Η ιστορία μιας πόλης αποτυπώνεται όχι μόνο στα μνημεία και στα επίσημα αρχεία, αλλά και στα παλιά σπίτια, στις αυλές, στα δέντρα και στις οικογενειακές ιστορίες που περνούν από γενιά σε γενιά. Αυτό επισημαίνει η μελετήτρια της παράδοσης Άννα Τσέλεπου, αναφερόμενη στην αρχιτεκτονική της παλιάς Πάφου και στον ρόλο του Αντρέα Γεωργιάδη, γνωστού ως «Εντζινίαρ».
Σύμφωνα με την κ. Τσέλεπου, ο Αντρέας Εντζινίαρ έφτασε στην Πάφο τη δεκαετία του 1950 και θεωρείται ο πρώτος πολιτικός μηχανικός της πόλης με πανεπιστημιακές σπουδές. Το επάγγελμά του έγινε τελικά και το προσωνύμιό του, σημειώνει, καθώς είχε ταυτιστεί τόσο με την ιδιότητά του ώστε αρκούσε να αναφέρει κανείς το επάγγελμα για να τον αναζητήσει.
Η αρχιτεκτονική του ταυτότητα διακρίνεται σε κατοικίες με ιδιαίτερη αισθητική και διάταξη: σπίτια στο κέντρο μεγάλων οικοπέδων, πλαισιωμένα από ψηλά δέντρα, καταπράσινους κήπους και καρποφόρα φυτά. Όπως τα περιγράφει η μελετήτρια, έμοιαζαν με ζωγραφιά.
«Χαρακτηριστικό στοιχείο αυτών των σπιτιών ήταν ο κεντρικός ηλιακός χώρος, με την τραπεζαρία του, οι ξύλινες εσωτερικές πόρτες με γυάλινες επιφάνειες, αλλά και οι εξώπορτες με τις ιδιαίτερες μεταλλικές δημιουργίες», αναφέρει η κ. Τσέλεπου.
Πρόκειται, προσθέτει, για αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες που μαρτυρούσαν διαφορετική αντίληψη για την κατοικία και τον τρόπο ζωής της εποχής.
Η κ. Τσέλεπου εκτιμά ότι σημαντικός αριθμός κατοικιών που ανεγέρθηκαν στην Πάφο κατά τη συγκεκριμένη δεκαετία ενδέχεται να βασίστηκε σε σχέδια του Εντζινίαρ, γεγονός που αναδεικνύει την επιρροή του στην οικιστική φυσιογνωμία της πόλης.
Όπως της είχε διηγηθεί η μητέρα της, ο Εντζινίαρ φρόντιζε να σχεδιάζει το σπίτι αφού οι ιδιοκτήτες φύτευαν πρώτα καρποφόρα δέντρα περιμετρικά του οικοπέδου. «Τα δέντρα θα μεγάλωναν παράλληλα με την οικοδομή, δημιουργώντας σταδιακά ένα αρμονικό σύνολο κατοικίας και φύσης», σημειώνει.
Στους κήπους αυτούς είχαν απαραίτητη θέση η αμυγδαλιά, η ροδιά, η ελιά, η λεμονιά και η χαρουπιά, ενώ υπήρχαν επίσης το φούλι και το ινδικό φούλι. Τα αρώματα και οι εικόνες τους παραμένουν ζωντανά στη μνήμη όσων γνώρισαν εκείνη την εποχή.
«Πέρα από την αρχιτεκτονική τους αξία, τα σπίτια του Εντζινίαρ αποτελούν σήμερα κομμάτι της πολιτιστικής και κοινωνικής ιστορίας της Πάφου», αναφέρει η κ. Τσέλεπου. Είναι συνδεδεμένα, προσθέτει, με τις οικογένειες που τα κατοίκησαν, τους κήπους που τα περιέβαλλαν και έναν τρόπο ζωής που άφησε ανεξίτηλα σημάδια στον αστικό ιστό.
«Η ιστορία μιας πόλης δεν βρίσκεται μόνο στα μνημεία και στα επίσημα ιστορικά αρχεία. Βρίσκεται και στα παλιά σπίτια, στις αυλές, στα δέντρα και στις οικογενειακές αφηγήσεις που περνούν από γενιά σε γενιά», συμπληρώνει.
Οι άνθρωποι ενός τόπου δεν είναι απλώς μέρος της ιστορίας του, καταλήγει η κ. Τσέλεπου· είναι οι ρίζες της μνήμης του.
Πηγή: ΚΥΠΕ