Από τα επίπεδα υγρασίας και τη θερμοκρασία σε ένα μουσείο μέχρι τον φωτισμό των εκθεμάτων, την κατασκευή προθηκών και τον τρόπο μεταφοράς ενός αντικειμένου πολιτιστικής κληρονομιάς, η τυποποίηση βρίσκει εφαρμογή σε ένα ευρύ φάσμα εργασιών που σχετίζονται με τη διατήρηση μνημείων και πολιτιστικών αγαθών.
Τη λιγότερο γνωστή αυτή διάσταση της τυποποίησης αναδεικνύει σε άρθρο της, με αφορμή τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η Άννα Διονυσίου, Λειτουργός Τυποποίησης του Κυπριακού Οργανισμού Τυποποίησης (CYS), παρουσιάζοντας το ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο προτύπων που αφορά τη συντήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Όπως σημειώνει, σε ευρωπαϊκό επίπεδο λειτουργεί, υπό τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Τυποποίησης (CEN), η Τεχνική Επιτροπή CEN/TC 346 «Conservation of Cultural Heritage», η οποία αναπτύσσει πρότυπα και βέλτιστες πρακτικές για τις μεθοδολογίες και τα υλικά που χρησιμοποιούνται στη συντήρηση, επισκευή και αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Παράλληλα, σε διεθνές επίπεδο συστάθηκε το 2024 η Τεχνική Επιτροπή ISO/TC 349 «Cultural Heritage Conservation». Σύμφωνα με την κ. Διονυσίου, μέσα από την ανάπτυξη σχετικών προτύπων επιδιώκεται μια κοινή προσέγγιση στα ζητήματα που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά.
Τι μπορεί να ρυθμίζει ένα πρότυπο;
Τα σχετικά πρότυπα, όπως εξηγεί, καλύπτουν μεταξύ άλλων τις επιδράσεις της θερμοκρασίας, του νερού, της υγρασίας και του αέρα τόσο σε κινητά αντικείμενα όσο και σε κτήρια που αποτελούν μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Αφορούν ακόμη τον τρόπο έκθεσης αντικειμένων και την κατασκευή προθηκών, τις μεθόδους μεταφοράς και αποθήκευσής τους, καθώς και τις κατάλληλες συνθήκες φωτισμού. Στο πεδίο της τυποποίησης εντάσσεται επίσης η διαχείριση των περιβαλλοντικών και κλιματολογικών συνθηκών στους χώρους όπου φυλάσσονται ή εκτίθενται πολιτιστικά αγαθά.
Τα πρότυπα επεκτείνονται και στα ίδια τα κτήρια πολιτιστικής κληρονομιάς, με ζητήματα όπως η αναβάθμιση της ενεργειακής τους απόδοσης, αλλά και σε εξειδικευμένες εργασίες, όπως οι μεθοδολογίες διατήρησης και αποκατάστασης ξύλινων κατασκευών.
Από τα ευρωπαϊκά πρότυπα στα Λευκαρίτικα και τα Φυθκιώτικα
Σε εθνικό επίπεδο, η κ. Διονυσίου αναφέρεται στην ανάπτυξη προτύπων για την προστασία και διατήρηση παραδοσιακών κυπριακών τεχνών.
Ανάμεσά τους βρίσκεται το CYS 401:2022 για τα «Φυθκιώτικα – Υφαντά κεντήματα Φύτης στον αργαλειό», το οποίο αναπτύχθηκε από την Εθνική Τεχνική Επιτροπή Τυποποίησης CYS/TC 25 «Φυθκιώτικο Υφαντό».
Αντίστοιχα, το CYS 400:2015 «Λευκαρίτικο Κέντημα – Χαρακτηριστικά, Τεχνική, Υλικά και Μέσα» εκπονήθηκε από την Εθνική Τεχνική Επιτροπή CYS/TC 21 «Λευκαρίτικα Κεντήματα».
Τα συγκεκριμένα πρότυπα είχαν βρεθεί και στο επίκεντρο προηγούμενης παρέμβασης του CYS γύρω από την αξιοποίηση της κυπριακής παράδοσης ως εργαλείου πολιτιστικής διπλωματίας.
Κλείνοντας, η κ. Διονυσίου υπογραμμίζει τη σημασία μεγαλύτερης κυπριακής συμμετοχής στις εργασίες τυποποίησης, ιδιαίτερα μέσω της εμπλοκής εμπειρογνωμόνων του κλάδου στις σχετικές επιτροπές. Όπως σημειώνει, μια τέτοια συμμετοχή μπορεί να συμβάλει στην απόκτηση τεχνογνωσίας, στην αναβάθμιση της ποιότητας στον τομέα και στη διασφάλιση των εθνικών συμφερόντων της Κύπρου στις ευρωπαϊκές και διεθνείς διαδικασίες τυποποίησης.