Σπάνια εκκλησιαστικά και ιστορικά κειμήλια από το Μουσείο Ιστορίας της Αρμενίας στο Γερεβάν παρουσιάζονται στη νέα περιοδική έκθεση του Βυζαντινού Μουσείου του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ στη Λευκωσία, με τίτλο «Πίστη και Ταυτότητα – Κειμήλια από το Μουσείο Ιστορίας της Αρμενίας».
Η έκθεση, που θα διαρκέσει από τις 9 Οκτωβρίου 2026 έως τις 9 Απριλίου 2027, αποτελεί την πρώτη διεθνή έκθεση με εκθέματα από το εξωτερικό που φιλοξενείται στο Βυζαντινό Μουσείο μετά τη ριζική ανακαίνισή του.
Διοργανώνεται σε συνεργασία με το Μουσείο Ιστορίας της Αρμενίας και τελεί υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Αρμενίας στην Κύπρο και της Αρμενικής Μητρόπολης Κύπρου.
Μέσα από τα εκθέματα επιχειρείται να αναδειχθεί η σχέση της πίστης με την πολιτιστική ταυτότητα της Αρμενίας, καθώς και οι ιστορικοί και πολιτιστικοί δεσμοί που συνδέουν διαχρονικά τον αρμενικό και τον κυπριακό χώρο.
Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκονται τέσσερα εμβληματικά αντικείμενα από το Μουσείο Ιστορίας της Αρμενίας: ένας αργυρός επιστήθιος σταυρός του 18ου αιώνα, ένα εφυαλωμένο κεραμικό πινάκιο από το Ντβιν του 12ου-13ου αιώνα, ένα αργυρό νόμισμα μισού τραμ του βασιλιά της Αρμενικής Κιλικίας Λέοντα Α΄ και ένα χάλκινο θυμιατήριο του 10ου-11ου αιώνα από την πόλη Άνι.
Το τελευταίο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα δείγματα της μεσαιωνικής αρμενικής εκκλησιαστικής μεταλλοτεχνίας.
Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση κατέχει η αρμενική χειρόγραφη παράδοση, όπως και η ιστορική παρουσία της αρμενικής κοινότητας στην Κύπρο.
Μεταξύ των σημαντικότερων τεκμηρίων είναι το αρμενικό χειρόγραφο Ευαγγελιστάριο της Μονής του Αγίου Μακαρίου στον Πενταδάκτυλο, το οποίο κλάπηκε μετά την τουρκική εισβολή του 1974, μεταφέρθηκε στο Μόναχο και επαναπατρίστηκε το 2013.
Το Ευαγγελιστάριο φυλάσσεται και εκτίθεται στο Βυζαντινό Μουσείο με τη συγκατάθεση της Αρμενικής Μητρόπολης Κύπρου.
Την έκθεση συμπληρώνουν τρία Ευαγγέλια του 18ου και 19ου αιώνα με επίχρυσα καλύμματα, προερχόμενα από την Αρμενική Μητρόπολη Κύπρου, καθώς και Πατριαρχική Εγκύκλιος του Καθολικού της Σις Κιλικίας Μιχαήλ, του 1847, η οποία απευθυνόταν στον αρμενικό κλήρο και στους εκπροσώπους των Αρμενίων της Κύπρου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης Ευαγγέλια που τυπώθηκαν στην Κωνσταντινούπολη το 1796, στο Ετσμιατζίν το 1710 και στα Ιεροσόλυμα το 1868, με τα καλύμματά τους να καταγράφουν τις πολιτιστικές και καλλιτεχνικές επιρροές μεταξύ Κύπρου, Αρμενίας και του ευρύτερου χριστιανικού κόσμου.
Η έκθεση θα είναι ανοικτή για το κοινό από το Σάββατο 10 Οκτωβρίου και θα λειτουργεί από Τρίτη έως Σάββατο, από τις 9:30 το πρωί έως τις 5:00 το απόγευμα.
Το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, στις 11:00 π.μ., θα πραγματοποιηθεί επίσης ανοικτή διάλεξη από τον διευθυντή του Μουσείου Ιστορίας της Αρμενίας, δρα Νταβίντ Πογκοσιάν.
Χορηγοί της έκθεσης είναι οι CDA Group, Arsen Theofanidis LLC και VISA Concord, καθώς και ο Επίτιμος Πρόξενος της Αρμενίας στην Κύπρο.