Όταν το Paradise Jazz Festival γεννήθηκε το 1999, ελάχιστοι πίστευαν ότι μια διοργάνωση αφιερωμένη στην τζαζ θα μπορούσε να ριζώσει στον Πωμό, μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα της Κύπρου. Κι όμως, αυτό που ξεκίνησε ως μια αυθόρμητη ιδέα ανάμεσα σε δύο φίλους, με φόντο το ηλιοβασίλεμα και τη μουσική, εξελίχθηκε σε ένα από τα μακροβιότερα και πιο αγαπητά ανεξάρτητα μουσικά φεστιβάλ του νησιού.
Σήμερα, το Paradise Jazz φιλοξενείται στο Val's Place στη Γιαλιά, Πάφου και ετοιμάζεται για την 26η του διοργάνωση, έχοντας διατηρήσει τον χαρακτήρα του ως ένας χώρος συνάντησης μουσικών, κοινού και δημιουργικών συνεργασιών. Ο άνθρωπος πίσω από αυτή τη διαδρομή, ο Σωκράτης Ευσταθίου, ιδιοκτήτης του μπαρ Paradise Place, το πρώτο σπίτι του φεστιβάλ, θυμάται πως όλα ξεκίνησαν χωρίς επιχειρηματικό σχέδιο, αλλά από μια απλή επιθυμία. «Ακούγαμε τζαζ με έναν φίλο, τον Βρετανό μουσικό David Locke και λέγαμε πόσο ωραίο θα ήταν να έχουμε ζωντανή τζαζ σε αυτό τον χώρο. Μέσα σε έναν χρόνο το είχαμε κάνει πραγματικότητα», λέει. Ο David ανέλαβε να φέρει τους πρώτους καλλιτέχνες από το Ηνωμένο Βασίλειο. Τα πρώτα χρόνια το κοινό αποτελούνταν κυρίως από Βρετανούς κατοίκους της Πάφου, όμως σταδιακά το φεστιβάλ απέκτησε πιο διεθνή χαρακτήρα, ενώ παράλληλα άρχισε να προσελκύει ολοένα και περισσότερους Κύπριους μουσικούς και ακροατές.
Πολύ πριν από το Paradise Jazz, ο χώρος του Paradise Place λειτουργούσε ήδη ως σημείο συνάντησης ανθρώπων της τέχνης. Εκεί είχαν πραγματοποιηθεί συναυλίες ινδικής κλασικής μουσικής, εκθέσεις ζωγραφικής και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις, δημιουργώντας το κατάλληλο έδαφος για τη γέννηση του φεστιβάλ.
Στη φύση υπάρχει μεγαλύτερη ελευθερία
Για τον Σωκράτη Ευσταθίου, η επιλογή να διοργανώνεται ένα διεθνές μουσικό φεστιβάλ μακριά από τις πόλεις δεν ήταν ποτέ μειονέκτημα. «Νομίζω ότι υπάρχει περισσότερη ελευθερία έξω στη φύση. Ήταν σημαντικό να φέρεις κόσμο στην περιοχή, να δημιουργήσεις κίνηση, αλλά πάνω απ' όλα ο πολιτισμός είναι κάτι που ενώνει ανθρώπους, κουλτούρες και γλώσσες». Αν και η αλήθεια είναι ότι τα πρώτα χρόνια υπήρχαν δυσκολίες.Το Paradise Place λειτουργούσε ουσιαστικά ως ο βασικός χρηματοδότης του φεστιβάλ, καλύπτοντας τα έξοδα όταν οι οικονομικές δυνατότητες ήταν περιορισμένες. Όμως ο κόσμος το αγκάλιαζε κάθε χρόνο σε μια εποχή όπου τα μέσα για επικοινωνία και διαφήμιση δεν ήταν όπως σήμερα. «Τότε είχαμε μόνο ένα σταθερό τηλέφωνο. Δεν υπήρχαν κινητά, διαδίκτυο ή μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όλα γίνονταν πολύ διαφορετικά», θυμάται.
