Το 1983, ο Denis O’Regan ανέλαβε μια αποστολή που θα μπορούσε να θεωρηθεί όνειρο για κάθε φωτογράφο: να ακολουθήσει τον David Bowie σε μια περιοδεία που διέσχιζε τον κόσμο. Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Βρετανός φωτογράφος κατέγραψε τον Bowie τόσο πάνω στη σκηνή όσο και μακριά από αυτήν, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό αρχείο με περισσότερες από 10.000 εικόνες.
Τώρα, ένα μέρος αυτού του υλικού, από αναγνωρίσιμες φωτογραφίες μέχρι εικόνες που δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ στο κοινό, αποκτά νέα ζωή στη Βενετία.
Η εγκατάσταση «Bowie: Unseen | Unheard» παρουσιάζεται στο τμήμα Venice Immersive του 83ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, από τις 2 έως τις 12 Σεπτεμβρίου, μετά την πρώτη παρουσίασή της στο SXSW London. Συγκεντρώνει 800 φωτογραφίες του O’Regan, οι οποίες συνοδεύονται από ένα πολυδιάστατο ηχητικό περιβάλλον μέσω 60 ηχείων L-Acoustics L-ISA.
Τον ηχητικό σχεδιασμό έχει αναλάβει ο Nick Ryan και το υλικό περιλαμβάνει αποσπάσματα από τη μουσική του Bowie, συνθέσεις του επί χρόνια πιανίστα και συνεργάτη του Mike Garson, καθώς και αφηγήσεις του ίδιου του O’Regan.
Πέρα από τη νοσταλγία
Στόχος της εγκατάστασης δεν είναι απλώς να ανασύρει αναμνήσεις από την καριέρα ενός από τους σημαντικότερους μουσικούς του 20ού αιώνα. Ο O’Regan επιδιώκει να μεταφέρει τον θεατή όσο γίνεται πιο κοντά στη στιγμή κατά την οποία τραβήχτηκε κάθε φωτογραφία.
«Οι εικόνες αποκτούν μια νέα ζωή», σημειώνει ο φωτογράφος, εξηγώντας ότι πολλές από αυτές έχουν σήμερα ιστορική και πολιτιστική αξία που δεν ήταν δυνατόν να γίνει αντιληπτή την εποχή της δημιουργίας τους.
Αυτοδίδακτος φωτογράφος, ο O’Regan ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 καταγράφοντας την ανερχόμενη punk σκηνή του Λονδίνου. Λίγα χρόνια αργότερα, ο Bowie τον επέλεξε ως επίσημο φωτογράφο της περιοδείας Serious Moonlight. Η οδηγία ήταν ουσιαστικά μία: να φωτογραφίζει τα πάντα. «Μπορούσα να κάνω ό,τι ήθελα, όπου ήθελα», θυμάται ο O’Regan. Μάλιστα, όπως λέει, ο Bowie ήταν εκείνος που τον παρότρυνε να τραβά ακόμη περισσότερες φωτογραφίες, με το «Πού είναι ο Denis;» να ακούγεται συχνά κατά τη διάρκεια της περιοδείας.
Ο Bowie όταν κατέβαινε από τη σκηνή
Αυτό ακριβώς κάνει το συγκεκριμένο φωτογραφικό αρχείο ξεχωριστό. Στις εικόνες του O’Regan, ο Bowie δεν εμφανίζεται μόνο ως ο λαμπερός, αινιγματικός σταρ που κυριαρχεί μπροστά σε χιλιάδες θεατές.
Δίπλα στις θεαματικές φωτογραφίες από συναυλίες στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία υπάρχουν οι πολύ πιο ήσυχες στιγμές: ο Bowie ξαπλωμένος σε μια βάρκα στην Μπανγκόκ, μπροστά στο Τείχος του Βερολίνου ή μέσα σε ένα εμπορικό κέντρο στη Σιγκαπούρη.
Είναι φωτογραφίες στις οποίες μοιάζει χαλαρός και αφύλακτος, με την περσόνα του σταρ προσωρινά στην άκρη. Η φυσικότητα αυτή μαρτυρεί και την οικειότητα που είχε αναπτυχθεί ανάμεσα στον Bowie και τον άνθρωπο πίσω από τον φακό.
