Parathyro logo
Νίκος Τόκας: «Ο Μάριος ήταν σαν φύλακας άγγελός μου»
Δημοσιεύθηκε 18.11.2026 17:00
Header Image

Ο Νίκος Τόκας θυμάται τον αδελφό του, Μάριο, αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της ζωής του και μιλά για το χρέος να διαφυλάξει τη μνήμη και το μουσικό του έργο, όπως κάνει μέσα από το βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα

Υπάρχουν άνθρωποι που, όσο κι αν τους αγγίξει η δημοσιότητα, παραμένουν πρώτα και πάνω απ’ όλα οι άνθρωποι της οικογένειάς τους. Για τον Νίκο Τόκα, ο Μάριος δεν ήταν μόνο ο σπουδαίος μουσικοσυνθέτης που άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην ελληνική μουσική. Ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του, ο άνθρωπος που τον προστάτευε από μικρό, που κάλυπτε τις παιδικές του αταξίες, ο συγκάτοικός του στα χρόνια της Αθήνας, αλλά και ο πρώτος άνθρωπος που του εμπιστευόταν τα καινούργια του τραγούδια. Με αφορμή τη μακρά πορεία του στη δημοσιογραφία, αλλά κυρίως τη βαθιά προσωπική σχέση του με τον Μάριο Τόκα και την προσπάθειά του να διαφυλάξει τη μνήμη και το έργο του, ο Νίκος Τόκας μιλά στο «Παράθυρο» για την οικογένεια, τη Λεμεσό των παιδικών τους χρόνων, τις αξίες με τις οποίες μεγάλωσαν και τον τρόπο με τον οποίο βίωσε η οικογένεια την απώλεια του Μάριου. Μιλά ακόμη για το βιβλίο του «Μάριος Τόκας - Άγνωστες πτυχές από τη ζωή του», μέσα από το οποίο επιχείρησε να φωτίσει τον άνθρωπο πίσω από τον δημιουργό, και για το χρέος που αισθάνεται να κρατήσει ζωντανή την καλλιτεχνική του κληρονομιά. 

Συνδέεστε αδελφικά με τον σπουδαίο αείμνηστο μουσικοσυνθέτη Μάριο Τόκα. Είναι τελικά ένα όνομα βαρύ σαν ιστορία;

Ο Μάριος αν και έφυγε τόσο πρόωρα απ΄ τη ζωή κατάφερε να αφήσει πίσω του αξιόλογο καλλιτεχνικό έργο, διαχρονικά τραγούδια, μια σημαντική μουσική κληρονομιά. Έτσι, έχει καταγραφεί στην ιστορία ως ένας σπουδαίος συνθέτης, που με το έργο του άφησε το δικό του αποτύπωμα στον πολιτισμό. Το γεγονός ότι ο Μάριος είναι αδελφός μου, αυτή δηλαδή η συγγενική σύνδεση, μου προκαλεί συγκίνηση και περηφάνια, αλλά και κάποιο ιδιαίτερο βάρος, γιατί κακά τα ψέματα, ο κόσμος συχνά συνδέει το επίθετο με τον άνθρωπο που το έκανε γνωστό. Επιπρόσθετα, αυτό μου δημιουργεί και μια αυξημένη ευθύνη: να τιμώ τη μνήμη του με σεμνότητα. Το θεωρώ χρέος και υποχρέωση να κρατώ τον αδελφό μου ζωντανό, προβάλλοντας με κάθε τρόπο το καλλιτεχνικό του έργο. Ταυτόχρονα όμως κρίνω σκόπιμο να αναδεικνύω την ανθρώπινη πλευρά του Μάριου, ο οποίος παρά τη φήμη και τις επιτυχίες του, παρέμεινε ένας σεμνός και απλός άνθρωπος. 

Άλλαξε ο τρόπος ζωής σας όταν ο Μάριος άρχισε να γίνεται γνωστός;

Ασφαλώς όχι. Ούτε θα μπορούσε να αλλάξει, δεδομένου του αξιακού κώδικα που χαρακτήριζε την οικογένειά μας και τον οποίο όλοι ακολουθούσαμε. Εδώ κάνω μια παρένθεση για να καταγράψω τι ακριβώς είχε πει ο πατέρας μας στον Μάριο, όταν τον συνόδευσε στο λιμάνι, προτού αναχωρήσει για σπουδές στην Αθήνα, μετά την απόλυσή του από τον στρατό: Μάριε, είμαι βέβαιος ότι θα πετύχεις στον χώρο της μουσικής και θα ανέβεις πολύ ψηλά. Να μην αντιληφθώ όμως ότι καβάλησες το καλάμι γιατί ο πρώτος που θα σε απαρνηθεί θα είναι εγώ. Και, όπως τον έζησα, δεν επέτρεψε ποτέ στη δόξα και τη δημοσιότητα να αλλοιώσουν τον πυρήνα του χαρακτήρα του. Παρέμεινε μέχρι το τέλος σεμνός. Αυτό βοηθούσε και εμάς να κρατούμε τα πράγματα στις πραγματικές τους διαστάσεις. Για την οικογένεια παρέμενε ο Μάριος που γνωρίζαμε από παιδιά.

