Η ομαδική έκθεση «Opt out!» διερευνά την ελευθερία, τα σύνορα και το δικαίωμα στη διαφοροποίηση, αντλώντας αφετηρία από την έννοια του opt out, δηλαδή τη συνειδητή επιλογή εξαίρεσης από ένα ευρύτερο σύστημα. Σύγχρονοι εικαστικοί από την Ελλάδα, την Κύπρο και τον ευρωπαϊκό Βορρά συναντιούνται στο Valentiny Foundation, στη Σένγκεν του Λουξεμβούργου, από τις 26 Αυγούστου έως τις 20 Σεπτεμβρίου, θέτοντας μέσα από την τέχνη το ερώτημα: πώς μπορούμε να συμμετέχουμε σε ένα σύνολο διατηρώντας ταυτόχρονα το δικαίωμα στη διαφορά;
Την επιμέλεια υπογράφει η Στέλλα Χριστοφή, φέρνοντας στο ίδιο πλαίσιο διαφορετικές καλλιτεχνικές φωνές και πρακτικές, με κοινό πεδίο προβληματισμού την ελευθερία, τα σύνορα, την ταυτότητα και το δικαίωμα στην εξαίρεση.
Η Σένγκεν είναι συνώνυμη με την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα και την ελεύθερη μετακίνηση προσώπων μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν στον χώρο Σένγκεν. Στο πλαίσιο της έκθεσης, όμως, αυτή η θεσμική και γεωγραφική συνθήκη μετατρέπεται σε εικαστικό πεδίο: σε έναν τόπο όπου καλλιτέχνες και έργα διασχίζουν σύνορα, συναντούν διαφορετικές πρακτικές και δημιουργούν έναν διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτισμικές εμπειρίες.
Το opt out αποκτά έτσι μια περισσότερο ανοιχτή, καλλιτεχνική διάσταση. Δεν αφορά μόνο τη σχέση ενός μέρους με ένα θεσμικό σύνολο, αλλά γίνεται αφετηρία για ερωτήματα γύρω από την προσωπική και συλλογική ελευθερία. Τι σημαίνει να ανήκεις χωρίς να εξομοιώνεσαι; Να συμμετέχεις χωρίς να εγκαταλείπεις τη διαφορά σου; Να επιλέγεις τη θέση σου μέσα σε ένα σύστημα, ακόμη κι όταν αυτή βρίσκεται στα όριά του;
Η ίδια η γεωγραφία της έκθεσης ενισχύει αυτά τα ερωτήματα. Στη Σένγκεν, έναν τόπο που έχει ταυτιστεί ιστορικά με την υπέρβαση των εσωτερικών ευρωπαϊκών συνόρων, η μετακίνηση γίνεται και εικαστική: διαφορετικές γλώσσες, καταβολές και πρακτικές συναντώνται χωρίς να χρειάζεται να συγχωνευθούν σε μία ενιαία ταυτότητα.
Η εξαίρεση ως πολιτική και υπαρξιακή πράξη
Στην έκθεση, η εξαίρεση δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την απομάκρυνση. Μπορεί να εκφραστεί ως άρνηση, απαλλαγή, αντίσταση ή αποχώρηση, αλλά και ως συνειδητή διεκδίκηση του δικαιώματος στη διαφορετικότητα.
Η επιλογή να μη συμμορφωθείς, να κρατήσεις απόσταση ή να χαράξεις έναν διαφορετικό δρόμο αποκτά έτσι πολιτική αλλά και υπαρξιακή διάσταση. Το opt out γίνεται ένας τρόπος να επανεξετάσουμε τη σχέση μας με τον χώρο, την κοινότητα και τα συστήματα στα οποία συμμετέχουμε.
Παράλληλα, η έκθεση επιχειρεί να λειτουργήσει ως ενεργός μηχανισμός συνάντησης. Η παρουσία της σύγχρονης τέχνης στον χώρο του Valentiny Foundation ανοίγει έναν διάλογο όχι μόνο μεταξύ των συμμετεχόντων καλλιτεχνών, αλλά και με τον τόπο και τις κοινότητες που τους υποδέχονται.
Στην έκθεση συμμετέχουν οι Κωστής Βελώνης, Serge Ecker, Έκτορας Θεουλάκης, Αντώνης Κανέλλος, Fabien Neissius, Βίκυ Περικλέους, Karin Pfeifer, Γιασεμί Ράπτη, Δανάη Στράτου, Νίκος Σύννος, Μάκης Φάρος, Νίκος Χαραλαμπίδης, Γιούλα Χατζηγεωργίου, Στέλλα Χριστοφή και Sula Zimmerberger.
Το «Opt out!» προτείνει τελικά όχι τόσο μια έξοδο από το σύστημα, όσο μια διαρκή διαπραγμάτευση της θέσης μας μέσα σε αυτό. Γιατί η ελευθερία δεν βρίσκεται μόνο στη δυνατότητα να περνάς τα σύνορα, αλλά και στη δυνατότητα να ορίζεις τη θέση σου: να συμμετέχεις, να διαφοροποιείσαι, να αρνείσαι ή να αποχωρείς. Και, κυρίως, να συνυπάρχεις χωρίς να χρειάζεται να παραιτηθείς από τη διαφορά σου.
Πληροφορίες
Opt out!
Valentiny Foundation, Σένγκεν, Λουξεμβούργο
26 Αυγούστου – 20 Σεπτεμβρίου | Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη – Κυριακή, 14:00–18:00