Γράφει η Κική Περικλέους

Βλέπει την τέχνη ως μια διαρκή διαδικασία αναζήτησης, πειραματισμού και ανακάλυψης. Από τις σπουδές της στις Καλές Τέχνες μέχρι τη σημερινή της πορεία, η Ραφαέλλα Προκοπίου εξερευνά διαφορετικά υλικά, τεχνικές και τρόπους έκφρασης, με επίκεντρο συχνά την έννοια του «εαυτού» και τις πολλαπλές του εκδοχές. Η πρόσφατη επιλογή έργου της για μιαν επετειακή ετικέτα κρασιού, αποτέλεσε μιαν ακόμα αφορμή να παρουσιάσει τη δουλειά της σε ένα διαφορετικό κοινό. Πέρα, όμως, από τη συγκεκριμένη διάκριση, η ιστορία της είναι κυρίως μια ιστορία προσωπικής αναζήτησης και μιας καλλιτεχνικής ταυτότητας που συνεχίζει να εξελίσσεται. Πρόσφατα έλαβε άλλη μια σημαντική διάκριση, καθώς το σχέδιό της επιλέχθηκε στον διαγωνισμό που διοργάνωσε το Zambartas Wineries για τον σχεδιασμό ετικετών μιας επετειακής limited edition σειράς κρασιών, με αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων του οινοποιείου. Η καλλιτεχνική πρόταση της Ραφαέλλας Προκοπίου επιλέχθηκε για το Shiraz-Lefkada, ενώ το έργο της θα εκτίθεται στους χώρους του οινοποιείου για έναν χρόνο. Η διάκριση ανακοινώθηκε από το ίδιο το οινοποιείο μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσής του, σηματοδοτώντας μιαν ιδιαίτερα σημαντική στιγμή στη μέχρι σήμερα καλλιτεχνική της πορεία.

Βιωματική εμπειρία 

Η συμμετοχή της στον διαγωνισμό αποτέλεσε για την ίδια μια ευκαιρία να μεταφέρει την προσωπική της εικαστική γλώσσα σε ένα διαφορετικό πλαίσιο, συνδέοντας την τέχνη με τον σχεδιασμό μιας ετικέτας κρασιού. Το ζητούμενο δεν ήταν απλώς η δημιουργία μιας όμορφης εικόνας, αλλά ένα έργο που θα μπορούσε να επικοινωνήσει την εμπειρία και την ταυτότητα του κρασιού, διατηρώντας παράλληλα τη σχέση του με την παράδοση του οινοποιείου. «Για το οινοποιείο, ήθελα το έργο να αποτυπώνει την ίδια την εμπειρία τού να πίνεις κρασί, μιαν εμπειρία πιο παιχνιδιάρικη, χαλαρή και βιωματική», εξηγεί η ίδια. Μέσα από τη σύνθεση, τα χρώματα και τα εκφραστικά στοιχεία, η Ράφυ Προκοπίου δεν επιχείρησε να αποδώσει κυριολεκτικά την πράξη ή την εικόνα του κρασιού. Αντίθετα, προσπάθησε να μεταφέρει το συναίσθημα, την ατμόσφαιρα και την ανεπιτήδευτη πλευρά της εμπειρίας που συνοδεύει ένα ποτήρι κρασί. Παράλληλα, στόχος της ήταν να δημιουργήσει μιαν ετικέτα που να ισορροπεί ανάμεσα στην παράδοση και τον πειραματισμό. Όπως αποκαλύπτει, η συμμετοχή προέκυψε έπειτα από την παρότρυνση δικού της ανθρώπου. «Ίσως κάποιες φορές χρειαζόμαστε έναν άνθρωπο που πιστεύει σε αυτό που δημιουργούμε λίγο περισσότερο απ’ όσο πιστεύουμε εμείς εκείνη τη στιγμή», αναφέρει χαρακτηριστικά. 

Η τέχνη 

Η Ραφαέλλα Προκοπίου σπούδασε Καλές Τέχνες (BA) στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, το οποίο επέλεξε λόγω του προγράμματος σπουδών και του εύρους των μαθημάτων που προσφέρει. Η φοίτησή της στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, όπως περιγράφει, δεν της προσέφερε μόνο ακαδημαϊκές γνώσεις και τεχνικές δεξιότητες. Εξίσου σημαντικοί υπήρξαν οι άνθρωποι που συνάντησε στην πορεία της. Ιδιαίτερη θέση σε αυτή την εμπειρία έχει για την ίδια η δρ Εύη Τσελίκα, υπεύθυνη του προγράμματος και λέκτορας, την οποία χαρακτηρίζει κάτι περισσότερο από μια ακαδημαϊκή παρουσία. Όπως αναφέρει, η καθοδήγηση, η στήριξη και τα εφόδια που της προσέφερε ξεπέρασαν τα όρια της ακαδημαϊκής γνώσης και συνέβαλαν ουσιαστικά στην καλλιτεχνική της διαδρομή. Η σχέση της με την τέχνη, ωστόσο, ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία. Ήδη από τα σχολικά της χρόνια ένιωθε την ανάγκη να εκφράζεται δημιουργικά και πειραματιζόταν μόνη της με διαφορετικά υλικά και τεχνικές, χωρίς να γνωρίζει απαραίτητα από την αρχή πού θα την οδηγήσει κάθε δοκιμή. Αυτός ο πειραματισμός εξακολουθεί να αποτελεί βασικό κομμάτι της καλλιτεχνικής της ταυτότητας. «Για μένα η τέχνη είναι μια διαδικασία που δεν σταματά ποτέ. Υπάρχει πάντα κάτι καινούριο να ανακαλύψεις, να δοκιμάσεις και να δημιουργήσεις», σημειώνει. Αυτό που τη γοητεύει περισσότερο είναι ακριβώς η διαδικασία της αναζήτησης. Το γεγονός ότι ένα υλικό, μια τεχνική ή ένας συνδυασμός διαφορετικών στοιχείων μπορεί να οδηγήσει σε ένα αποτέλεσμα που δεν είχε αρχικά προβλεφθεί. Σημαντική πηγή έμπνευσης για τη δουλειά της αποτελούν οι προσωπικές της εμπειρίες, τις οποίες μετατρέπει μέσα από την τέχνη σε κάτι νέο, δημιουργικό και διαφορετικό, χρησιμοποιώντας κάθε φορά νέους συνδυασμούς υλικών και τεχνικών. Στο επίκεντρο της δουλειάς της βρίσκεται συχνά η έννοια του εαυτού και οι διαφορετικές εκδοχές και πτυχές του.