Ο O’Regan συνέχισε να φωτογραφίζει τις περιοδείες του Bowie το 1987 και το 1990, καταγράφοντας συνολικά περίπου 200 συναυλίες. Παρότι στη μακρά καριέρα του φωτογράφισε κορυφαία ονόματα, από τους Queen και τους Duran Duran μέχρι τους Rolling Stones και τους Pink Floyd, όπως λέει, «με κανέναν δεν πέρασα τόσο χρόνο όσο με τον David».
Ένα αρχείο που ακόμη κρύβει εκπλήξεις
Το υλικό που συγκεντρώθηκε είναι τόσο εκτεταμένο ώστε, κατά την προετοιμασία της έκθεσης, ο φωτογράφος ανακάλυψε ακόμη και εικόνες που είχε ξεχάσει ότι είχε τραβήξει.
Και αυτό παρά το γεγονός ότι ο ίδιος και ο Bowie έκαναν ήδη επιλογή του υλικού κατά τη διάρκεια των περιοδειών. Ο O’Regan θυμάται μάλιστα με χιούμορ ότι ο Bowie ήταν ευχαριστημένος με τις επιλογές του, όχι όμως και με τη συνήθειά του να πετά τις απορριφθείσες φωτογραφίες σε ακάλυπτους κάδους στα δωμάτια των ξενοδοχείων.
Μέρος του αρχείου έχει παρουσιαστεί μέσα από εκδόσεις όπως το «Ricochet: David Bowie 1983» του 2018 και το πιο πρόσφατο «David Bowie by Denis O’Regan».
Από θεατής, φωτογράφος του Bowie
Πίσω από το «Unseen | Unheard» υπάρχει, ωστόσο, και μια προσωπική ιστορία που μοιάζει σχεδόν κινηματογραφική.
Το 1973, νεαρός ακόμη, ο Denis O’Regan βρέθηκε στο Hammersmith Odeon του Λονδίνου για την τελευταία συναυλία του Bowie ως Ziggy Stardust. Η εμπειρία υπήρξε καθοριστική.
«Βγήκα από το θέατρο και ήξερα τι ήθελα να κάνω για την υπόλοιπη ζωή μου», θυμάται. Εγκατέλειψε τη δουλειά του και αποφάσισε να ασχοληθεί επαγγελματικά με τη φωτογραφία.
Μόλις δέκα χρόνια αργότερα, βρισκόταν στην άλλη πλευρά του κόσμου φωτογραφίζοντας τον άνθρωπο που είχε αλλάξει την πορεία της ζωής του.
Μία από τις αναμνήσεις του προέρχεται από την Μπανγκόκ. Οι δυο τους βρίσκονταν σε μια βάρκα όταν, μετά το φαγητό, ο Bowie ξάπλωσε στην πλώρη για να απολαύσει τον ήλιο και αποκοιμήθηκε για λίγο. Ο O’Regan στάθηκε από πάνω του και τον φωτογράφισε με το ποτάμι να ανοίγεται πίσω του.
Εκείνη τη στιγμή, όπως θυμάται, συνειδητοποίησε την παράξενη τροχιά που είχε διαγράψει η ζωή του: δέκα χρόνια νωρίτερα κοιτούσε τον Bowie από το κοινό και αποφάσιζε εξαιτίας του να γίνει φωτογράφος. Τώρα βρισκόταν στην Ταϊλάνδη, σε μια βάρκα, φωτογραφίζοντάς τον την ώρα που κοιμόταν.
Η παρουσίαση του «Bowie: Unseen | Unheard» έρχεται λίγους μήνες πριν από τον Ιανουάριο του 2027, όταν ο David Bowie θα συμπλήρωνε τα 80 του χρόνια. Περισσότερο όμως από ένα επετειακό αφιέρωμα, η εγκατάσταση επιχειρεί να φωτίσει εκείνο που συνήθως μένει έξω από το κάδρο: τον Bowie ανάμεσα στις συναυλίες, στα ταξίδια και στις μεγάλες δημόσιες στιγμές, όταν ο μύθος υποχωρούσε για λίγο και απέμενε ο άνθρωπος.
Με πληροφορίες από artnet