Γράφει η Μαρία Γεωργίου
Στο πλαίσιο του 5ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας, η πόλη του Ζήνωνα ετοιμάζεται να υποδεχθεί μια καθηλωτική καλλιτεχνική εμπειρία που γεφυρώνει τις τέχνες και τις κουλτούρες του κόσμου. Η ηθοποιός και ερμηνεύτρια Έλενα Χατζηαυξέντη, έχοντας την καλλιτεχνική διεύθυνση της παράστασης «Luminous Stanzas», μας προσκαλεί σε ένα εσωτερικό ταξίδι από το σκοτάδι στο φως, μέσα από τη δύναμη του λόγου, της μουσικής και του χορού.
Με φόντο το θέμα του φετινού φεστιβάλ «Light from the Shadow», η Έλενα Χατζηαυξέντη μιλά στο «Π» για τη «φωτο-σύνθεση» διαφορετικών γλωσσών και παραδόσεων επί σκηνής, εξηγώντας γιατί η ποίηση παραμένει το πιο επίκαιρο καταφύγιο του σύγχρονου ανθρώπου απέναντι στην απώλεια και τον πόλεμο. Μια συζήτηση για την οικουμενικότητα της τέχνης και την ακλόνητη πίστη ότι ο άνθρωπος παραμένει, στην ουσία του, αυτόφωτος.
Μιλήστε μας για την παράσταση «Luminous Stanzas» και τι ξεχωριστό πιστεύεις έχει σαν ιδέα;
«Luminous» σημαίνει κάτι που είναι γεμάτο φως. «Stanzas» είναι οι στροφές των ποιημάτων, οι στροφές του σώματος στον χορό, οι στροφές στον χώρο, αλλά και τα δωμάτια. Η ιδέα, λοιπόν, βασίζεται στο πώς το πνευματικό φως των λέξεων, των γραμμάτων, των ποιημάτων εισχωρεί σε αυτά τα εσωτερικά μας δωμάτια, μας αποκαλύπτει τη θεία ουσία της ύπαρξης και κάνει το σώμα μας να στροβιλίζει ελεύθερα στον ρυθμό του.
Έτσι, η παράσταση εξερευνά την πολυσημία και τη συνθετότητα της έννοιας του φωτός, τον διάλογο του με τη σκιά και το σκοτάδι, αλλά κυρίως την πεποίθηση ότι πάντα υπάρχει ένα φως που δεν σβήνει ποτέ. Άλλοι το ονομάζουν αιώνιο φως, άλλοι το φως που δεν μπορούμε να δούμε, άλλοι το φως της ελπίδας. Έχουμε όλοι μας μέσα αυτή τη φλόγα, αυτή τη λάμψη, αυτό το φως που κανείς δεν μπορεί να μας το πάρει, κανείς δεν μπορεί να μας το σβήσει, ακόμη και στις χειρότερες συνθήκες. Αυτό το φως πολλές φορές γίνεται για τον άνθρωπο το μόνο του καταφύγιο. Αυτό το φως έρχεται η ποίηση, η μουσική και τα τραγούδια να υμνήσουν, να το αφηγηθούν, να το αποκαλύψουν μέσα από λέξεις, κινήσεις, μελωδίες. Κατά βάση, λοιπόν, πιστεύω ότι ο άνθρωπος είναι αυτόφωτος. Μπορεί να παράγει φως, μπορεί να το μοιραστεί και να το πολλαπλασιάσει φτάνει να το δει.
Νομίζω αυτό που κάνει την ιδέα ξεχωριστή είναι η μοναδική της εντοπιότητα και οικουμενικότητα ταυτόχρονα αλλά και η πολύ ιδιαίτερη σύνδεση λόγου, φωνής και σωματοποίησης. Δηλαδή, πρώτον, οι ποιητές έρχονται να απαγγείλουν σε ένα νησί που λούζεται στο φως και ταυτόχρονα διανύει σκοτεινούς και δύσκολους καιρούς, όπως ο υπόλοιπος κόσμος. Δεύτερον, θα ακούσουμε το κάθε ποίημα να λέγεται από τον ίδιο τον δημιουργό στη μητρική του γλώσσα. Τρίτον, η συνάντηση επί σκηνής μιας παγκόσμιας ποίησης με παγκόσμια τραγούδια και διαφορετικές χορογραφίες γι’ αυτό που ονομάζουμε φως. Όλα αυτά συνθέτουν κάτι ξεχωριστό, με την έννοια ότι είναι μοναδικό στη στιγμή του και στον χώρο που διαδραματίζεται.
