Η μουσική ξεκινά πριν ακόμη ακουμπήσει το πρώτο πόδι στο νερό. Στην πισίνα, ο ρυθμός δεν είναι απλώς υπόκρουση, είναι οδηγός. Είναι αυτό που ενώνει την κίνηση με την ανάσα, την έκφραση με τη δύναμη, το βλέμμα πάνω από την επιφάνεια με την απόλυτη πειθαρχία κάτω από αυτήν. Έτσι χτίζεται τα τελευταία χρόνια και η καλλιτεχνική κολύμβηση στην Κύπρο: με επιμονή, αυτοσχέδιες λύσεις και μια ομάδα που έμαθε να προχωρά χωρίς εύκολους δρόμους. Στην πισίνα του Ναυτικού ομίλου Λάρνακας οι αθλήτριες της πρώτης ομάδας καλλιτεχνικής κολύμβησης στην Κύπρο ετοιμάζονται για ακόμα ένα βράδυ προπόνησης. Ο πρόεδρος του ομίλου Γιώργος Χατζηγεωργίου και η προπονήτρια της ομάδας Ιάνα Πενέβα μας μιλούν για το πώς ξεκίνησαν όλα.
«Η ιδέα υπήρχε στο μυαλό μου για πολλά χρόνια. Θέλαμε να φέρουμε το άθλημα στην Κύπρο, όμως υπήρχαν δυσκολίες. Η βασική δυσκολία ήταν να βρούμε εξειδικευμένη προπονήτρια από το εξωτερικό, γιατί για εμάς ήταν κάτι πρωτόγνωρο. Υπήρχε και το οικονομικό θέμα, αλλά και το ζήτημα χώρου στις πισίνες. Μιλήσαμε με την Ιάνα, πήραμε την έγκριση και αποφασίσαμε να το οργανώσουμε. Επισήμως ξεκινήσαμε τον Φεβρουάριο του 2019, αν και η σκέψη υπήρχε δύο με τρία χρόνια πριν. Μοιραζόμαστε την πισίνα με την υδατοσφαίριση, κάτι που μερικές φορές δημιουργεί προκλήσεις, αλλά υπάρχει πολύ καλή συνεργασία μεταξύ των προπονητών. Όταν χρειαστεί, κάνουμε όλοι ένα βήμα πίσω για να υπάρχει ισορροπία. Είμαστε η πρώτη οργανωμένη ομάδα καλλιτεχνικής κολύμβησης στην Κύπρο», εξηγεί ο κ. Γιώργος Χατζηγεωργίου, πρόεδρος του Ναυτικού Ομίλου Λάρνακας.
Σήμερα, η ομάδα αριθμεί 47 κορίτσια, αριθμό-ρεκόρ για τα δεδομένα της. Με τη στήριξη της Ομοσπονδίας Κολύμβησης, του ΚΟΑ και της ΟΕΚ, αποκτήθηκε βασικός εξοπλισμός, όπως υδρόφωνο και υποβρύχιο ηχητικό σύστημα. Έτσι, η μουσική δεν ακούγεται απλώς στην επιφάνεια, αλλά ταξιδεύει μέσα στο νερό.
«Η μουσική παίζει μέσα στο νερό. Ο συγχρονισμός με τον ρυθμό είναι καθοριστικός. Χρησιμοποιώ ακόμη και ένα «μαγικό κουτάλι» για να δίνω ρυθμό στις σκάλες της πισίνας ώστε να μετρούν σωστά», προσθέτει η κ. Πενέβα.
Η Ιάνα κατάγεται από τη Βουλγαρία αλλά μεγάλωσε στην Ελλάδα. Ξεκίνησε την καλλιτεχνική κολύμβηση όταν ήταν επτά ετών. «Όταν είδα την καλλιτεχνική κολύμβηση είπα αμέσως: «Αυτό θέλω να κάνω». Κάτι μέσα μου μίλησε. Είχα και εξαιρετικές προπονήτριες, που με αγκάλιασαν και με βοήθησαν πολύ, και ακόμα και σήμερα διατηρώ επαφή μαζί τους και τις συμβουλεύομαι», μοιράζεται η ίδια.
Η βάση: Κολύμβηση και παιδαγωγική προσέγγιση
Τα παιδιά μπορούν να ξεκινήσουν από την ηλικία των έξι ετών, εφόσον έχουν ήδη κάποια επαφή με την κολύμβηση. Ιδανικά, η ηλικία των επτά ετών θεωρείται ακόμη καλύτερη, καθώς το σώμα έχει αρχίσει να «δένει» μέσα από τη συστηματική προπόνηση στο νερό. Η κολύμβηση αποτελεί τη βάση.
