Ο διακεκριμένος Αυστραλός καλλιτέχνης ελληνοκυπριακής καταγωγής Μάικλ Ζαβρός κέρδισε το βραβείο κοινού ANZ People’s Choice του Archibald Prize 2026, για το έργο του «Alex with his tefillin in the sea».
Ο Ζαβρός είναι γιος Ελληνοκύπριου πατέρα, η οικογένεια του οποίου καταγόταν από τον Αγρό της επαρχίας Λεμεσού και μετανάστευσε στην Αυστραλία τη δεκαετία του 1950. Ο ίδιος έχει αναφερθεί επανειλημμένα με υπερηφάνεια στην ελληνική και κυπριακή καταγωγή του, στοιχεία που εμφανίζονται και στην καλλιτεχνική του δημιουργία.
Το βραβευμένο έργο απεικονίζει τον Άλεξ Ρίβτσιν, ηγετικό στέλεχος της εβραϊκής κοινότητας της Αυστραλίας και συνδιευθύνοντα σύμβουλο του Executive Council of Australian Jewry, να στέκεται μέσα στη θάλασσα φορώντας τα τεφιλίν, τα παραδοσιακά εβραϊκά λατρευτικά αντικείμενα.
Το ANZ People’s Choice απονέμεται στο έργο που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους των επισκεπτών της έκθεσης Archibald, Wynne and Sulman Prizes στην Πινακοθήκη της Νέας Νότιας Ουαλίας. Στη φετινή ψηφοφορία συμμετείχαν 45.769 επισκέπτες, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ στην ιστορία του θεσμού. Το βραβείο κοινού απονεμήθηκε για πρώτη φορά το 1988 και θεωρείται ένα από τα μακροβιότερα και δημοφιλέστερα βραβεία τέχνης στην Αυστραλία που αποφασίζονται με ψηφοφορία του κοινού.
Στο βραβευμένο έργο, ο Ρίβτσιν στέκεται μέσα στη θάλασσα φορώντας τα τεφιλίν, τα παραδοσιακά εβραϊκά λατρευτικά αντικείμενα που χρησιμοποιούνται κατά την προσευχή.
Ο Άλεξ Ρίβτσιν γεννήθηκε το 1983 στο Κίεβο και είναι Αυστραλός δικηγόρος, συγγραφέας, ακτιβιστής και σχολιαστής των μέσων ενημέρωσης. Ως συνδιευθύνων σύμβουλος του Executive Council of Australian Jewry, παρεμβαίνει δημόσια σε θέματα κοινωνικής συνοχής, πολυπολιτισμικότητας και καταπολέμησης του αντισημιτισμού.
Η παράξενη ομοιότητα που τους έφερε κοντά
Η ιστορία πίσω από το πορτρέτο ξεκίνησε αρκετά χρόνια πριν από την προσωπική γνωριμία του καλλιτέχνη με τον Ρίβτσιν. Ο καλλιτέχνης θυμάται ότι η μητέρα του και αρκετοί φίλοι του τού έλεγαν επανειλημμένα πως τον είχαν δει στην τηλεόραση. Στην πραγματικότητα, όμως, αναφέρονταν στον Ρίβτσιν, του οποίου οι συχνές εμφανίσεις στα αυστραλιανά μέσα ενημέρωσης τον είχαν καταστήσει ευρέως γνωστό.
Ο Ζαβρός άρχισε να παρακολουθεί τις δημόσιες παρεμβάσεις και τη δράση του Ρίβτσιν, ενώ την ίδια περίοδο ένα τεστ DNA τού αποκάλυψε ότι, πέρα από την ελληνική, κυπριακή και ιρλανδική καταγωγή του, είχε και εβραϊκή καταγωγή Ασκενάζι.
Η ανακάλυψη αυτή, σε συνδυασμό με την εκτίμησή του για το έργο του Ρίβτσιν και το γεγονός ότι και οι δύο είναι πατέρες τριών παιδιών, αποτέλεσε τη βάση για ένα πορτρέτο που δεν περιορίζεται στη φυσική ομοιότητα, αλλά πραγματεύεται την ταυτότητα, τη μνήμη και την ανθρώπινη σύνδεση.
Μετά την πρώτη συνάντησή τους, ο Ζαβρός γνώριζε ότι ήθελε να απεικονίσει τον Ρίβτσιν μέσα στο νερό. Ένας απομονωμένος κόλπος του Σίδνεϊ, λοιπόν, έγινε το σκηνικό του έργου, με τη θάλασσα να λειτουργεί ως σύμβολο της μετανάστευσης, της μνήμης και των κοινών εμπειριών διαφορετικών κοινοτήτων.
