Τι μπορούμε να μάθουμε στην Κύπρο από μία οσκαρική ταινία, όπως το Sentimental Value; Αυτό το διάστημα, κυπριακά κινηματογραφικά έργα κερδίζουν σιγά-σιγά την προσοχή διεθνών φεστιβάλ του σινεμά. Με αφορμή τις επιτυχίες της δικής μας μικρής κινηματογραφικής σκηνής αλλά και το ευρωπαϊκό βραβείο κοινού LUX, στο οποίο η ταινία βρέθηκε ανάμεσα στις πέντε υποψήφιες, η παραγωγός Maria Ekerhovd μιλά στο «Π» για τις προκλήσεις μιας πολυεθνικής παραγωγής, τη σημασία της χρηματοδότησης, αλλά και τις αντιφάσεις ενός κινηματογραφικού τοπίου όπου το ταλέντο συνυπάρχει με την έλλειψη πολιτικής στήριξης.
Το Sentimental Value πλέκει τη θεατρικότητα με το κινηματογραφικό στυλ. Από πλευράς παραγωγής, πώς διαχειριστήκατε αυτή την ισορροπία, τόσο δημιουργικά όσο και οικονομικά;
Ξέρεις όταν διαβάζεις το σενάριο, μπορεί να φαίνεται σαν μια μικρή ταινία, γιατί είναι μια οικογενειακή ιστορία, πολύ εσωτερική. Αλλά όταν αρχίζεις να την αναλύεις, βλέπεις ότι εκτείνεται σε πολλές χρονικές περιόδους, από το 1890, στο 1930, στο 1960, στο 1990 και στο 2021.
Και όλα αυτά συμβαίνουν στο ίδιο σπίτι. Αυτό ήταν πολύ δύσκολο να υλοποιηθεί, γιατί τελικά έπρεπε να χτίσουμε σε στούντιο τον πρώτο και δεύτερο όροφο του σπιτιού, το οποίο είναι ένα πραγματικό σπίτι στο Όσλο που βρήκαμε ως τοποθεσία. Έπρεπε να το αναπαραστήσουμε, δηλαδή, για να μπορέσουμε να κάνουμε τις μεταβάσεις ανάμεσα στις διαφορετικές χρονικές περιόδους.
Ήταν ένα πολύ περίπλοκο και ακριβό κομμάτι της παραγωγής, αλλά ταυτόχρονα το κλειδί για να μπορέσουμε να το κάνουμε. Και νομίζω ότι αυτό είναι και ένα από τα δυνατά σημεία του Joachim, ότι είναι πολύ καλός με τους ηθοποιούς και τη συναισθηματική πλευρά, αλλά ταυτόχρονα είναι και πολύ οπτικός σκηνοθέτης και χρησιμοποιεί την κάμερα και το production design για να αφηγηθεί την ιστορία, χωρίς να χρειάζεται να εξηγεί τα πάντα με λόγια.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσατε στην παραγωγή;
Ερχόμαστε από μια πολύ μικρή κινηματογραφική χώρα. Η Νορβηγία είναι μια μικρή χώρα γενικά, με περίπου 5 εκατομμύρια πληθυσμό, δηλαδή μια μικρή γλωσσική κοινότητα. Δεν είναι συνηθισμένο, για εμάς, να κάνουμε πολύ μεγάλες ταινίες και αυτή ήταν αρκετά μεγάλη.
Ήταν 64 ημέρες γυρισμάτων και μια συμπαραγωγή με Νορβηγία, Σουηδία, Δανία, Γαλλία και Γερμανία, με χρηματοδότηση από το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, οπότε μιλάμε για μεγάλο προϋπολογισμό και μακρά διάρκεια γυρισμάτων. Ήταν ένα πολύ φιλόδοξο πρότζεκτ και, σε μερικά στάδια πολύ απαιτητικό. Το να κάνεις γυρίσματα για τόσο μεγάλο διάστημα είναι προνόμιο, φυσικά, και πολύ σημαντικό για τον Joachim, αλλά ταυτόχρονα δύσκολο για το συνεργείο να κρατήσει τον ρυθμό.
