Μια ισπανο-αιγυπτιακή ομάδα αποκάλυψε ένα απόσπασμα της Ιλιάδας του Ομήρου μέσα σε μια μούμια στην Οξύρρυγχο, φέρνοντας στο φως τον τρόπο με τον οποίο αρχαία κείμενα επαναχρησιμοποιούνταν σε ταφικές πρακτικές και ρίχνοντας φως στη διάδοση της ελληνικής λογοτεχνίας στη ρωμαϊκή Αίγυπτο.
Αρχαιολόγοι που εργάζονται στον αρχαίο αιγυπτιακό χώρο της Οξυρρύγχου εντόπισαν ένα σπάνιο λογοτεχνικό απόσπασμα κρυμμένο μέσα σε μια μούμια, αποκαλύπτοντας στίχους από τη γνωστή Ιλιάδα του αρχαίου Έλληνα ποιητή Ομήρου, σε ένα απρόσμενο ταφικό πλαίσιο.
Η ανακάλυψη, η οποία ανακοινώθηκε από τον Σερίφ Φάθι, Υπουργό Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, πραγματοποιήθηκε στην Αλ Μπαχνάσα, περίπου 190 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου, στο πλαίσιο κοινής αποστολής του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης και του Ινστιτούτου της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής.
Το εύρημα εντοπίστηκε στον «τάφο 65», έναν υπόγειο ταφικό θάλαμο (υπόγειο ταφικό συγκρότημα), ο οποίος, παρότι είχε συληθεί ήδη από την αρχαιότητα, διατήρησε μια εντυπωσιακή συλλογή ταφικών ευρημάτων.
Οι δρ. Μαΐτε Μασκόρτ και δρ. Έστερ Πονς Μεγιάδο, επικεφαλής του προγράμματος, κατέγραψαν αρκετές μούμιες με επιδέσμους διακοσμημένους με γεωμετρικά μοτίβα και ακόμη ζωηρά χρώματα, καθώς και πολύχρωμες ξύλινες σαρκοφάγους και μια μικρή ομάδα μεταλλικών αντικειμένων: τρία λεπτά φύλλα χρυσού και ένα αντικείμενο από χαλκό.
Τέτοια αντικείμενα αποτελούσαν μέρος του ταφικού εξοπλισμού που ήταν χαρακτηριστικός της ελληνορωμαϊκής περιόδου και προορίζονταν να καθοδηγούν τον νεκρό στη μετά θάνατον ζωή.
Ο καθηγητής Χασάν Άμερ του Πανεπιστημίου του Καΐρου, επικεφαλής της αιγυπτιακής ανασκαφικής ομάδας, ανέφερε ότι ο τάφος 65, παρά τη φθορά της δομής του και τη σύληση που έχει υποστεί, επέτρεψε την ανασύνθεση της συναρπαστικής διαδικασίας συγχώνευσης των αιγυπτιακών ταφικών παραδόσεων με επιρροές από τον ελληνιστικό και ρωμαϊκό μεσογειακό κόσμο.
Ένα ομηρικό κείμενο μέσα σε μούμια;
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα προήλθε από το εσωτερικό μιας από τις μούμιες: ένα απόσπασμα παπύρου —αρχαίο υλικό γραφής— που διατηρεί στίχους από το Βιβλίο Β΄ της Ιλιάδας, συγκεκριμένα από τον «Νηών Κατάλογο», ένα εκτενές τμήμα που απαριθμεί τις ελληνικές δυνάμεις που εκστράτευσαν στην Τροία.
Αν και οι πάπυροι εντοπίζονται συχνά στην Οξύρρυγχο, έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους για αρχαία ελληνικά κείμενα, η παρουσία τους μέσα σε μούμια είναι πολύ λιγότερο συνηθισμένη.
Αυτό καθιστά την ανακάλυψη μοναδική τόσο από λογοτεχνική όσο και από ιστορική άποψη.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το απόσπασμα πιθανότατα επαναχρησιμοποιήθηκε ως μέρος των περιτυλιγμάτων της μούμιας ή του καρτονάζ, μια κοινή πρακτική στην αρχαιότητα, κατά την οποία απορριφθέντα κείμενα αξιοποιούνταν εκ νέου στην προετοιμασία της ταφής, χωρίς απαραίτητα συμβολική σημασία.
Οι αιγυπτιακές αρχές σημείωσαν ότι το εύρημα εμπλουτίζει το ήδη πλούσιο αρχαιολογικό αρχείο της επαρχίας Αλ Μίνια.
Η ανακάλυψη χρονολογείται γενικά στην ελληνορωμαϊκή περίοδο, όταν η Αίγυπτος βρισκόταν υπό έντονη πολιτισμική επιρροή του ελληνικού και, αργότερα, του ρωμαϊκού κόσμου.
Παράλληλα, προσφέρει πολύτιμη εικόνα για το πώς η κλασική λογοτεχνία κυκλοφορούσε σε καθημερινά συμφραζόμενα, πολύ πέρα από τις ελίτ βιβλιοθήκες.
Ο Χισάμ αλ-Λεϊζί, Γενικός Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων, τόνισε ότι ο χώρος παρέχει νέα στοιχεία για τα ταφικά έθιμα της Αλ Μπαχνάσα κατά την ελληνορωμαϊκή περίοδο.
Οι αρμόδιοι σημειώνουν επίσης ότι η ανακάλυψη ενισχύει το αυξανόμενο αρχαιολογικό αρχείο της περιοχής Αλ Μίνια, επιβεβαιώνοντας ταυτόχρονα τη μακρόχρονη φήμη της Οξυρρύγχου ως κομβικού χώρου για την ανάδειξη γραπτών τεκμηρίων του αρχαίου μεσογειακού κόσμου κατά την πτολεμαϊκή και ρωμαϊκή εποχή.
Πηγή: euronews.com