Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι ανακοίνωσε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι κατά τις ανασκαφές του 2026, οι οποίες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του εν εξελίξει προγράμματος «Heritage for the Future» («Κληρονομιά για το Μέλλον»), ανακαλύφθηκε ένα «σύνθετο άγαλμα με τεχνοτροπία που δεν έχει συναντηθεί ποτέ ξανά».
Το άγαλμα, ύψους 70 εκατοστών, απεικονίζει μια ανθρώπινη μορφή καθισμένη στη ράχη μιας λεοπάρδαλης. Βρέθηκε πάνω σε ένα έδρανο που εκτείνεται κατά μήκος του τοίχου ενός κτίσματος μήκους τριών μέτρων, το δάπεδο του οποίου ήταν καλυμμένο με επίπεδες πέτρες.
«Πιστεύω ότι αυτή η ανακάλυψη, η οποία ανοίγει τον δρόμο για νέα ερωτήματα σχετικά με τις αρχαιότερες περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας, θα έχει μεγάλη απήχηση στην επιστημονική κοινότητα», δήλωσε ο Ερσόι.
Σύμφωνα με την Ελίζαμπεθ Κάρτερ, ομότιμη καθηγήτρια Αρχαιολογίας της Εγγύς Ανατολής στο UCLA, πρόκειται για το πιο πρόσφατο εύρημα από το Τας Τεπелер (Taş Tepeler), ένα σύνολο πρώιμων αρχαιολογικών θέσεων της Προκεραμικής Νεολιθικής περιόδου, με μνημειακή λίθινη αρχιτεκτονική και πολυάριθτά γλυπτά, κοντά στη σημερινή πόλη Ούρφα, ή Σανλιούρφα, στη νοτιοανατολική Τουρκία.
«Το Γκεμπεκλί Τεπέ είναι περισσότερο γνωστό από το Καραχάν Τεπέ, όπου ανακαλύφθηκε αυτό το γλυπτό», δήλωσε . «Απ’ όσο γνωρίζω, η ανθρώπινη μορφή πάνω σε ένα ζώο είναι μοναδική. Παρόλο που στο παρελθόν έχουν εντοπιστεί γλυπτά ζώων πάνω σε έδρανα στο εσωτερικό κτισμάτων στο Γκεμπεκλί Τεπέ, δεν γνωρίζω άλλη παράσταση ανθρώπου που να ιππεύει ζώο».
Σύμφωνα με το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, το άγαλμα ενδέχεται να χρονολογείται πριν από περίπου 11.000 χρόνια.
Ο Εργκούν Λαφλί, καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Dokuz Eylül της Σμύρνης, δήλωσε ότι είναι «κρίσιμης σημασίας» να πραγματοποιηθεί περαιτέρω έρευνα ως προς τη χρονολόγηση, καθώς «οι απόπειρες βαθμονομημένης και μη βαθμονομημένης χρονολόγησης δεν έχουν ακόμη παρουσιαστεί πλήρως σε επιστημονικές δημοσιεύσεις ούτε έχουν συζητηθεί επαρκώς».
Ο ίδιος ανέφερε επίσης ότι πρόκειται για «ένα δεύτερο σύνθετο άγαλμα που συνδυάζει αφαιρετικά εικονογραφικά στοιχεία ανθρώπου και λεοπάρδαλης», λαξευμένο στον τοπικό ασβεστόλιθο της Σανλιούρφα. Σύμφωνα με τον Λαφλί, το πρώτο αντίστοιχο εύρημα εντοπίστηκε στον χώρο το 2021 και απεικόνιζε ένα μεγάλο αιλουροειδές πάνω στους ώμους ενός άνδρα.
«Δεν είναι μοναδικό μόνο για τη βόρεια Μεσοποταμία, αλλά είναι σημαντικό και λόγω του πλαισίου μέσα στο οποίο ανακαλύφθηκε, καθώς βρέθηκε ακριβώς στο κέντρο ενός χώρου που φαίνεται να αποτελούσε αναθηματική απόθεση [για προσφορές]», δήλωσε στην εφημερίδα.
Σύμφωνα με τον Λαφλί, το άγαλμα «αποτελεί μία από τις αρχαιότερες ενδείξεις θρησκευτικής και λατρευτικής δραστηριότητας σε ολόκληρη την αρχαία Εγγύς Ανατολή και, ως εκ τούτου, έχει σημασία για ολόκληρο τον νεολιθικό κόσμο, που εκτεινόταν από την Ισπανία στα δυτικά έως το Αφγανιστάν στα ανατολικά, περιλαμβάνοντας και το Στόουνχεντζ στη Βρετανία».
Ιδιαίτερα αξιοσημείωτο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι το γεγονός ότι οι αρχαιότερες παραστάσεις που σχετίζονται με λατρευτικές πρακτικές τόσο στο Καραχάν Τεπέ όσο και στο γειτονικό Γκεμπεκλί Τεπέ φαίνεται να είναι περισσότερο αφαιρετικές παρά νατουραλιστικές, παρουσιάζοντας παραλληλισμούς με γνωστές προϊστορικές τοιχογραφίες της ηπειρωτικής Ευρώπης, όπως εκείνες του Λασκό.
Αυτό, υποστηρίζει, αποτελεί μία ακόμη ένδειξη «της πολιτισμικής ενότητας και μιας κοινής εικονογραφικής γλώσσας κατά την προϊστορική εποχή», κάτι που «δεν είναι εύκολο να κατανοήσουμε με τις σημερινές μας γνώσεις για έναν αρχαίο κόσμο στον οποίο δεν είχε ακόμη εμφανιστεί η γραφή».
Με πληροφορίες από The Art Newspaper