείο Εσωτερικών δοκιμάζει τις αντοχές των πολιτών με sms και ανακοινώσεις για το πόσο προσπαθούν να ετοιμαστούν για το ενδεχόμενο μίας απειλής, εκδηλώσεις που διοργανώνονται από το υφυπουργείο αναβάλλονται. Για παράδειγμα, η άτυπη σύνοδος των Υπουργών Πολιτισμού που θα πραγματοποιείτο στις 5 και 6 Μαρτίου 2026 στο Συνεδριακό, ήταν το πρώτο πλήγμα αφού και να ήθελαν να έρθουν στη χώρα εν μέσω των εξελίξεων, είναι ανέφικτο να ταξιδέψουν. Πληροφορίες μας αναφέρουν, ακόμη, ότι η έκθεση «Γεώργιος Πολ. Γεωργίου - Κύπρος η παντοτινή» που, σύμφωνα με τον προγραμματισμό, θα εγκαινιαζόταν την Πέμπτη, 12 Μαρτίου 2026, έχει επίσης αναβληθεί. Πέραν των εκδηλώσεων του πολιτιστικού προγράμματος της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το Showcase Χορογραφίας Κύπρου έχει επηρεαστεί με τη διεξαγωγή του να μετατίθεται για τον Σεπτέμβριο του 2026.
Υ.Γ Το μόνο σίγουρο είναι ότι το 2026 σηματοδοτεί μία από τις χειρότερες χρονιές στο πολιτιστικό σκηνικό, αφού, έστω και χωρίς τις γεωπολιτικές εξελίξεις, ορισμένοι με τις κινήσεις τους ενδέχεται να έχουν καταστρέψει την πολιτιστική δραστηριότητα που προγραμματιζόταν για το καλοκαίρι. Ευελπιστούμε, πάντως, ότι η διοίκηση της Ιφιγενείας να έχει αντιληφθεί το κόστος ή το Προεδρικό να κάνει ίσως κάποιες συστάσεις, τουλάχιστον να στείλει ένα μήνυμα ότι η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη δεν χρειάζεται να επωμιστεί κι άλλες αποτυχίες και προβλήματα στην παρούσα φάση.