Η επιμονή μιας κοινότητας
Το 2014, όταν έκλεισε το Paradise Place, το μέλλον του φεστιβάλ έμοιαζε αβέβαιο. Η οικονομική κρίση, σε συνδυασμό με την απώλεια του φυσικού του «σπιτιού», έθεσαν σε δοκιμασία τη συνέχισή του. «Πίστευα ότι ίσως είχε φτάσει η στιγμή να σταματήσει. Ήταν οι ίδιοι οι μουσικοί που με πήραν τηλέφωνο και μου είπαν 'όχι, θα συνεχίσουμε, δεν πρέπει να τελειώσει εδώ'. Μοιραστήκαμε τα έξοδα, δουλέψαμε όλοι μαζί και το φεστιβάλ στάθηκε ξανά στα πόδια του». Για περισσότερα από είκοσι χρόνια, η διοργάνωση στηρίχθηκε σχεδόν αποκλειστικά στην προσωπική προσπάθεια, στους μουσικούς και στο κοινό της. Μόλις φέτος απέκτησε για πρώτη φορά ουσιαστική στήριξη από το Υφυπουργείο Πολιτισμού, ενώ παράλληλα εντάχθηκε στις δράσεις του Stylish Junkies Collective, εξέλιξη που, όπως λέει ο Ευσταθίου, επιτρέπει πλέον στο φεστιβάλ να σχεδιάζει το μέλλον του με μεγαλύτερη αισιοδοξία.
Ένα εργαστήριο δημιουργίας
Από την πρώτη του διοργάνωση μέχρι σήμερα, περισσότεροι από 250 μουσικοί έχουν περάσει από τη σκηνή του Paradise Jazz Festival. Για τον ιδρυτή του, όμως, η σημαντικότερη παρακαταθήκη δεν είναι ο αριθμός των συναυλιών. «Πολλά νέα παιδιά που σήμερα είναι καταξιωμένοι μουσικοί ξεκίνησαν από εδώ. Τα θυμάμαι να έρχονται με τους γονείς τους, κάθε καλοκαίρι, κρατώντας τα όργανά τους». Το φεστιβάλ λειτούργησε ως χώρος συνάντησης, όπου γεννήθηκαν νέα μουσικά σχήματα, συνεργασίες και καλλιτεχνικά πρότζεκτ που συνέχισαν τη διαδρομή τους και εκτός Κύπρου. «Είμαστε ένας κρίκος στην αλυσίδα. Πολλά σχήματα δημιουργήθηκαν στο Paradise και στη συνέχεια απέκτησαν τη δική τους πορεία. Αυτό είναι μια μεγάλη επιτυχία».
Η αξία της μικρής κλίμακας
Παρά την ανάπτυξή του, το Paradise Jazz δεν επιδίωξε ποτέ να μετατραπεί σε ένα μεγάλο εμπορικό φεστιβάλ. «Δεν θέλουμε μεγάλες σκηνές. Θέλουμε οι μουσικοί να παίζουν για αυτή την ατμόσφαιρα και για ανθρώπους που έρχονται να ακούσουν ποιοτική μουσική και να απολαύσουν το περιβάλλον. Έχουμε πλέον αριθμημένες καρέκλες, είναι κάπως διαφορετικά, πιο οργανωμένα, ώστε η θέαση να είναι πιο άνετη. Συνειδητοποίησα ότι η Jazz σε όλες τις εποχές, από την αρχή της δημιουργίας της, από το 30, από το 40, σε όλες τις δεκαετίες, σε όλες τις χώρες του κόσμου, έχει ένα 15% σταθερό κοινό. Και αυτό είναι». Ο ίδιος θεωρεί ότι η τζαζ δεν μπορεί να περιοριστεί σε αυστηρές κατηγορίες. «Έχουμε ελευθερία. Κάποια σχήματα έχουν επιρροές από την παράδοση, άλλα είναι πιο σύγχρονα. Η μουσική παντρεύεται συνεχώς. Ερωτροπεί η μια με την άλλη. Και συνεχίζουμε στο δρόμο αυτό. Δεν θέλουμε να μπούμε σε καλούπια, να είμαστε σε ένα κουτί».