«Υπάρχει στενή συνεργασία με τους προπονητές της κολύμβησης. Αν διαπιστώσω ότι ένα παιδί ταιριάζει περισσότερο στο καθαρά κολυμβητικό κομμάτι, μπορεί να μετακινηθεί στο ανάλογο τμήμα. Αντίστοιχα, όταν εντοπίσουμε σε κάποια αθλήτρια ιδιαίτερη ευλυγισία και φυσική κίνηση, μπορεί να ενταχθεί άμεσα στο δικό μου τμήμα. Όσον αφορά το χορευτικό υπόβαθρο, δεν είναι απαραίτητο. Στις μικρές ηλικίες δίνουμε μεγάλη έμφαση στον χορό μέσα στην προπόνηση. Προσωπικά, διαθέτω εμπειρία ως χορογράφος και χοροδιδάσκαλος, κάτι που συμβάλλει σημαντικά στον τρόπο που προσεγγίζουμε τη χορογραφία και την καλλιτεχνική έκφραση. Από πολύ μικρή ηλικία, τα παιδιά δουλεύουν συστηματικά την ευλυγισία. Παράλληλα, ο όμιλός μας διοργανώνει κάθε χρόνο Artistic swimming camp, προσκαλώντας διαφορετικούς προπονητές, ώστε οι αθλήτριες να έρχονται σε επαφή με ποικίλες οπτικές και προπονητικές μεθόδους», σημειώνει η κ. Πενέβα.
Πειθαρχία, αντοχή, δημιουργία
Η προπόνηση διαρκεί περίπου δύο ώρες και είναι δομημένη έτσι ώστε να καλλιεργεί ολοκληρωμένα τόσο τη φυσική κατάσταση όσο και την τεχνική και καλλιτεχνική έκφραση των αθλητριών. «Ξεκινάμε με γυμναστική ξηράς, δίνοντας έμφαση στην ευλυγισία και την ενδυνάμωση, με ασκήσεις όπως κοιλιακούς, σανίδες, καθίσματα και άλματα. Ακολουθεί χρόνος προπόνησης κολύμβησης με στόχο την ανάπτυξη της αντοχής μέσα στο νερό, όπως και ασκήσεις άπνοιας. Στη συνέχεια, δουλεύουμε τεχνικές ασκήσεις και άλλα βασικά στοιχεία του αθλήματος. Η προπόνηση ολοκληρώνεται με χρόνο αφιερωμένο στις χορογραφίες, όπου συνδυάζονται τεχνική, συγχρονισμός και έκφραση», εξηγεί η κ. Πενέβα. Οι προπονήσεις πραγματοποιούνται τρεις φορές την εβδομάδα, ενώ την περίοδο πριν από αγώνες αυξάνονται σε σχεδόν καθημερινή βάση, ώστε οι αθλήτριες να φτάνουν στην καλύτερη δυνατή αγωνιστική ετοιμότητα.
«Η καλλιτεχνική κολύμβηση είναι χορός μέσα στο νερό. Παλαιότερα ονομαζόταν μπαλέτο νερού, αλλά σήμερα εντάσσει πολλά στυλ όπως τζαζ, λάτιν, ποπ και ακροβατικά στοιχεία. Η καλλιτεχνική κολύμβηση, αν την αγαπήσεις, σε μαγεύει και σε απορροφά. Νομίζω σε συντροφεύει σε όλη σου τη ζωή. Αντλώ πολλή ενέργεια από τα ίδια τα παιδιά. Συχνά τους δίνω χώρο να προτείνουν ιδέες και να συμμετέχουν δημιουργικά: «Δώστε μου τις ιδέες σας να τις εντάξουμε στη χορογραφία», τους λέω. Και αν κάτι δεν μπορεί να λειτουργήσει ή βλέπω ότι δεν θα 'βγει', δοκιμάζουμε κάτι άλλο. Είναι μια συνεργασία», επισημαίνει η κ. Πενέβα.
Πρώτα αγωνιστικά βήματα και διακρίσεις
Το 2023, στους Παγκόσμιους αγώνες Συγχρονισμένης κολύμβησης World Aquatics στην Αθήνα, τα παιδιά πήραν ουσιαστικά το «βάπτισμα του πυρός». Ήταν η πρώτη συμμετοχή σε τόσο υψηλό επίπεδο μια εμπειρία που αποδείχθηκε ανεκτίμητη. Την αμέσως επόμενη χρονιά ακολούθησε το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα, επίσης στην Αθήνα, όπου η Άρτεμις Φιλίππου αγωνίστηκε στο σόλο, ανεβάζοντας τον πήχη και πετυχαίνοντας σημαντικά βελτιωμένη βαθμολογία. Το αποκορύφωμα ήρθε στους Αγώνες Μικρών Κρατών Ευρώπης, με τη Ντομίνικα Βίκτωρος να φτάνει σε μία από τις υψηλότερες βαθμολογίες που κατέγραψε μέχρι σήμερα, σημειώνοντας ρεκόρ για τα δεδομένα της ομάδας.