Ως καλλιτεχνική διευθύντρια αλλά και ερμηνεύτρια, πώς ισορροπείτε ανάμεσα στη δημιουργία και την προσωπική σας έκφραση επί σκηνής;
Είναι μια ιδιαίτερη και απαιτητική ισορροπία, γιατί μπαίνω μέσα σε όλη τη δημιουργική διαδικασία, από τη σύλληψη μέχρι την τελική μορφή. Πρέπει να σκεφτώ όλες τις παραμέτρους. Χρειάζεται καλή προετοιμασία και ταυτόχρονα πολλή μελέτη, ώστε να μπορώ να ερμηνεύσω αυτό που τελικά διαμορφώνεται.
Οι συνεργάτες μου είναι συν-δημιουργοί. Ο Νίκος Ευαγγέλου είναι ένας εξαιρετικός πιανίστας, συνθέτης αλλά και οραματιστής. Ο τρόπος που παίρνει αυτό που φαντάζομαι και το μετατρέπει σε μουσική και αισθητική πρόταση με συμπληρώνει απόλυτα. Ταυτόχρονα ο Βασίλης Βασιλείου έρχεται να βάλει τις δικές του ιδέες και ήχους στο τελικό αποτέλεσμα με τα κρουστά και τον απόκοσμο ήχο του handpan.
Ο ρόλος της διεύθυνσης για μένα σημαίνει να δίνω χώρο και φωνή στον καθένα που συμμετέχει, να προσθέτει τη δική του προσωπική ταυτότητα και εγώ να μπορώ να την εντάξω σε αυτό που ονειρεύομαι.
Ο Γιώργος Λάζογλου, σταθερός συνεργάτης μου, απογειώνει το θέαμα με τους φωτισμούς του. Οι σχολές χορού Ballet School Fouetté, Katerina Poupazi Dance School και School of Ballet Sylvia δίνουν απλόχερα μουσικές επιλογές και χορογραφίες για ό,τι χρειάζομαι σκηνικά. Παράλληλα όλοι οι ποιητές που με την παρουσία τους θα συνυπάρξουν μαζί μας και θα δώσουν το δικό τους στίγμα.
Αλλά και ο Μιχάλης Πασσιάς στον ήχο, η Μόνικα Μελέκη στην παρουσίαση του προγράμματος, η Αθηνά Πανταζή στους υπέρτιτλους, ο Αυξέντης Χατζηαυξέντης στην οργάνωση παραγωγής και φυσικά η Ελένη Αρτεμίου-Φωτιάδου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας, καθώς και ο Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος, Πρόεδρος του Φεστιβάλ, που είναι και οι ίδιοι ποιητές, μου έδωσαν αυτή τη συγκλονιστική συνθήκη και τη μεγάλη τους αγάπη για την ποίηση για να μπω σε αυτό το ταξίδι.
Η διεύθυνση, λοιπόν, απαιτεί την ικανότητα να επικοινωνείς με πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους και να τους επιτρέπεις να δώσουν δημιουργικά τον καλύτερό τους εαυτό. Και ύστερα έρχεται η στιγμή της μετάβασης: όταν όλα είναι έτοιμα, και μένει η ερμηνεύτρια, έτοιμη στην κουΐντα του θεάτρου να βγει στη σκηνή.
Η παράσταση φαίνεται να αγγίζει βαθιά ανθρώπινα θέματα, όπως πόλεμο, απώλεια, μνήμη και αγάπη. Πόσο επίκαιρο είναι αυτό το καλλιτεχνικό μήνυμα σήμερα;
Είναι τρομακτικό πόσο επίκαιρο είναι. Τα ποιήματα γράφτηκαν ειδικά για το 5ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας. Είναι νέες δημιουργίες και εκφράζουν την εποχή τους.
Είναι εντυπωσιακό ποια είναι τα κοινά μας θέματα, είτε το ποίημα έρχεται από την Αργεντινή, είτε από την Τυνησία, είτε από την Ελλάδα ή τη Γαλλία. Οι προβληματισμοί, ο πόνος, οι σκιές και τα σκοτάδια και η αναζήτηση του φωτός είναι κοινός τόπος.
Άρα το καλλιτεχνικό μήνυμα είναι απολύτως επίκαιρο από τη γέννησή του.
