Το νερό ως φυσικός πόρος, ως πολιτικό εργαλείο, ως διαδρομή μετακίνησης αλλά και ως φορέας μνήμης βρίσκεται στο επίκεντρο του «Across Waters», ενός προγράμματος που εκτείνεται από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2026 και αναπτύσσεται μεταξύ Λιβάνου και Κύπρου.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει performance, έκθεση, κινηματογραφικές προβολές και σειρά συζητήσεων, επιχειρώντας να εξετάσει διαφορετικές όψεις των σχέσεων που διαμορφώνονται γύρω από το νερό στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι πρώτες δράσεις πραγματοποιούνται τον Σεπτέμβριο στο Kartzin by Visual Voices, στη Λευκωσία, και στρέφουν το βλέμμα αφενός στην υδροπολιτική στον Λίβανο και την Παλαιστίνη και αφετέρου στα κινηματογραφικά αρχεία Λιβάνου και Κύπρου.
Η πολιτική του νερού σε Λίβανο και Παλαιστίνη
Η αυλαία του «Across Waters» ανοίγει την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου, στις 18:00, με τη διάλεξη της επιμελήτριας και ερευνήτριας Reem Rizk, με τίτλο «Hydro-Hegemony and the Politics of Water in Lebanon and Palestine» («Υδρο-ηγεμονία και η πολιτική του νερού στον Λίβανο και την Παλαιστίνη»).
Η παρουσίαση βασίζεται σε επιτόπια έρευνα που πραγματοποίησε η Rizk τον Ιούλιο του 2026 στη Σουρ και στα γειτονικά χωριά Rachidieh, Mansouri, Loubye, Borj El Chmali και Deir Qanoun El Nahr, στον νότιο Λίβανο. Μέσα από φωτογραφίες, βίντεο και μαρτυρίες, καταγράφει την καθημερινότητα αγροτών που προσπαθούν να συνεχίσουν να καλλιεργούν μέσα σε ένα ολοένα πιο επισφαλές περιβάλλον.
Στο επίκεντρο της έρευνάς της βρίσκεται ο ποταμός Λιτάνι και τα αρδευτικά του συστήματα, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η στοχοποίησή τους, εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου με το Ισραήλ, απειλεί τόσο τα μέσα βιοπορισμού των αγροτικών κοινοτήτων όσο και τα εύθραυστα οικοσυστήματα από τα οποία εξαρτώνται.
Η Rizk εξετάζει το νερό όχι μόνο ως ζωτικό φυσικό πόρο αλλά και ως μέσο κατοχής και εδαφικού ελέγχου. Η παρουσίαση στρέφεται επίσης στη Γάζα, εξετάζοντας την καταστροφή μονάδων αφαλάτωσης, πηγαδιών, αγωγών και συστημάτων αποχέτευσης και τις επιπτώσεις της στην επισιτιστική και ανθρωπιστική κρίση.
Μετά τη διάλεξη θα ακολουθήσουν παρεμβάσεις από τη Rebecca Bryant, καθηγήτρια Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, και τον Σωκράτη Σωκράτους, αρχιτέκτονα και πολεοδόμο, καθηγητή στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Κύπρου.
Η διάλεξη θα πραγματοποιηθεί στα αγγλικά και θα μεταδοθεί παράλληλα ζωντανά μέσω του καναλιού του Visual Voices στο YouTube.
Ποια είναι η Reem Rizk
Γεννημένη στη Βηρυτό το 1994 και με βάση μεταξύ Βηρυτού και Λευκωσίας, η Reem Rizk δραστηριοποιείται ως επιμελήτρια και ερευνήτρια. Από το 2020 έως το 2024 υπήρξε συντονίστρια προγραμμάτων στο Ashkal Alwan και δίδαξε Civilization Studies στο American University of Beirut.
Στα πρόσφατα επιμελητικά της πρότζεκτ περιλαμβάνονται το «The Near and the Elsewhere» (2025), γύρω από τις έννοιες της ετερότητας, και το «Across Waters» (2026), το οποίο εξετάζει την εργαλειοποίηση του νερού και την υδροπολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, η έρευνά της ασχολείται με θεσμικές δομές και μηχανισμούς της αγοράς. Αυτή την περίοδο ολοκληρώνει τη διατριβή της στο Université Saint-Joseph de Beyrouth, με αντικείμενο τη διαχείριση κρίσεων στους πολιτιστικούς οργανισμούς του Λιβάνου κατά την περίοδο 2019-2026.