Περίπου στη μέση, όταν είχαμε μόλις γυρίσει από τη Γαλλία στη Νορβηγία, όλοι αρρώστησαν και δεν μπορούσαμε να τους αντικαταστήσουμε, οπότε όλοι έπρεπε να συνεχίσουν να δουλεύουν. Σε εκείνη τη φάση γυρίζαμε τη μεγαλύτερη σκηνή στο Εθνικό Θέατρο, με 700 κομπάρσους, και θυμάμαι να κοιτάζω το συνεργείο και όλοι ήταν πολύ χλωμοί και άρρωστοι. Τελικά τα καταφέραμε και όλοι ένιωσαν πιο δυνατοί αφού το ξεπεράσαμε. Ωστόσο κατά τη διάρκεια αυτών των 64 μερών, υπήρχαν στιγμές που σκεφτόμασταν ότι είναι πολύ δύσκολο.
Ήταν 64 ημέρες συνεχόμενα;
Ναι! Κάτι που είναι πολύ ασυνήθιστο, γιατί αν κάνεις τόσο πολύ καιρό γυρίσματα, είναι σαν να γυρίζεις τρεις ταινίες μαζί. Αν το έκανες ως τηλεοπτική σειρά, που είναι πιο σύνηθες για τόσες μέρες, θα υπήρχαν διαλείμματα, αλλά εδώ ήταν συνεχόμενη κινηματογραφική παραγωγή, πολύ έντονη, για 64 ημέρες.
Μπορείτε να μοιραστείτε το ύψος του προϋπολογισμού της ταινίας και πώς κινήθηκαν οι εισπράξεις διεθνώς;
Δεν έχουμε δημοσιοποιήσει πλήρως το ποσό του προϋπολογισμού, αλλά είναι περίπου πάνω από 12 εκατομμύρια ευρώ. Είναι μεγάλο. Για τα κέρδη, έχουμε συγκεντρώσει, εννοώ στο διεθνές box office περίπου 3,5 εκατομμύρια ευρώ.
Τι είδους διαπραγματεύσεις διαμορφώνουν μια ταινία σαν αυτή;
Είναι πολλές οι οικονομικές διαπραγματεύσεις και οι συμφωνίες. Και μου αρέσει πολύ αυτό. Είναι σαν να χτίζεις μια startup, έχεις την ιδέα, το σενάριο, και θέλεις να βρεις τη σωστή χρηματοδότηση και τους σωστούς συνεργάτες για να δημιουργήσεις το σωστό αποτέλεσμα.
Η ταινία, αν και ευρωπαϊκό art house, είχε και έντονη παρουσία στη σκηνή της ποπ κουλτούρας, με viral στιγμές. Πόσο λόγο έχετε ως παραγωγός στην προώθηση;
Είναι μια πολύ συνεργατική διαδικασία. Πρέπει όλοι να συμφωνούμε και φυσικά ο Joachim έχει τον τελικό λόγο. Παράλληλα, υπάρχουν και οι ιδέες των διανομέων. Ο αμερικανικός διανομέας, η Neon, έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην καμπάνια και είναι πολύ καλοί σε αυτό. Ωστόσο, πολλά πράγματα προέκυψαν και τυχαία. Δεν ξέραμε ότι η Charli XCX θα αναφέρει την ταινία σε συναυλίες της. Επίσης, η Charli XCX στήριξε την ταινία με την παρουσία της σε προβολή και με εισαγωγή. Όλα αυτά έγιναν με έναν τρόπο αυθόρμητο, και νομίζω ότι αυτό είναι που λειτουργεί, γιατί φαίνεται αληθινό στο κοινό. Επίσης, το ότι η Elle Fanning εμφανίστηκε στις Κάννες με t-shirt του Joachim Trier ήταν δική της ιδέα, δεν ήταν κάτι σχεδιασμένο. Μετά συνεργαστήκαμε με το brand που το παρήγαγε.
Πώς βιώσατε τη στιγμή των Όσκαρ;
Ήταν κάτι τεράστιο. Για μένα ήταν ήδη, βέβαια, πολύ σημαντικό όταν κερδίσαμε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Κινηματογράφου, περίπου ενάμιση μήνα πριν, όπου εκεί νιώσαμε πολύ έντονα την ευρωπαϊκή ταυτότητα του κινηματογράφου.
Μετά, όταν τελικά πήγαμε στα Όσκαρ, για μένα, ήταν κυρίως η στιγμή που καθόμουν στην αίθουσα. Είχα ξαναβρεθεί εκεί με μια δανέζικη ταινία που ήμουν συμπαραγωγός το 2021, αλλά τότε καθόμουν πολύ ψηλά, ενώ τώρα καθόμουν στο κέντρο και ήταν μια τελείως διαφορετική εμπειρία.