Στη ζωή σας όλη, σίγουρα οι αναμνήσεις και οι εικόνες της οικογένειας Τόκα είναι πηγή έμπνευσης. Πώς ήταν η παιδική ηλικία σας; Ποιος ο ρόλος των γονιών στη ζωή σας;

Θα πω περίπου αυτά που έγραψα και στο βιβλίο μου για τον Μάριο. Οι γονείς μας προσπάθησαν, κυρίως με το παράδειγμά τους να μεταδώσουν και στα τρία παιδιά αρχές και αξίες που θεωρούσαν αδιαπραγμάτευτες. Αυτή η αγωγή επηρέασε βαθιά και τον Μάριο και εμάς τους υπόλοιπους. Οι παιδικές αναμνήσεις έχουν μέσα τους την απλότητα μιας οικογένειας που ζούσε δεμένη, με τις χαρές αλλά και τις δυσκολίες της εποχής. Η αλληλοστήριξη δεν ήταν κάτι που χρειαζόταν να δηλώνεται· ήταν μέρος της καθημερινότητάς μας. Να σκεφτείτε ότι το πρώτο μεταχειρισμένο πιάνο για τον Μάριο αγοράστηκε με δάνειο. Και η απόφαση από τα μέλη της οικογένειας ήταν...ομόφωνη ως προς αυτή την αγορά, έστω κι αν αυτό σήμαινε επιπρόσθετες υλικές στερήσεις για όλους μας...  Με τα χρόνια καταλαβαίνει κανείς ακόμη περισσότερο πόσο καθοριστικό είναι το οικογενειακό περιβάλλον στη διαμόρφωση του χαρακτήρα. Και όταν έρχεται μια μεγάλη απώλεια, όπως εκείνη του Μάριου, αυτές οι κοινές ρίζες και οι κοινές μνήμες αποκτούν ακόμημεγαλύτερη σημασία. Για τον Μάριο η οικογένεια του και η Λεμεσός ήταν όλη του η ζωή, οι ρίζες του, οι παιδικές αναμνήσεις του, όλα αυτά ήταν μόνιμα πηγή καλλιτεχνικής έμπνευσης για τον ίδιο. Και δεν είναι τυχαίο, που συχνά στις συνεντεύξεις του δήλωνε ότι τα τραγούδια του μυρίζουν γιασεμί από την αυλή του και από την γειτονιά του.

Και η προσωπική σου σχέση με τον Μάριο; 

Η σχέση δύο αδελφών κουβαλά ολόκληρη τη διαδρομή μιας ζωής: τα παιδικά χρόνια, τις κοινές εμπειρίες, τις διαφωνίες, τις χαρές, τις αγωνίες και όλα όσα δεν χρειάζεται πάντοτε να ειπωθούν. Με τον Μάριο, αν και ηλικιακά μεγαλύτερός μου, μοιραστήκαμε αυτή τη διαδρομή από πολύ νωρίς. Γι’ αυτό και όταν γράφω γι’ αυτόν δεν γράφω ως ένας εξωτερικός παρατηρητής ενός μεγάλου συνθέτη, αλλά ως ο αδελφός του. Ο Μάριος, ήταν για εμένα κάτι σαν φύλακας άγγελός μου. Πάντοτε με αγκάλιαζε τρυφερά και ως ο βενιαμίν της οικογένειας, κάλυπτε τις όποιες παιδικές μου αταξίες. Απ' ότι μπορώ να θυμηθώ, συχνά δικαιολογούσε στους γονείς μας, ακόμη και το σκασιαρχείο που καμιά φορά έκανα από το σχολείο! Ενήλικες πια, αυτή η τρυφερή σχέση παρέμεινε μέχρι τέλους. Με τον Μάριο συγκατοικήσαμε σε ένα μικρό διαμέρισμα στην Αθήνα, τα χρόνια που βρισκόμουν εκεί για σπουδές. Ήμουν ο πρώτος που άκουγε τα τραγούδια του, τα οποία προορίζονταν για τη δισκογραφία. Τα συζητούσαμε και τον ενδιέφερε πολύ η άποψή μου. Η απώλειά του ήταν ένα κενό που δεν αντικαθίσταται. 

Έχετε αφιερώσει πολλές από τις δραστηριότητές σας στη διατήρηση, την ανάδειξη και την προστασία της καλλιτεχνικής κληρονομιάς του αδελφού σας. Θέλετε να μας αναφέρετε κάποιες από αυτές τις δράσεις;

Μετά τον θάνατο του Μάριου, την επομένη κιόλας της φυσικής απουσίας του, έθεσα στόχο ζωής, όχι μόνο να διατηρήσω ζωντανό το καλλιτεχνικό του έργο, αλλά και τη μνήμη του ανθρώπου πίσω από τα τραγούδια. Έχω διοργανώσει μεγάλες συναυλίες κι άλλες εκδηλώσεις που συνδέονται με το έργο του, ενώ ιδιαίτερη θέση έχει ασφαλώς η συγγραφή του βιβλίου «Μάριος Τόκας- Άγνωστες πτυχές από τη ζωή του». Για την οικογένεια, ο Μάριος δεν ήταν πρωτίστως ο δημοφιλής συνθέτης. Ήταν ο δικός μας άνθρωπος. Γι’ αυτό και η απώλειά του ήταν βαθιά προσωπική και επώδυνη.

Το βιβλίο «Μάριος Τόκας - Άγνωστες πτυχές από τη ζωή του» τι ακριβώς πραγματεύεται; Θεωρείτε ότι κάποια πράγματα έπρεπε να φτάσουν σε όσους αγάπησαν τον Μάριο;

Το βιβλίο δεν γράφτηκε ως μια αυστηρά χρονολογική βιογραφία. Είναι κυρίως ένα βιβλίο μνήμης και προσωπικής μαρτυρίας. Κατέγραψα περιστατικά που έζησα ο ίδιος, από τα παιδικά μας χρόνια μέχρι τις μεταγενέστερες περιόδους της ζωής του, προσπαθώντας να φωτίσω άγνωστες πτυχές του χαρακτήρα και της προσωπικότητάς του. Περιλαμβάνει επίσης σπάνιο φωτογραφικό και αρχειακό υλικό, καθώς και αφηγήσεις φίλων και συνεργατών του. Στη συγγραφή με βοήθησαν και αναμνήσεις της αδελφής μας, της Σκευούλλας, η οποία, ως μεγαλύτερη, θυμόταν γεγονότα που συμπλήρωναν τη δική μου μνήμη. Ναι, θεωρούσα σημαντικό να φτάσουν ορισμένα από αυτά στον κόσμο. Οι άνθρωποι γνώριζαν τον δημιουργό μέσα από τα τραγούδια του, εγώ ήθελα να γνωρίσουν καλύτερα και τον άνθρωπο Μάριο, τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, τη σεμνότητά του, την ανθρωπιά του και τις αξίες που τον συνόδευσαν.

Θα ήταν παράλειψη όμως εάν εδώ δεν σημειώναμε και τα ονόματα κάποιων ανθρώπων που με βοήθησαν στην έκδοση του βιβλίου. Τον συνάδελφο Χρύσανθο Χρυσάνθου που είχε τη γενική επιμέλεια του βιβλίου, τη Μαίρη Σταυρινίδου Ευθυμίου που είχε τη γλωσσική επιμέλεια, επίσης τους συναδέλφους Κυριάκο Κυριάκου, Γιώργο Σαββινίδη, Πανίκο Παναγιώτου και Τάκη Μιχαήλ, οι οποίοι με τις παρατηρήσεις και τις εισηγήσεις τους παρείχαν σημαντική βοήθεια. Επίσης την Ειρήνη Μοδέστου που ανέλαβε τη διόρθωση των κειμένων και ιδιαίτερες ευχαριστίες στον Χρήστο Αρβανίτη που είχε την καλλιτεχνική επιμέλεια του βιβλίου.

Ποια τα επόμενα βήματά σας στη στήριξη του μουσικοκαλλιτεχνικού έργου του αδελφού σας Μάριου; Ετοιμάζετε κάτι άλλο ή άλλες παρουσιάσεις του βιβλίου για τον Μάριο;

Μετά την έκδοση του βιβλίου είχα επίσης εκφράσει δημόσια ως προσωπικό στόχο τημεταφορά και ταφή των λειψάνων του Μάριου δίπλα στους γονείς μας. Ως προς νέες συγκεκριμένες παρουσιάσεις ή άλλες δράσεις, αυτές είναι σωστό να ανακοινώνονται όταν οριστικοποιούνται. Το ουσιαστικό είναι ότι η προσπάθεια για τη διατήρηση της μνήμης και του έργου του δεν σταματά με ένα βιβλίο ή με μία εκδήλωση. Και κάτι που πρώτη φορά το γράφω: Εχω στα χέρια μου το ημερολόγιο του Μάριου, σημειώσεις και σκέψεις του, όταν νοσηλευόταν σε νοσοκομείο στη Γερμανία, λίγους μήνες πριν τον θάνατό του και σκέφτομαι διάφορους τρόπους αξιοποίησής του, καθώς νομίζω αξίζει τον κόπο.

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας parathyro.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθούν ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.

Τελευταία νέα