«Το 2025 συμμετείχαμε στο Βουλγαρικό Πρωτάθλημα, όπου πετύχαμε πολύ καλές θέσεις, με τη Χρυστάλλα Φωκαϊδου και την Ελένη Τύφα να καταλαμβάνουν την τέταρτη και πέμπτη θέση αντίστοιχα. Παράλληλα, η Ντομίνικα Βίκτωρος μαζί με την Κλαούντια Βίκτωρος κατέκτησαν την όγδοη θέση στο τεχνικό ντουέτο, η πρώτη μας συμμετοχή σε τεχνικά αγωνίσματα. Οι διακρίσεις αυτές επιβεβαιώνουν ότι διευρύνουμε συνεχώς την παρουσία μας στο άθλημα και επιδιώκουμε να προσφέρουμε σε όσο το δυνατόν περισσότερα παιδιά την ευκαιρία να αγωνιστούν και να εξελιχθούν.» αναφέρει η κ.Πενέβα
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν συμμετέχουν όλα τα παιδιά σε αγώνες. Διατηρείται και προπαρασκευαστικό τμήμα, ενώ το αγωνιστικό αποτελείται από 22 κορίτσια που προετοιμάζονται στοχευμένα για διοργανώσεις. Φέτος, για παράδειγμα, η ομάδα θα λάβει μέρος στον εθνικό αγώνα της Μάλτας με αθλήτριες κάτω των 12 ετών, συμμετέχοντας για πρώτη φορά σε αυτή την κατηγορία. Παράλληλα, θα έχει παρουσίες και στην κατηγορία 13–15 ετών (youth), με αθλήτριες που διαθέτουν ήδη περισσότερη εμπειρία. Οι αγώνες θα πραγματοποιηθούν από τις 8 έως τις 12 Απριλίου.
«Δυστυχώς ακόμη δεν υπάρχει επίσημο πρωτάθλημα, κάτι που δυσκολεύει πολύ την εξέλιξη του αθλήματος. Ο μεγάλος στόχος είναι να δημιουργηθεί πρωτάθλημα στην Κύπρο, γιατί αυτή τη στιγμή, για να αγωνιστούν και να αποκτήσουν εμπειρία, τα παιδιά πρέπει να ταξιδεύουν στο εξωτερικό. Αυτό έχει μεγάλο κόστος και πολλές οικογένειες δυσκολεύονται να το υποστηρίξουν», αναφέρει ο κ.Χατζηγεωργίου. Παράλληλα, σημειώνει ότι η εμφάνιση δεύτερης ομάδας αποτελεί θετική εξέλιξη: «Πρόσφατα έχει ενταχθεί και άλλη μια ομάδα, του ΑΠΟΕΛ, που ξεκίνησε φέτος, κάτι που μας δίνει ελπίδα ότι σιγά-σιγά μπορεί να οργανωθεί το άθλημα πιο συστηματικά», προσθέτει ο κ.Χατζηγεωργίου.
Χωρίς αποκλεισμούς
Στο ερώτημα ποιες ποιότητες θεωρούνται ιδανικές για μια αθλήτρια καλλιτεχνικής κολύμβησης, η κ. Πενέβα είναι ξεκάθαρη: δεν υπάρχουν αποκλεισμοί με βάση τα σωματικά χαρακτηριστικά. «Το ύψος μπορεί να βοηθά», αναφέρει, «όμως δεν απορρίπτουμε κανέναν. Από τη στιγμή που ένα παιδί έχει πάθος και διάθεση για δουλειά, αυτό μου αρκεί. Η εποχή του αυστηρού και απόλυτου προτύπου έχει περάσει. Θέλουμε υγιή σώματα και υγιή μυαλά».
Η ίδια τονίζει ότι η καλλιτεχνική κολύμβηση είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό άθλημα, που συχνά παρεξηγείται. «Δεν είναι απλώς χορός μέσα στο νερό. Απαιτεί αντοχή, δύναμη, έλεγχο του σώματος και μεγάλη πειθαρχία», υπογραμμίζει, εξηγώντας ότι οι αθλήτριες εκπαιδεύονται σε συνθήκες υψηλής φυσικής επιβάρυνσης, με τεχνικές ασκήσεις, άπνοια και συνεχείς επαναλήψεις.
Παράλληλα, το άθλημα έχει εξελιχθεί και ως προς τη συμμετοχή των φύλων. Είναι ανοιχτό και στα αγόρια, καθώς από το 2015 έχουν ενταχθεί τα μεικτά ντουέτα στα παγκόσμια πρωταθλήματα, ενώ από το 2024 η μεικτή καλλιτεχνική κολύμβηση έκανε την εμφάνισή της και στους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Παρίσι, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για το άθλημα σε διεθνές επίπεδο.