Ήταν όλοι οι ηθοποιοί και οι σκηνοθέτες που γνωρίζεις και καταλάβαινες ότι για όλους είναι πολύ σημαντικό, όλοι θέλουν να κερδίσουν. Όταν ανακοίνωσαν το Sentimental Value ήταν ένα απίστευτο συναίσθημα και το ότι κερδίσαμε το βραβείο διεθνούς ταινίας ήταν κάτι που μοιραστήκαμε όλοι μαζί, ανεβήκαμε όλοι στη σκηνή, ήταν μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή.
Επί ευκαιρία της αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Βραβείο, εκεί δηλώσατε ότι νιώσατε πολύ «Ευρωπαίοι», αλλά στο καστ υπάρχει και μια Αμερικανίδα ηθοποιός, με ισχυρή παρουσία στις ΗΠΑ. Ήταν μέρος της στρατηγικής για την καμπάνια;
Ναι, νομίζω ότι η Elle Fanning έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην καμπάνια. Είναι μια πολύ σημαντική ηθοποιός στις ΗΠΑ και έχει φωνή. Έκανε εξαιρετική δουλειά για εμάς και για την ταινία και ήταν ένα πρότζεκτ που αγαπούσε πολύ και ήθελε να στηρίξει από την αρχή. Νομίζω ότι το ότι είχαμε μια Αμερικανίδα ηθοποιό να υποστηρίζει την ταινία από την αρχή ήταν πολύ θετικό για την καμπάνια.
Πέρα από τη παραγωγή αυτής της ταινίας, δραστηριοποιείστε με την εταιρεία σας εδώ και 15 χρόνια. Πώς αντικατοπτρίζει το Sentimental Value τη δουλειά της Mer;
Είναι η καλύτερη ταινία που έχω κάνει μέχρι τώρα. Αν μπορέσουμε να συνεχίσουμε σε αυτή την κατεύθυνση, θα είμαι πολύ χαρούμενη.
Στη Mer Film μας ενδιαφέρει πολύ να δουλεύουμε και με νέους σκηνοθέτες. Θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε με τον Joachim. Ανυπομονώ, φυσικά, για την επόμενη ταινία του Eskil Vogt, που είναι σεναριογράφος αλλά και σκηνοθέτης. Έχουμε αρκετά πρότζεκτ σε εξέλιξη και ανυπομονώ για το τι έρχεται.
Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια ανανέωση στον νορβηγικό κινηματογράφο. Πώς το εξηγείς;
Νομίζω ότι βρισκόμαστε σε ένα πολύ καλό σημείο όσον αφορά το ταλέντο. Υπάρχουν πολλοί εξαιρετικοί σκηνοθέτες που αναδύονται τώρα. Και αυτό προέρχεται από μια πολιτική απόφαση που λήφθηκε πριν από περίπου 20 χρόνια, να επενδυθούν χρήματα στον κινηματογράφο και να δημιουργηθεί υποδομή για τις νορβηγικές παραγωγές.
Δυστυχώς, τώρα υπάρχει έλλειψη πολιτικής στήριξης τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα, όταν πήγαμε στις ΗΠΑ για να προωθήσουμε την ταινία, πολλά άτομα από το συνεργείο που είχαν δουλέψει όλες αυτές τις 64 ημέρες ήταν χωρίς δουλειά, γιατί υπήρχε πολύ λίγη παραγωγή στη Νορβηγία.
Νομίζω ότι είναι κάπως το ίδιο σε όλη την Ευρώπη, πρέπει να καταλάβουμε ότι το σύστημά μας χρειάζεται πολιτική βούληση για να συνεχίσει να υπάρχει. Είναι πολύ σημαντικό για να αφηγούμαστε ποιοι είμαστε και να κατανοούμε ο ένας τον άλλον, και είναι ίσως ο πιο οικονομικός τρόπος να δημιουργηθεί ανθεκτικότητα μέσα στην ευρωπαϊκή κοινότητα και να υπερασπιστούμε τις αξίες μας. Άρα είναι κάτι διπλό, το ταλέντο υπάρχει, αλλά τα χρήματα αυτή τη στιγμή λείπουν.