Μου έδωσε μια γεμάτη ζωή
Ύστερα από σχεδόν τρεις δεκαετίες, ο ιδρυτής του Paradise Jazz μιλά για το φεστιβάλ με την ίδια συγκίνηση που θυμάται τα πρώτα του βήματα στον Πωμό. «Μου έδωσε μια γεμάτη ζωή. Μου έδωσε αγάπη από τον κόσμο και πάρα πολλά μαθήματα. Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους που μου στάθηκαν στην πορεία. Γιατί πέρασε πραγματικά μεγάλες αλλαγές. Φύγαμε από το Paradise Place, πήγαμε στο Val’s Place, στη Γιαλιά τώρα είναι η 7η χρονιά μας εκεί. Έχουμε ένα άλλο σπίτι. Μας βοήθησε πολύς κόσμος. Ευχαριστούμε, τον Βαλεντίνο και την οικογένειά του. Είναι ένας πάρα πολύ όμορφος χώρος. Και μας κάνουν να νιώθουμε ευπρόσδεκτοι. Έχουμε νέους ανθρώπους που έχουν πλαισιωθεί μέσα στην ομάδα. Ο φωτογράφος, ο γραφίστας, οι οποίοι πια είναι σταθεροί. Έχουμε τους ανθρώπους μας και είναι πάρα πολύ σημαντικό να φτάσεις σε ένα πολύ καλό σημείο. Και ανυπομονώ μέχρι το φετινό φεστιβάλ.
Το φετινό πρόγραμμα
Το line up φέτος σχηματίστηκε από τον Σωκράτη σε συνεργασία με τον μουσικό Γιώργο Κούλα με τον οποίο συζητήσαμε το σκεπτικό πίσω από τον προγραμματισμό του φεστιβάλ. «Στο Paradise Jazz όλοι είναι ευπρόσδεκτοι, αρκεί να έχουν κάτι ουσιαστικό να πουν μέσα από τη μουσική τους. Δεν με ενδιαφέρει μόνο αν κάποιος παίζει συχνά ή αν γεμίζει έναν μικρό χώρο κάθε βράδυ. Με ενδιαφέρει να βρίσκεται σε μια δημιουργική πορεία που να δικαιολογεί την παρουσία του σε ένα φεστιβάλ και την επιλογή του κοινού να έρθει να τον ακούσει. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε έναν μουσικό που απλώς εκτελεί ένα πρόγραμμα και σε έναν καλλιτέχνη που ανεβαίνει στη σκηνή και καταθέτει την ψυχή του. Αυτό που μετράει είναι η προσέγγισή του στη μουσική, η αφοσίωσή του και η ανάγκη του να εξελίσσεται. Γι' αυτό λέω πάντα στους νέους μουσικούς να επιμένουν στην τέχνη τους, να μην απογοητεύονται και να αναζητούν τη στήριξη και την καθοδήγηση ανθρώπων που τους εμπνέουν. Το Paradise Jazz είναι ένα φεστιβάλ για όσους έχουν κάτι διαφορετικό να εκφράσουν. Είναι, πιστεύω, το μοναδικό φεστιβάλ στην Κύπρο που φέρνει σε δημιουργικό διάλογο Κύπριους και ξένους μουσικούς, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην πρωτότυπη δουλειά των Κυπρίων δημιουργών. Κινούμαστε στον χώρο της πιο απαιτητικής, πιο στοχαστικής τζαζ και αυτό είναι ένα στοιχείο που θέλουμε να διατηρήσουμε». Στη σκηνή θα συναντηθούν κορυφαίοι εκπρόσωποι της κυπριακής τζαζ σκηνής μαζί με τέσσερις διεθνείς προσκεκλημένους, δύο για κάθε βραδιά, οι οποίοι θα αποτελέσουν τον βασικό κορμό του φετινού προγράμματος. Ξεχωρίζουν οι δύο εξαιρετικές ερμηνεύτριες Elizabeth Simonian και Gabriela Kozyra, που θα πρωταγωνιστήσουν αντίστοιχα σε κάθε βραδιά του φεστιβάλ. Παράλληλα, οι δύο δεξιοτέχνες σολίστ Dion Berardo και Toms Rudzinskis θα συμπράξουν με τους Alexis Kasinos και Christos Yerolatsitis, δημιουργώντας δύο ξεχωριστά κουαρτέτα, ένα για κάθε βραδιά. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης δύο σύντομες σόλο εμφανίσεις, η Δάφνη Κούλα στο πιάνο και ο Μάριος Νικολάου στα κλασικά κρουστά, κορυφαίος τυμπανίστας της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου.Το φεστιβάλ θα φιλοξενήσει ακόμη μία παράσταση σύγχρονου χορού από την ομάδα Stylish Junkies Collective, σε χορογραφία της Milena Ugren Koulas, καθώς και ένα σύντομο σεμινάριο αφιερωμένο στον θρύλο της τζαζ Miles Davis.
INFO
Paradise Jazz Festival | 21-22 Aυγούστου 2026 | Val’s Place, Γιαλιά, Πάφος | Πληροφορίες: www. paradisejazzfestival.com, τηλ.: 94599798.
