Μεγάλες διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στη Μπιενάλε της Βενετίας, έπειτα από εβδομάδες εσωτερικών πολιτικών αναταραχών στο διεθνές καλλιτεχνικό γεγονός.
Την Τετάρτη, η ομάδα διαμαρτυρίας Art Not Genocide Alliance (ANGA) διοργάνωσε μια μεγάλη συγκέντρωση έξω από το προσωρινό ισραηλινό περίπτερο, το οποίο φέτος έχει μεταφερθεί από τη μόνιμη τοποθεσία του στους Giardini στο Arsenale.
Περισσότερα από 200 άτομα συμμετείχαν στη διαμαρτυρία, καλώντας τους διοργανωτές της Μπιενάλε να σταματήσουν το «art-washing» και να κλείσουν το ισραηλινό περίπτερο. Οι διοργανωτές της ANGA, οι διαδηλωτές και οι παρευρισκόμενοι—περικυκλωμένοι από φωτογράφους και τηλεοπτικά συνεργεία—κινήθηκαν στη συνέχεια προς τον στενό χώρο έξω από το περίπτερο, φωνάζοντας συνθήματα όπως «η σιωπή είναι συνενοχή» και «ντροπή σας», ενώ μοίραζαν φυλλάδια. Η είσοδος του ισραηλινού περιπτέρου φυλασσόταν από ιδιωτική ασφάλεια και Ιταλούς καραμπινιέρους, χωρίς ωστόσο να υπάρξει ιδιαίτερη ένταση.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ANGA σχεδιάζει και νέα διαμαρτυρία αργότερα μέσα στην εβδομάδα.
Λιγότερο από μία ώρα νωρίτερα, μια δεύτερη ομάδα, το Solidarity Drone Chorus, παρουσίασε μια ηχητική δράση βασισμένη στον βόμβο drones, σύνθεση του καλλιτέχνη από τη Γάζα Ahmed Muin, που μιμείται τον ήχο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ο οποίος ακούγεται σχεδόν συνεχώς κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα. Περίπου 60 καλλιτέχνες από την κεντρική έκθεση της Μπιενάλε συμμετέχουν στη δράση, η οποία πραγματοποιείται καθημερινά στις 12 το μεσημέρι κατά τις ημέρες προεπισκόπησης. Κάθε συμμετέχων φοράει μπλουζάκι με το όνομα ενός καλλιτέχνη από τη Γάζα στο μπροστινό μέρος και εικόνα έργου του στο πίσω.
«Στόχος μας είναι να στρέψουμε την προσοχή στους καλλιτέχνες της Γάζας και να δείξουμε την αλληλεγγύη μας προς την κοινότητά μας», δήλωσε μέλος της ομάδας. Ο ίδιος φορούσε μπλουζάκι με το όνομα της Halima Kahlout, η οποία σκοτώθηκε το 2023 μαζί με δέκα μέλη της οικογένειάς της. Η χθεσινή πορεία διέσχισε τους Giardini και περιλάμβανε σημαντικούς καλλιτέχνες από τον Λίβανο, την Παλαιστίνη και τη διασπορά.
Την ίδια ημέρα στους Giardini, η ρωσική αντικαθεστωτική καλλιτεχνική ομάδα Pussy Riot και η φεμινιστική ακτιβιστική ομάδα FEMEN διαμαρτυρήθηκαν για τη ρωσική συμμετοχή στη διοργάνωση. Περισσότερα από 50 μέλη των ομάδων, φορώντας έντονες ροζ μάσκες, περικύκλωσαν το ρωσικό περίπτερο, αναγκάζοντάς το να κλείσει.
«Οι καλύτεροι πολίτες της Ρωσίας είτε φυλακίζονται για αντικαθεστωτικές και φιλοουκρανικές δράσεις είτε πεθαίνουν στη φυλακή, ενώ η Ευρώπη ανοίγει τις πόρτες της σε αξιωματούχους και προπαγανδιστές του Πούτιν», ανέφεραν σε κοινή δήλωσή τους οι Pussy Riot και FEMEN. «Αν η τέχνη καλείται να εκπροσωπήσει μια χώρα στη Μπιενάλε της Βενετίας—κάτι σαν Ολυμπιακοί Αγώνες του κόσμου της τέχνης—τότε οι καλλιτέχνες που φυλακίζονται για την αντιπολεμική και φιλοουκρανική τους στάση είναι το πραγματικό πρόσωπο της σύγχρονης Ρωσίας.»
Οι διαμαρτυρίες έρχονται σε συνέχεια μιας ήδη δύσκολης έναρξης για τη Μπιενάλε. Λίγες ημέρες πριν από τα εγκαίνια, και οι πέντε επιμελητές ανακοίνωσαν ότι δεν θα απονείμουν Χρυσούς Λέοντες, τα βραβεία για το καλύτερο εθνικό περίπτερο που συνήθως απονέμονται από την επιτροπή. Η επιτροπή είχε δηλώσει προηγουμένως ότι δεν θα εξέταζε περίπτερα από χώρες των οποίων οι ηγέτες «κατηγορούνται επί του παρόντος για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο», όπως ανέφερε σε ανακοίνωση στις 20 Απριλίου—μια διατύπωση που ερμηνεύτηκε ευρέως ως αναφορά στη Ρωσία και το Ισραήλ. Μία εβδομάδα αργότερα παραιτήθηκαν, εν μέσω, σύμφωνα με την The Art Newspaper, έντονων κρατικών πιέσεων.
Παράλληλα, υπήρξαν επανειλημμένες εκκλήσεις για τον αποκλεισμό της συμμετοχής του Ισραήλ από τη Μπιενάλε, με 236 καλλιτέχνες και επαγγελματίες του χώρου να υπογράφουν σχετικό ψήφισμα που κυκλοφόρησε αρχικά από την ANGA τον Οκτώβριο του 2025. Κατά την προηγούμενη διοργάνωση το 2024, η Ισραηλινή καλλιτέχνις Ruth Patir επέλεξε να κλείσει την έκθεσή της στο εθνικό περίπτερο, δηλώνοντας τότε ότι θα παραμείνει κλειστή μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και απελευθέρωσης ομήρων στον πόλεμο Ισραήλ–Χαμάς. Αν και είχαν πραγματοποιηθεί διαμαρτυρίες και τότε, ήταν σαφώς μικρότερες σε αριθμό και έκταση σε σύγκριση με όσα έχουν ήδη σημειωθεί από τη δεύτερη ημέρα της φετινής προεπισκόπησης.
Πηγή: The Art Newspaper