«Common Currents»: Δύο ακτές κοιτάζουν η μία την άλλη
Η δεύτερη δράση του προγράμματος μετακινείται από την πολιτική του νερού στη μνήμη της εικόνας.
Την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου, στις 19:00, παρουσιάζεται το «Common Currents», ένα cine-concert σε επιμέλεια της Cindy Chehab, με ζωντανή μουσική από τον Ζήνωνα Οικονομίδη. Η παράσταση δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα σε βρετανικά ταξιδιωτικά κινηματογραφικά αρχεία και οικογενειακές ταινίες από τον Λίβανο και την Κύπρο. Πρόκειται για δύο είδη αρχείου που σπάνια συναντώνται στην ίδια οθόνη και τα οποία αποκαλύπτουν δύο πολύ διαφορετικούς τρόπους θέασης του τόπου.
Από τη μία βρίσκονται τα travelogues, με εναέριες λήψεις, τοπία και ερείπια οργανωμένα μέσα από ένα εξωτικό, «ανατολίτικο» βλέμμα, προορισμένο για έναν θεατή που παρατηρεί τον τόπο από απόσταση. Από την άλλη, οι οικιακές ταινίες των ανθρώπων που έζησαν πραγματικά σε αυτούς τους τόπους μεταφέρουν μια διαφορετική, προσωπική και καθημερινή ματιά.
Ο Λίβανος και η Κύπρος εμφανίζονται έτσι ως δύο ακτές που έχουν διαμορφωθεί από κοινά ρεύματα εμπορίου, μετακίνησης και μετανάστευσης. Η μουσική του Ζήνωνα Οικονομίδη λειτουργεί ως μια τρίτη φωνή σε αυτόν τον διάλογο. Δεν συνοδεύει απλώς τις εικόνες, αλλά παρεμβαίνει σε αυτές, ακολουθώντας μουσικές διαδρομές που ταξίδευαν ανάμεσα στο νησί και την ηπειρωτική ακτή πολύ πριν οι κινηματογραφικές κάμερες αρχίσουν να καταγράφουν την περιοχή.
Μετά τη ζωντανή παρουσίαση, το «Common Currents» θα προβάλλεται από τις 12 έως τις 25 Σεπτεμβρίου στον χώρο Kartzin SEA Lab x Visual Voices.
Cindy Chehab και Ζήνωνας Οικονομίδης
Η Cindy Chehab είναι Λιβανέζα κινηματογραφίστρια, παραγωγός και επιμελήτρια κινηματογραφικών προγραμμάτων, με το έργο της να επικεντρώνεται στην ταυτότητα της περιοχής SWANA. Μέσα από μια ερευνητική, εθνοβιογραφική κινηματογραφική πρακτική διερευνά τις συναντήσεις προσωπικής και συλλογικής μνήμης, αλλά και την έννοια του «απόντος αρχείου»: όσα χάθηκαν, αποσιωπήθηκαν ή διασώθηκαν μόνο αποσπασματικά, αλλά εξακολουθούν να διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο θυμόμαστε και αφηγούμαστε την Ιστορία.
Ο Ζήνωνας Οικονομίδης είναι μουσικός με σπουδές στο University of Sheffield και στο University of Leeds. Έχοντας κινηθεί από τη ροκ και την ποπ μέχρι τη fusion, τη folk και διαφορετικές διαπολιτισμικές συνεργασίες, τα τελευταία χρόνια επικεντρώνεται ιδιαίτερα στις βαλκανικές και ρεμπέτικες κιθαριστικές παραδόσεις μέσα από το τροπικό σύστημα του μακάμ. Η δουλειά του διερευνά επίσης τη συνάντηση αυτών των παραδόσεων με τις δυνατότητες της ηλεκτρικής κιθάρας και των σύγχρονων ηχητικών τοπίων.
Πληροφορίες
- Hydro-Hegemony and the Politics of Water in Lebanon and Palestine
Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου 2026, 18:00-19:30
Kartzin by Visual Voices, Αισχύλου 83, 1011 Λευκωσία
Γλώσσα: Αγγλικά
- Common Currents
Ζωντανή παρουσίαση: Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026, 19:00-20:30
Προβολές: 12-25 Σεπτεμβρίου 2026
Kartzin SEA Lab x Visual Voices, Αισχύλου 83, 1011 Λευκωσία