Η ίδια θεωρεί ότι ο άνθρωπος δεν έχει μία και μοναδική, σταθερή ταυτότητα. Ο εαυτός αλλάζει, εξελίσσεται και αποκαλύπτει διαφορετικές πλευρές μέσα από τις εμπειρίες, τις σχέσεις και τις συναισθηματικές καταστάσεις. Αυτή η αντίληψη μεταφέρεται και στα έργα της. Ακόμη και όταν δύο έργα φέρουν τον ίδιο τίτλο, η εικόνα που παρουσιάζουν μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική. Για τη Ράφυ Προκοπίου, αυτό αποτελεί μια εικαστική αναφορά στην πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ταυτότητας: μπορεί να μιλάμε για το ίδιο άτομο ή την ίδια έννοια, αλλά κάθε φορά να εμφανίζεται μέσα από μια διαφορετική οπτική. Τα δύο βασικά μέσα που χρησιμοποιεί στην καλλιτεχνική της δουλειά είναι η φωτογραφία και η ζωγραφική μέσα από διάφορες τεχνικές mixed media. Στις φωτογραφικές της δημιουργίες, οι οποίες είναι εμπνευσμένες και από μουσεία, την ενδιαφέρει ιδιαίτερα η σχέση ανάμεσα στον χρόνο και την ανθρώπινη εμπειρία. Το πριν, το τώρα και το μετά δεν αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστές στιγμές, αλλά ως στοιχεία που μπορούν να συνυπάρχουν. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται και με τη θεματική του «Aspects of the Self». Όπως ο άνθρωπος κουβαλά μέσα του το παρελθόν του ακόμη και όταν αλλάζει, έτσι και οι φωτογραφικές της συνθέσεις επιχειρούν να φέρουν διαφορετικές χρονικές στιγμές μέσα στην ίδια εικόνα. Στη ζωγραφική, αντίθετα, επιλέγει έναν πιο αφαιρετικό τρόπο έκφρασης. Δεν την ενδιαφέρει απαραίτητα να αποδώσει κυριολεκτικά μιαν εμπειρία, αλλά να μεταφέρει ένα συναίσθημα ή μια εσωτερική κατάσταση. Τα χρώματα, οι μορφές, οι υφές και η σύνθεση λειτουργούν ως εργαλεία έκφρασης, αφήνοντας παράλληλα χώρο στον θεατή να δημιουργήσει τη δική του ανάγνωση.

Όταν το έργο συναντά τον θεατή

Για τη Ραφαέλλα Προκοπίου, ένα έργο δεν ολοκληρώνεται αποκλειστικά τη στιγμή που το δημιουργεί ο καλλιτέχνης. Από τη στιγμή που παρουσιάζεται στο κοινό, αποκτά μια νέα ζωή και μπορεί να αποκτήσει διαφορετικές ερμηνείες. Παρόλο που η αφετηρία ενός έργου μπορεί να είναι μια προσωπική εμπειρία της, από τη στιγμή που εκτίθεται «παύει κατά κάποιο τρόπο να ανήκει μόνο σε εμένα», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει. Ο κάθε θεατής μπορεί να αναγνωρίσει σε αυτό κάτι δικό του, να το συνδέσει με μια προσωπική εμπειρία, ανάμνηση ή συναίσθημα. Και αυτή η διαφορετικότητα των αναγνώσεων είναι ένα από τα στοιχεία που την ενδιαφέρουν περισσότερο στην τέχνη. Το όνειρό της, όπως λέει, είναι να μπορεί να δημιουργεί ελεύθερα και να αφήνει τη δουλειά της να εξελίσσεται μαζί της. Θέλει να συνεχίσει να πειραματίζεται, να παρουσιάζει έργα της σε διαφορετικούς χώρους και να δημιουργεί έργα που μπορούν να σταθούν πέρα από την προσωπική της εμπειρία. Δεν επιδιώκει απαραίτητα να γνωρίζει από τώρα τον τελικό προορισμό της. Αντίθετα, θεωρεί πως μέρος της γοητείας της τέχνης βρίσκεται ακριβώς στην αβεβαιότητα και στην ανακάλυψη του επόμενου βήματος. Και ίσως αυτή η φιλοσοφία να αποτυπώνεται καλύτερα στη φράση με την οποία η ίδια περιγράφει τη σχέση της με την τέχνη: «Όπως ο εαυτός μας δεν έχει μόνο μιαν εκδοχή, έτσι και η τέχνη μου δεν έχει μόνο μια ταυτότητα».