Ένα διεπιστημονικό εγχείρημα που επιχειρεί να διασώσει και να αναδείξει το πολύπλευρο αρχείο του Κύπριου κεραμίστα Βαλεντίνου Χαραλάμπους παρουσιάζεται την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026, στις 19:00, στο Θέατρο Ριάλτο στη Λεμεσό, υπό τον τίτλο «Αποτυπώματα στον Πηλό: Ο Βαλεντίνος Χαραλάμπους και η ψηφιοποίηση ενός ζωντανού αρχείου» (Traces in Clay: Valentinos Charalambous and the Digitization of a Living Archive).
Το εγχείρημα επικεντρώνεται στην τεκμηρίωση, τη μελέτη, την οπτικοποίηση και τη διατήρηση του αρχείου του καλλιτέχνη, το οποίο έχει δωρηθεί στο Ινστιτούτο Κύπρου. Στόχος είναι η δημιουργία ενός καινοτόμου ψηφιακού αρχείου που θα συγκεντρώνει και θα καθιστά προσβάσιμο όχι μόνο το υλικό που σχετίζεται με το έργο του, αλλά και το περιβάλλον του εργαστηρίου του, έγγραφα, φωτογραφίες, προσωπικές αναμνήσεις και την τεχνογνωσία που ανέπτυξε στη διάρκεια της μακρόχρονης καλλιτεχνικής του πορείας.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, η Μαρίνα Σχίζα, η Ανδριάνα Νικολαΐδου και ο Νικόλας Μπακιρτζής θα πραγματοποιήσουν σύντομες παρουσιάσεις για τη σημασία του έργου του Χαραλάμπους, τη δωρεά του αρχείου του στο Ινστιτούτο Κύπρου και την εξέλιξη της διαδικασίας ψηφιοποίησής του.
Από την Αμμόχωστο στη Βαγδάτη
Ο Βαλεντίνος Χαραλάμπους γεννήθηκε το 1929 στην Αμμόχωστο, σε οικογένεια παραδοσιακών αγγειοπλαστών, και θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης κυπριακής κεραμικής.
Σπούδασε στο Central School of Arts and Crafts του Λονδίνου, με καθηγητές τη Dora Billington και τον Gilbert Harding-Green, και έγινε ο πρώτος Κύπριος κεραμίστας με ακαδημαϊκή εκπαίδευση στο αντικείμενο. Ακολούθησε ένας χρόνος μαθητείας στο ιστορικό εργαστήριο Leach Pottery, στο St Ives της Αγγλίας, προτού επιστρέψει στην Κύπρο το 1952 για να εργαστεί μαζί με τον πατέρα του.
Το 1957 προσκλήθηκε από το Υπουργείο Παιδείας του Ιράκ να ιδρύσει το Τμήμα Κεραμικής στο Ινστιτούτο Καλών Τεχνών της Βαγδάτης. Το 1960 ανέλαβε την ίδρυση αντίστοιχου τμήματος στο Tahrir Female College, ενώ από το 1967 έως τη συνταξιοδότησή του, το 1983, διετέλεσε επικεφαλής του Τμήματος Κεραμικής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βαγδάτης.
Η συμβολή του στην ανάπτυξη της ιρακινής τέχνης και του πολιτισμού αναγνωρίστηκε το 1987, όταν τιμήθηκε για το έργο του ως καλλιτέχνης και εκπαιδευτικός. Επιστρέφοντας στην Κύπρο, συνεργάστηκε το 1988 με τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού για την ενίσχυση των πολιτιστικών σχέσεων μεταξύ Κύπρου και αραβικού κόσμου.
Ένας διάλογος ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση
Το έργο του Χαραλάμπους χαρακτηρίζεται από τη συνάντηση δυτικών και ανατολικών καλλιτεχνικών παραδόσεων, με επιρροές από την περίοδο της μαθητείας του στην Αγγλία και την πολύχρονη παρουσία του στο Ιράκ.
Η δημιουργία του περιλαμβάνει τοιχογραφίες, γλυπτά και μεγάλα κεραμικά αγγεία, διακοσμημένα με γεωμετρικά μοτίβα και ιστορικές αναφορές. Πειραματιζόμενος με τοπικά υλικά, όπως ο πηλός και ο σελαδονίτης, ανέπτυξε δικές του χρωστικές ουσίες, αξιοποιώντας παράλληλα τις τεχνικές όπτησης και τη διαχείριση της υφής και του χρώματος.
Ιδιαίτερη θέση στο έργο του κατέχει και η ποίηση. Σε αρκετές δημιουργίες του, η αραβική καλλιγραφία συναντά την αρχαία ελληνική γραφή, μεταφέροντας πάνω στον πηλό στίχους του Κωνσταντίνου Καβάφη.
Η ψηφιοποίηση του αρχείου του φιλοδοξεί να διατηρήσει αυτή την πολυδιάστατη καλλιτεχνική διαδρομή, αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία της διαφύλαξης της γνώσης, των τεχνικών και των προσωπικών αφηγήσεων που συνοδεύουν ένα καλλιτεχνικό έργο.
Πληροφορίες
Traces in Clay: Valentinos Charalambous and the Digitization of a Living Archiv
Ημερομηνία: Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026
Ώρα: 19:00–20:10
Χώρος: Θέατρο Ριάλτο, Λεμεσός
Είσοδος: Ελεύθερη, με απαραίτητη κράτηση θέσης
Κρατήσεις: rialto.interticket.com
Γλώσσα: Ελληνικά και αγγλικά
Μετά την παρουσίαση θα ακολουθήσει δεξίωση.