Σημαντικά έργα προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Σάμου προωθεί το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας, με την έναρξη των εργασιών αποκατάστασης του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Καρλόβασι και την παράδοση στο κοινό του μεταβυζαντινού ναού των Άη Γιαννάκηδων στο Άνω Βαθύ και του Παλαιοχριστιανικού Κοιμητηρίου στο Πυθαγόρειο.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού, τα έργα, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 10 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούνται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Η υπουργός Πολιτισμού της Ελλάδας, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε ότι η επίσκεψή της στη Σάμο σηματοδοτεί «μία σειρά από σημαντικές εξελίξεις για τον πολιτισμό» στο νησί, επισημαίνοντας ότι ξεκινά η αποκατάσταση ενός εμβληματικού μνημείου, το οποίο υπέστη σοβαρές ζημιές από τον καταστροφικό σεισμό του 2020.
Όπως ανέφερε, ο μητροπολιτικός ναός στο Καρλόβασι διαθέτει ιδιαίτερη ιστορική, αρχιτεκτονική και συναισθηματική αξία για τους κατοίκους της Σάμου. Το έργο αποκατάστασης, προϋπολογισμού 7,5 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού για την περίοδο 2026-2030 και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα σε τρία χρόνια.
Παράδοση των Άη Γιαννάκηδων
Παράλληλα, αποδόθηκε στο κοινό ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, γνωστός ως «Άη Γιαννάκηδες», στο Άνω Βαθύ, έπειτα από εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης.
Το μεταβυζαντινό μνημείο, που χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα και αποτελεί πρώην μετόχι της Ιεράς Μονής Ζωοδόχου Πηγής, υπέστη σημαντικές φθορές κατά τις προηγούμενες δεκαετίες. Στο πλαίσιο του έργου πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και ενίσχυσης του ναού, συντήρησης του ζωγραφικού και γλυπτού διακόσμου, αναβάθμισης των υποδομών και διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, σε επόμενο στάδιο θα ακολουθήσει η συντήρηση των ξύλινων τέμπλων και των εικόνων, με χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.
Επισκέψιμο πλέον το Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο
Στο κοινό παραδόθηκε επίσης το Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο της αρχαίας Σάμου, στη θέση Γλυφάδα του Πυθαγορείου, ένα από τα σημαντικότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία του Αιγαίου.
Το έργο περιλάμβανε ανασκαφική έρευνα, αποκατάσταση του μνημείου και διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, ώστε να είναι πλέον ασφαλές και επισκέψιμο.
Κατά τις ανασκαφές αποκαλύφθηκαν, μεταξύ άλλων, το κεντρικό Μαρτύριο του 4ου αιώνα, 28 κιβωτιόσχημοι τάφοι, 17 αρκοσόλια και επαναχρησιμοποιημένοι ελληνιστικοί τάφοι, ενώ εντοπίστηκαν σημαντικά ευρήματα, όπως περίπου 500 πήλινοι λύχνοι, σταυροί, κοσμήματα και εννέα χρυσοί σόλιδοι της εποχής του Ιουστινιανού Α΄.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και συντήρησης του μνημείου, καθώς και έργα ανάδειξης, όπως η διαμόρφωση διαδρομών περιήγησης, η εγκατάσταση φωτισμού και ενημερωτικών πινακίδων, καθώς και η δημιουργία χώρων θέασης και ανάπαυσης για τους επισκέπτες.
Η Λίνα Μενδώνη ανακοίνωσε την έναρξη του έργου αποκατάστασης της Παναγίας στο Καρλόβασι και παρέδωσε επισήμως τα δύο ολοκληρωμένα μνημεία κατά την επίσκεψή της στη Σάμο, παρουσία εκπροσώπων της Εκκλησίας, της αυτοδιοίκησης και των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού.