Ένας κήπος διαφορετικός από τους άλλους πρόκειται να «φυτρώσει» κάτω από το κέντρο του Oulu. Χωρίς χώμα και φυσικό φως, αλλά με σπόρους, μνήμες, σεληνόφως, ήχους και ψηφιακά τοπία, το «The Kuutar Garden» του Δανού καλλιτέχνη Jakob Kudsk Steensen μετατρέπει τον υπόγειο χώρο στάθμευσης Kivisydän σε έναν εικονικό βοτανικό κόσμο.
Η εμβυθιστική εγκατάσταση, που παρουσιάζεται στο πλαίσιο του Oulu2026 – Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Πρωτεύουσα, αντλεί το υλικό της από τον Βοτανικό Κήπο του Πανεπιστημίου του Oulu, την τράπεζα σπόρων του και τις ιστορίες απειλούμενων φυτικών ειδών, συνθέτοντας ένα ζωντανό ψηφιακό οικοσύστημα.
Το έργο είναι αποτέλεσμα περισσότερων από τεσσάρων χρόνων οικολογικής έρευνας πεδίου στη Βόρεια Φινλανδία. Από το 2023, ο Kudsk Steensen εργάζεται στο Oulu και τη γύρω περιοχή, με τον Βοτανικό Κήπο του Πανεπιστημίου και το ιδιαίτερο φως του βορρά, κυρίως το σεληνόφως, να αποτελούν βασικούς άξονες της έρευνάς του.
Από την τράπεζα σπόρων στον ψηφιακό κόσμο
Για τη δημιουργία του «The Kuutar Garden», ο καλλιτέχνης άντλησε στοιχεία από συλλογές φυτών, αρχεία σπόρων και έρευνες γύρω από τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ανάμεσα στα φυτικά είδη που τροφοδότησαν την έρευνα βρίσκεται και το απειλούμενο υδρόβιο φυτό Hippuris tetraphylla.
Η εγκατάσταση περιλαμβάνει επίσης μια εικονική ανακατασκευή των χαρακτηριστικών πυραμίδων του Βοτανικού Κήπου του Oulu. Μέσα σε αυτές, θραύσματα βοτανικής γνώσης που έχουν συσσωρευτεί επί δεκαετίες επανασυντίθενται σε έναν νέο κόσμο, τον οποίο οι επισκέπτες καλούνται να εξερευνήσουν.
Ο υπόγειος χώρος μετατρέπεται έτσι σε έναν απόκοσμο κήπο, όπου το φως, ο ήχος και η κίνηση οδηγούν το κοινό μέσα από διαρκώς μεταβαλλόμενα φυτικά περιβάλλοντα.
Τη μουσική διάσταση της εικονικής αυτής εμπειρίας συνδημιουργούν οι Danny L Harle και Lugh O’Neill.
Η Kuutar ως αρχιτέκτονας της μνήμης
Στην καρδιά του έργου βρίσκεται η Kuutar, μια μορφή της καρελιοφινλανδικής και βαλτοφινλανδικής λαογραφίας, γνωστή μέσα από τα Kalevala και Kanteletar.
Συνδεδεμένη με τη Σελήνη, τη φύση και τους κύκλους της ζωής, η Kuutar εμφανίζεται σε παραδόσεις ως μια μυθική υφάντρα χρυσών νημάτων. Στον κόσμο του Jakob Kudsk Steensen, όμως, αποκτά έναν νέο ρόλο: γίνεται μια «αρχιτέκτονας της μνήμης».
Είναι ταυτόχρονα αρχείο σπόρων, οικολογικό σύστημα και εικόνα ενός υποθετικού μέλλοντος. Τα φυτά λειτουργούν ως φορείς μνήμης και αγγελιοφόροι ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον, μετακινώντας τον επισκέπτη από την επιστημονική γνώση στη μυθολογία και πάλι πίσω.
Το αποτέλεσμα είναι ένα εικονικό οικοσύστημα που δεν παρουσιάζεται ως κάτι στατικό, αλλά ως ένας κόσμος σε συνεχή εξέλιξη.
Οικολογία και τεχνολογία
Ο Jakob Kudsk Steensen έχει αναπτύξει μια καλλιτεχνική πρακτική που κινείται στη διασταύρωση οικολογίας, ψυχολογίας και ψηφιακής τεχνολογίας. Χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως μηχανές ανάπτυξης παιχνιδιών, παραγωγικά συστήματα και φωτογραμμετρία, δημιουργεί περιβάλλοντα που επανεξετάζουν τη σχέση ανθρώπου, φύσης και τεχνολογίας. Η δουλειά του περιγράφεται συχνά με τον όρο worldbuilding: αντί να δημιουργεί απλώς ένα έργο προς παρατήρηση, κατασκευάζει ολόκληρους κόσμους στους οποίους το κοινό καλείται να εισέλθει.
Στις πρόσφατες αναθέσεις του περιλαμβάνονται τα «The Song Trapper» στο Fondation Louis Vuitton, «Boreal Dreams» στο Fondation Beyeler και «Psychosphere» στο Cisternerne. Το 2025 παρουσίασε το «The Ephemeral Lake» στο Mori Museum του Τόκιο, μετά την πρώτη παρουσίασή του στη Hamburger Kunsthalle το 2024, ενώ την ίδια χρονιά συμμετείχε στην Gwangju Biennale με το «Berl-Berl».
Στις σημαντικές ατομικές παρουσιάσεις του συγκαταλέγονται ακόμη το «Berl-Berl» στο LAS, Halle am Berghain, το 2021 και το «Catharsis» στις Serpentine Galleries του Λονδίνου το 2020.
Ένας κήπος κάτω από την πόλη
Με το «The Kuutar Garden», ένας χώρος που συνήθως συνδέεται με την κίνηση, τα αυτοκίνητα και το τσιμέντο αποκτά μια εντελώς διαφορετική ζωή. Κάτω από τους δρόμους του Oulu, η μνήμη των φυτών και των σπόρων συναντά το ψηφιακό τοπίο και η βοτανική έρευνα μετατρέπεται σε μια εμπειρία ανάμεσα στο πραγματικό και το φαντασιακό.
*Το «The Kuutar Garden» είναι παραγωγή του Oulu2026 – Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Πρωτεύουσα, με τον προγραμματισμό της παρουσίασης να υπογράφει η Claudia Woolgar. Η εγκατάσταση θα είναι ανοιχτή για το κοινό από τις 18 Σεπτεμβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου 2026.
Με πληροφορίες από e-flux.com