Στη σκηνή συναντιούνται διαφορετικές τέχνες αλλά και καλλιτέχνες από διαφορετικά backgrounds. Πόσο σημαντικός είναι για εσάς αυτός ο διάλογος;
Για μένα αυτός ο διάλογος είναι το πιο σημαντικό στοιχείο. Όχι μόνο οι διαφορετικές τέχνες, αλλά και οι διαφορετικές γλώσσες, κουλτούρες, καταβολές, πολιτικές και εθνικές καταστάσεις. Όλα αυτά κάτω από το φως βρίσκουν αρμονία και κοινό σκοπό: τη λαμπρότητα της ύπαρξης.
Μαζί με τον Νίκο Ευαγγέλου, που έχει αναλάβει τη μουσική επιμέλεια και την ενορχήστρωση, επιλέξαμε να τονίσουμε τη διαφορετικότητα κάθε ποιητή, τη μοναδικότητα κάθε γλώσσας που θα ακουστεί, τις μουσικές παραδόσεις και τη σωματική έκφραση, ώστε να δημιουργηθεί μια ζωντανή «φωτο-σύνθεση».
Όπως η φωτοσύνθεση είναι τροφή για τα φυτά, έτσι κι αυτή η καλλιτεχνική σύνθεση να είναι τροφή για τον νου και το πνεύμα μας. Αυτή η ανταλλαγή μπορεί να μας γλιτώσει από τους παράλογους, εγωιστικούς μονολόγους που συχνά βλέπουμε στις πολιτικές και κοινωνικές σκηνές του κόσμου.
Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να «επικοινωνήσεις» την ποίηση στο σύγχρονο κοινό; Μπορεί ακόμη να αγγίξει τον κόσμο;
Πολλές φορές φαντάζει δύσκολο, αλλά είναι μια λανθασμένη αντίληψη. Η ποίηση είναι πάντα σύγχρονη και πάντα αγγίζει όταν είναι σπουδαία. Μπορεί να μετακινήσει, να αφυπνίσει, να λυτρώσει, να δονήσει.
Δεν είναι προνόμιο κάποιας ελίτ. Πολλοί άνθρωποι τη φοβούνται ως κάτι δυσνόητο, ίσως λόγω μιας πρώτης άκαμπτης επαφής στο σχολείο. Όμως δεν είναι έτσι. Είμαστε κάθε μέρα ποιητικοί στον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο και τον ήλιο. Στις πιο ακραίες μας στιγμές, στη χαρά και στον θρήνο, με ποίηση μιλάμε. Για όλους υπάρχει ένα ποίημα που μπορεί να τους αγγίξει.
Το δύσκολο σήμερα είναι να έρθει κάποιος σε επαφή. Όμως με την επαφή γίνεται οικείο. Η ποιητική γλώσσα είναι μέσα στον άνθρωπο, γιατί μόνο έτσι μπορεί να εκφραστεί η πολυπλοκότητα των συναισθημάτων μας.
Το δύσκολο στην εποχή μας είναι να έρθει κάποιος. Να εξοικειωθεί, να έρθει σε επαφή. Κάτι όμως γίνεται όλο και πιο οικείο με την επαφή. Όμως είναι απλό. Είναι μέσα στον άνθρωπο εντελώς η ποιητική γλώσσα, γιατί μόνο έτσι μπορεί να εκφραστεί η πολυπλοκότητα των συναισθημάτων μας.
Τι θα λέγατε σε κάποιον που δεν έχει ξαναπάει σε μια μουσικο-ποιητική παράσταση για να τον πείσετε να έρθει;
Να έρθει χωρίς πολλή σκέψη και να αφεθεί στην ακρόαση και στις αισθήσεις. Η ποίηση δεν είναι για να εξηγείται κάθε λέξη και κάθε στίχος. Είναι αυτό που σου αφήνει ως αίσθηση.
Όπως απολαμβάνουμε τον ήλιο να χαϊδεύει το πρόσωπό μας, έτσι μπορούμε να αφήσουμε και τις λέξεις να χαϊδεύουν τ’ αυτιά και τον νου μας.
Πληροφορίες
Ημερομηνία & ώρα: Σάββατο, 25 Απριλίου 2026, 19.30
Χώρος: Δημοτικό Θέατρο «Γ. Λυκούργος», Λάρνακα
Είσοδος Ελεύθερη (με αγγλικούς υπέρτιτλους).
[Διοργάνωση: Πολιτιστική δομή Culture & Art EleTrion Ltd σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας. Υπό την Αιγίδα: Πρεσβείας της Ελλάδας στην Κύπρο. Στήριξη: Δήμος Λάρνακας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και UCLan University.]