Τους ιστορικούς δεσμούς της Κύπρου με τη Μικρά Ασία, αλλά και τις προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, αναδεικνύει η νέα ιστορική έκδοση «Φωνές και Μνήμες Μικρασίας και Κύπρου – Δεν σβήνουν, δεν λησμονούνται», που κυκλοφορεί από την Τετρακτύς Φιλμς.
Πρόκειται για τον πρώτο τόμο μιας δίτομης έκδοσης, έκτασης 768 σελίδων, σε έρευνα, συγγραφή και επιμέλεια του Δρ Χρύσανθου Χρυσάνθου και συντονισμό του Σταύρου Παπαγεωργίου. Η έκδοση συγκεντρώνει πρωτογενές αρχειακό υλικό, σπάνιες φωτογραφίες και αυθεντικές μαρτυρίες, επιχειρώντας να φωτίσει τη μακραίωνη σχέση της Κύπρου με τις πόλεις των νότιων μικρασιατικών παραλίων, όπως η Αττάλεια, η Αλάγια και η Μερσίνα.
Από τη Μικρά Ασία στην Κύπρο
Ιδιαίτερη θέση στην έκδοση κατέχουν οι ιστορίες των Μικρασιατών που, μετά την Καταστροφή του 1922, αναζήτησαν καταφύγιο στην Κύπρο, είτε προσωρινά είτε μόνιμα, προσπαθώντας να δημιουργήσουν μια νέα ζωή.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η περίπτωση του Αναστάση Τοσούνογλου από την Αλάγια, ο οποίος εγκαταστάθηκε στην Κύπρο και δημιούργησε οικογένεια.
Μέσα από τα κεφάλαια του βιβλίου εξετάζονται οι ιστορικοί, θρησκευτικοί, εκπαιδευτικοί, εμπορικοί και κοινωνικοί δεσμοί Κύπρου και Μικράς Ασίας, καθώς και η ζωή των ελληνικών κοινοτήτων στην περιοχή της Αλάγιας. Παράλληλα, καταγράφονται τα γεγονότα που οδήγησαν στη Μικρασιατική Καταστροφή, η άφιξη των προσφύγων στην Κύπρο, οι συνθήκες καραντίνας στο λοιμοκαθαρτήριο της Δεκέλειας, η περίθαλψή τους και οι δυσκολίες που αντιμετώπισαν στην προσπάθειά τους να ξαναχτίσουν τη ζωή τους.
Όπως σημειώνει ο Δρ Χρύσανθος Χρυσάνθου, η Μικρά Ασία και η Κύπρος ακολούθησαν «βίους παράλληλους», με κοινές ιστορικές και πολιτιστικές αναφορές, αλλά και την οδυνηρή εμπειρία της προσφυγιάς.
Στόχος των συντελεστών είναι η έκδοση να αποτελέσει μια «σεμνή κιβωτό της ιστορικής μνήμης», διαφυλάσσοντας μαρτυρίες και τεκμήρια που φωτίζουν μια σημαντική πτυχή της ιστορίας των δύο τόπων.
Η συγκέντρωση εκτεταμένου ερευνητικού υλικού οδήγησε στην απόφαση για την ετοιμασία δεύτερου τόμου, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2027.
Παρουσιάσεις σε Λευκωσία, Λεμεσό και Αθήνα
Η επίσημη παρουσίαση του πρώτου τόμου θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026, στις 19:30, στην Αίθουσα Τελετών του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Ιεράς Μονής Κύκκου «Αρχάγγελος», στη Λευκωσία, υπό την αιγίδα του Ιδρύματος «Αναστάσης και Ευφροσύνη Τοσούνογλου».
Θα ακολουθήσει παρουσίαση της έκδοσης στη Λεμεσό, στο πλαίσιο της 5ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Λεμεσού (Limassol Book Fair), που θα πραγματοποιηθεί από τις 20 έως τις 22 Νοεμβρίου 2026.
Ο κύκλος των παρουσιάσεων θα ολοκληρωθεί στις 26 Νοεμβρίου 2026, στο Σπίτι της Κύπρου, στην Αθήνα.
Η έκδοση πραγματοποιήθηκε με χορηγία της Άννας Τοσούνογλου-Χριστοφή, προέδρου και ιδρύτριας του Ιδρύματος «Αναστάσης και Ευφροσύνη Τοσούνογλου», και είναι αφιερωμένη στη μνήμη των γονέων της, καθώς και σε όλους τους Μικρασιάτες και Κύπριους πρόσφυγες.
Πληροφορίες
«Φωνές και Μνήμες Μικρασίας και Κύπρου – Δεν σβήνουν, δεν λησμονούνται» | Α΄ Τόμος
Έρευνα, συγγραφή και επιμέλεια: Δρ Χρύσανθος Χρυσάνθου
Συντονισμός έκδοσης: Σταύρος Παπαγεωργίου
Εκδόσεις: Τετρακτύς Φιλμς
Παρουσιάσεις:
Λευκωσία: Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026, 19:30, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ιεράς Μονής Κύκκου «Αρχάγγελος»
Λεμεσός: 20–22 Νοεμβρίου 2026, 5th Limassol Book Fair
Αθήνα: Πέμπτη 26 Νοεμβρίου 2026, Σπίτι της Κύπρου
Επικοινωνία: tetraktys@cytanet.com.cy