Σε τιμή ρεκόρ 190,4 εκατομμυρίων δολαρίων πωλήθηκε την Τετάρτη σε δημοπρασία του οίκου Sotheby’s ο πίνακας «Chataigniers en fleurs» («Ανθισμένες καστανιές») του Βίνσεντ βαν Γκογκ, έπειτα από διαμάχη μεταξύ των πωλητών και των απογόνων προηγούμενου Εβραίου ιδιοκτήτη του έργου, ο οποίος το είχε αποχωριστεί κατά τη ναζιστική περίοδο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Guardian, το έργο, που φιλοτεχνήθηκε το 1890 στην περιοχή Οβέρ-σιρ-Ουάζ της Γαλλίας, κατέρριψε το προηγούμενο ρεκόρ πώλησης πίνακα του Ολλανδού μεταϊμπρεσιονιστή ζωγράφου σε δημοπρασία, ενώ αποτελεί και το ακριβότερο έργο που έχει δημοπρατηθεί μέχρι στιγμής κατά την τρέχουσα περίοδο.
Όπως μετέδωσαν οι New York Times, αγοραστής του πίνακα ήταν ο έμπορος έργων τέχνης Γουίλιαμ Ακουαβέλα, επικεφαλής της γκαλερί Acquavella Galleries. Το προηγούμενο ρεκόρ σε δημοπρασία για έργο του Βαν Γκογκ είχε σημειωθεί τον Νοέμβριο του 2022, όταν ο πίνακας «Orchard with Cypresses», που δημιουργήθηκε το 1888, πωλήθηκε από τον οίκο Christie's στη Νέα Υόρκη έναντι 117,2 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο, σύμφωνα με τους New York Times, ένας ακόμη πίνακας του καλλιτέχνη, το «Le Zouave» του 1888, είχε πωληθεί πριν από λιγότερο από έναν χρόνο μέσω ιδιωτικής συναλλαγής του Christie's, έναντι περίπου 190 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η διαμάχη για την προέλευση του πίνακα
Η πώληση του έργου συνοδεύτηκε από διεκδικήσεις που σχετίζονται με την ιστορία της ιδιοκτησίας του κατά την περίοδο της ναζιστικής Γερμανίας. Ο Γερμανός εκδότης Σάμουελ Φίσερ είχε αποκτήσει τον πίνακα στο Παρίσι το 1909, ενώ η οικογένειά του τον πούλησε το 1936.
Οι απόγονοί του είχαν εκφράσει αντιρρήσεις για τη δημοπράτηση, υποστηρίζοντας ότι η οικογένεια αναγκάστηκε να αποχωριστεί το έργο εξαιτίας των οικονομικών απωλειών που υπέστη υπό το ναζιστικό καθεστώς. Ο δικηγόρος των κληρονόμων, Γκούναρ Σνάμπελ, με έδρα το Βερολίνο, είχε ζητήσει από τον Sotheby's να αποδείξει ότι η πώληση του 1936 πραγματοποιήθηκε στην αγοραία αξία του πίνακα και ότι η οικογένεια Φίσερ θα προχωρούσε στην ίδια απόφαση ανεξάρτητα από τις πολιτικές συνθήκες της εποχής.
Από το 1975, ο πίνακας ανήκε στην οικογένεια Μπλακιέ-Αριέτα, η οποία τον διατηρούσε στη συλλογή της για περισσότερα από 50 χρόνια. Πριν από τη δημοπρασία, ο οίκος Sotheby's ανακοίνωσε ότι επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ της οικογένειας Μπλακιέ-Αριέτα και όλων των νόμιμων απογόνων των Χέντβιχ και Σάμουελ Φίσερ σχετικά με την πώληση του έργου. Οι όροι της συμφωνίας δεν αναφέρονται στο δημοσίευμα.
Μετά την ολοκλήρωση της δημοπρασίας, ο Σνάμπελ δήλωσε στους New York Times ότι η οικογένεια ελπίζει πως το έντονο δημόσιο ενδιαφέρον για την υπόθεση, καθώς και η γρήγορη και δίκαιη διευθέτησή της, θα ενθαρρύνουν άλλες οικογένειες που υπέστησαν διώξεις κατά τη ναζιστική περίοδο. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το κλίμα κατά τη δημοπρασία δεν ήταν πανηγυρικό.
Από την πλευρά τους, οι κληρονόμοι Φίσερ εξέφρασαν, μέσω ανακοίνωσης του Sotheby's, την ευγνωμοσύνη τους για τη συνεργασία και τις διαπραγματεύσεις με τον οίκο δημοπρασιών και την οικογένεια Μπλακιέ-Αριέτα. Όπως ανέφεραν, η συμφωνία επιτρέπει την αναγνώριση των δεινών που υπέστη η οικογένεια Φίσερ κατά τη ναζιστική περίοδο, ενώ παράλληλα τιμά την προσπάθεια της Γκιζέλα Μπέρμαν Φίσερ να αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη για την οικογένειά της.
Πηγή: The Guardian, με πληροφορίες από τους New York Times και τον οίκο Sotheby's