Τα τεφιλίν εντάχθηκαν στη σύνθεση ως αναφορά στην πίστη, την παράδοση και τη σημασία των πολιτιστικών συμβόλων στη σύγχρονη κοινωνία.
Ο Ζαβρός δήλωσε βαθιά συγκινημένος από το γεγονός ότι οι επισκέπτες της έκθεσης συνδέθηκαν τόσο έντονα με το έργο του. «Μέσα από μια παράξενη σύνδεση, μια φυσική ομοιότητα, βρήκα κοινό έδαφος με τον Άλεξ και συνειδητοποίησα ότι όσα μας ενώνουν ως Αυστραλούς είναι πολύ ισχυρότερα από όσα μας χωρίζουν», ανέφερε.
Η διευθύντρια της Πινακοθήκης της Νέας Νότιας Ουαλίας, Μοντ Πέιτζ, δήλωσε ότι το πορτρέτο του Ζαβρός ήταν ένα από τα αγαπημένα έργα των επισκεπτών από την έναρξη της ψηφοφορίας.
Όπως σημείωσε, η εξαιρετική προσοχή του καλλιτέχνη στη λεπτομέρεια και το υπερρεαλιστικό του ύφος εξακολουθούν να συναρπάζουν το κοινό, ενώ το συγκεκριμένο πορτρέτο προσέλκυσε τους επισκέπτες με την ομορφιά και την ευαισθησία του.
«Στην καρδιά του, το πορτρέτο αφορά τη σύνδεση ανάμεσα στον καλλιτέχνη και το πρόσωπο που απεικονίζεται, αλλά και ανάμεσα σε κοινότητες και Αυστραλούς που επιδιώκουν να κατανοήσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον», εκφράζει.
Επτά φορές φιναλίστ του Archibald Prize
Ο Μάικλ Ζαβρός γεννήθηκε το 1974 στο Μπρίσμπεϊν και ζει και εργάζεται στο Κουίνσλαντ. Ο πατέρας του είναι Ελληνοκύπριος με καταγωγή από τον Αγρό, ενώ η μητέρα του είναι Αυστραλή ιρλανδικής καταγωγής.
Είναι γνωστός για τους ιδιαίτερα λεπτομερείς ρεαλιστικούς και υπερρεαλιστικούς πίνακές του, ενώ η καλλιτεχνική του πρακτική περιλαμβάνει επίσης τη γλυπτική, τη φωτογραφία, το βίντεο και τις εγκαταστάσεις.
Μέσα από τα έργα του εξετάζει θέματα όπως η ομορφιά, η φιλοδοξία, η κοινωνική θέση και η ταυτότητα, συνδυάζοντας την τεχνική ακρίβεια με την ψυχολογική παρατήρηση.
Έχει εκθέσει έργα του στην Αυστραλία και στο εξωτερικό, ενώ δημιουργίες του περιλαμβάνονται σε σημαντικές δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές, μεταξύ των οποίων και εκείνη της Πινακοθήκης της Νέας Νότιας Ουαλίας.
Ο Ζαβρός έχει επιλεγεί επτά φορές ως φιναλίστ του Archibald Prize, το 2004, το 2005, το 2006, το 2009, το 2013, το 2022 και το 2026. Υπήρξε επίσης φιναλίστ του Wynne Prize το 2015.
Μεταξύ άλλων, έχει κερδίσει το Doug Moran National Portrait Prize το 2010, το Bulgari Art Award της Πινακοθήκης της Νέας Νότιας Ουαλίας το 2012 και το Mosman Art Prize το 2016.
Ως νικητής του ANZ People’s Choice 2026, ο Ζαβρός θα λάβει χρηματικό έπαθλο 5.000 δολαρίων Αυστραλίας.
Παράλληλα, μία επισκέπτρια που ψήφισε το βραβευμένο έργο, η Μαρίνα Γουέστ από το Ramsgate Beach της Νέας Νότιας Ουαλίας, επιλέχθηκε με κλήρωση και θα λάβει χρηματικό έπαθλο 2.000 δολαρίων.
Η έκθεση των βραβείων Archibald, Wynne και Sulman 2026 θα παραμείνει ανοικτή στην Πινακοθήκη της Νέας Νότιας Ουαλίας έως την Κυριακή 16 Αυγούστου 2026.
Μετά την ολοκλήρωσή της, τα έργα των φιναλίστ του Archibald Prize θα περιοδεύσουν σε έξι χώρους στην περιφερειακή Βικτώρια και τη Νέα Νότια Ουαλία, δίνοντας την ευκαιρία στο κοινό εκτός Σίδνεϊ να δει τη φετινή έκθεση.