«Η καλλιτεχνική κολύμβηση προσφέρει πολλά: συνεργασία, σεβασμό, πειθαρχία, υγεία σωματική και ψυχική. Είναι ένα άθλημα που δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς συνεργασία, γιατί είτε μιλάμε για ομαδικό είτε για ντουέτο, ο συγχρονισμός είναι τα πάντα. Και πολλές φορές, όταν τα παιδιά έρχονται πιεσμένα από το σχολείο ή φορτισμένα, μια δυνατή προπόνηση τα βοηθά να βάλουν σε τάξη σώμα και μυαλό. Η δική μου φιλοσοφία ως προπονήτρια είναι να υπάρχει σεβασμός χωρίς φόβο. Θέλω να μπορούν να μου μιλούν, να είναι ανοιχτές, να νιώθουν ότι τις ακούω, χωρίς να χάνεται η πειθαρχία. Υπάρχει μια λεπτή γραμμή, και είμαι περήφανη που την κρατάμε. Παλιά, στα δικά μου χρόνια, δεν υπήρχε αυτή η ελευθερία. Δεν μπορούσες να πεις «δεν είμαι καλά σήμερα». Ό,τι κι αν συνέβαινε, έμπαινες στο νερό. Σήμερα θέλω να δουλεύουμε με σεβασμό στο σώμα, χωρίς ακραίες μεθόδους και χωρίς τραυματισμούς, γιατί υπάρχει ζωή μετά τον αθλητισμό. Το άθλημα μπορεί να είναι μεγάλο μέρος της ζωής σου, αλλά πρέπει να σε συνοδεύει με αξίες, όχι με πληγές», μοιράζεται η κ. Πενέβα.
Με δικά τους λόγια
Στην καλλιτεχνική κολύμβηση, το νερό δεν είναι απλώς χώρος προπόνησης αλλά σκηνή έκφρασης και συλλογικής προσπάθειας. Οι μικρές αθλήτριες μιλούν για την καθημερινότητα της ομάδας με λόγια απλά και καθαρά: «Μου προσφέρει φιλίες με άλλα παιδιά, μαθαίνω καινούργια πράγματα και μαζί αθλούμαι», λέει μία από τις μικρότερες, ενώ η 10χρονη Δανάη συμπληρώνει πως το άθλημα «μου δίνει πάρα πολλά. Έχω κάνει πολλές φίλες και θέλω να πετύχω κι άλλα πράγματα». Για εκείνη, μάλιστα, η μουσική είναι κομμάτι της ιστορίας της χορογραφίας: «Είναι και χαρούμενη και λυπημένη ταυτόχρονα», εξηγεί, περιγράφοντας πώς το συναίσθημα διαχέεται στο νερό.
Οι μεγαλύτερες αθλήτριες, με εμπειρίες από μεγάλες διοργανώσεις, φωτίζουν και μια άλλη πτυχή του αθλήματος, αυτή της εξέλιξης και της ψυχικής αποφόρτισης. «Μας δίνει χαρά. Μας ξεκουράζει και φεύγει το άγχος της καθημερινότητας», αναφέρουν, ενώ τονίζουν πως η πορεία τους χτίζεται πάνω σε στόχους: «Μας έχει προσφέρει φιλίες, ταξίδια και κυρίως αυτοβελτίωση. Θέτουμε στόχους και μέσα από αυτούς εξελισσόμαστε». Η 14χρονη Άρτεμις, θυμούμενη την εμπειρία της σε αγώνες αναφέρει: «Υπάρχει άγχος, αλλά μόλις τελειώνει η χορογραφία νιώθεις τεράστια ανακούφιση. Νιώθεις πως έδωσες το καλύτερό σου».
Η αποστολή στη Μάλτα, 8–12 Απριλίου 2026 :
YOUTH: Ντε Κόνικ Δανάη, Παντελή Σοφία, Ιακώβου Μελίνα, Κύτρου Μαρίνα.
U12: Τακμάρ Πέτρου Δανάη, Παντελή Θέκλια, Δημοσθένους Μάρθα, Μαριάμ Ευαγγέλου, Χριστοδούλου Σάββια, Δημητρίου Αντριάνα, Μιλάνα Ιγκόνινα
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
- Λάρνακα: Ναυτικός Όμιλος Λάρνακας , τηλ. +357 96377797, nauticalclublarnaca@gmail.com
- Λευκωσία: ΑΠΟΕΛ, Τμήμα καλλιτεχνικής κολύμβησης, τηλ. +357 99999209, info@apoelswimming.com