Η φιλία, η τέχνη και η αλληλεγγύη είναι τα θέματα της όμορφης ταινίας «Κοίτα πίσω» του Ιάπωνα σκηνοθέτη Χιροκάζου Κόρε-έντα, που είδαμε στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα της Μόστρας του κινηματογράφου, ταινία στην οποία παρακολουθούμε δυο νεαρά κορίτσια, καλλιτέχνιδες του μάνγκα, που συναντιώνται από τα σχολικά τους χρόνια και αναπτύσσουν μια φιλία και συνεργασία μεταξύ τους, που θα κρατήσει ως την ενηλικίωσή τους.
Αρχικά, αναμεσα στην όλο ζωντάνια και επιθετικότητα Φουτζίνο και την κλεισμένη στον εαυτό της Κιομότο, ένα κορίτσι που προτιμάει να μένει αποκλεισμένη στο σπίτι της αντί να πηγαίνει στο σχολείο, δημιουργείται μια αντιπαλότητα, με την στο συνάντησή τους θα αντιστραφεί – για να παρακολουθήσουμε τη σταδιακή φιλία και συνεργασία που αναπτύσσεται ανάμεσα στα δύο κορίτσια.
Τη φορά αυτή ο Κόρε-έντα αντλεί από ένα μάνγκα του Φουτζιμότο Τατσούκι, που παρακολουθεί τις παράλληλες τύχες δυο συμμαθητριών που πετυχαίνουν το όνειρό τους να γίνουν επαγγελματίες καλλιτέχνιδες του μάνγκα από τα σχολικά τους χρόνια. «Το βιβλίο μου παρείχε ένα φως στα μέσα της πανδημίας, όταν οι κινηματογραφικές αίθουσες είχαν κλείσει», ανέφερε ο Κόρε-έντα. «Ηταν σαν ο κόσμος να αρνιόταν το έργο που μου άρεσε να κάνω. Σαν ένα είδος απάντησης, για να μεταφέρω την ευγνωμοσύνη μου στο πρόσωπο που έγραψε το βιβλίο, αποφάσισα να το γυρίσω σε ταινία – γιατί είμαι κινηματογραφιστής», πρόσθεσε.
Ο Κόρε-έντα, όπως έχει δείξει σε ταινίες του όπως «Κλέφτες καταστημάτων» και «Πατέρας και γιος», ξέρει τέλεια να πλησιάζει και να καταγράφει τους χαρακτήρες, πάντα με την ίδια ευαισθησία και στοργή, είτε αυτοί είναι ενήλικες είτε παιδιά, με διαπεραστική ματιά και όμορφες πινελιές, συλλαμβάνοντας τις στιγμές, τα βλέμματα, τις αναμονές και τα χαμόγελα, για να μας προσφέρει μια όμορη, λεπτή, με ποιητική ματιά, τρυφερή ταινία.
Από τις πιο εντυπωσιακές σκηνές σημειώνω εκείνες με την Φουτζίνο να τρέχει κάθε τόσο στο βιβλιοπωλείο για να αγοράσει τα διάφορα βιβλία σχετικά με το μάνγκα για να μπορέσει να ξεπεράσει, όπως πιστεύει, την Κιομότο. Ή εκείνες με την μικρή Φουτζίνο να επιστρέφει ευχαριστημένη στο σπίτι της, τρέχοντας με τον ενθουσιασμό, την παιδικότητα και τη χαρά ενός παιδιού μέσα από τη βροχή, σαν ένας έφηβος Τζιν Κέλι, μιαν από τις πιο όμορφες σκηνές της ταινίας.
Στο δραματικό θρίλερ εποχής, «Μια άγνωστη γυναίκα», της γνωστής για την ταινία της «Η βασίλισσα της καρδιάς», Δανέζας Μέι Ελ-Τούκι, μοναδικής γυναίκας σκηνοθέτριας στο φετινό, διαγωνιστικό τμήμα, με φόντο την παράνοια που κυριαρχούσε στην αμέσως μετά το τέλος του β’ παγκόσμιου πολέμου περίοδο με τον άγριο, απάνθρωπο εξευτελισμό των γυναικών από συμμορίες εξαγριωμένων αντρών που τις κατηγορούσαν για σχέση με ναζί ή συνεργάτες τους. Στο νου έρχεται τόσο η «Χιροσίμα, αγάπη μου», κάτι που φαίνεται να επιδίωκαν οι άντρες για να καλύψουν δικές τους συνεργασίες με τους ναζί και που έμμεσα υποβάλλει η σκηνοθέτρια, παρακολουθούμε τη βασανιστική πορεία μιας νταντάς που ετοιμάζεται να παντρευτεί τον πλούσιο, ηλικιωμένο χήρο διευθυντή ενός εργοστασίου.
Το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας διεξάγεται στο πολυτελές, με μεγάλο υπηρετικό προσωπικό, διαμέρισμα του ανώτερης αστικής τάξης διευθυντή του εργοστασίου, Κρίστιαν (Κάρστεν Μγιόρνλουντ), όπου εξακολουθεί να τον υπηρετεί αλλά και να τρώει και να κοιμάται μαζί του, με τη σιωπηλή, φιλική παραδοχή από το υπόλοιπο προσωπικό, αντίθετα με ότι συμβαίνει στη «Ρεβέκα» του Χίτσκοκ, η ελκυστική υπηρέτρια και νταντά του παιδιού της, και τώρα αρραβωνιαστικιά του, Μαρί (μια πολύ καλή ερμηνεία από την Ματίλντ Αρσέλ).
Η απόφαση της Μαρί να φτιάξει το γαμήλιο ένδυμα της νεκρής γυναίκας του αφεντικού της σε ένα ραφείο, θα την οδηγήσει απρόσμενα στη μοιραία συνάντηση με ένα πρόσωπο από το παρελθόν, που προσπαθεί να την εκβιάσει βγάζοντας στην επιφάνεια φοβίες και ενοχές του παρελθόντος. Τα πράγματα χειροτερεύουν όταν στην πόρτα της πολυκατοικίας που ζει η Μαρί με τον αρραβωνιαστικό της ξαφνικά βάφεται μια κατακόκκινη σβάστικα, υπονοώντας πως κάποιος ή κάποια σ’ αυτήν έχει συνεργαστεί με τους Γερμανούς. Ενώ πλησιάζει η μέρα του γάμου και σε μια τεταμένη ατμόσφαιρα, με την ίδια να κινδυνεύει, η Μαρί είναι αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει διάφορες πονηρές τακτικές για να μπορέσει να φτάσει στο σκοπό της.
Η Μέι Ελ-Τούκι εστιάζει το ενδιαφέρον της στο πρόσωπο (και το σώμα, θα πρόσθετα) της Μαρί, της γυναίκας σε μια ανδροκρατούμενη, υπερσυντηρητική κοινωνία, όπου εκείνο που κυριαρχεί δεν είναι η γυναίκα ως άτομο, ως ανθρώπινο ον, αλλά ως αντικείμενο σεξ ή υπηρεσίας. Εικόνες όπως το φτύσιμο στο στόμα από τον πρώην φίλο της που την αναγκάζει να γυμνωθεί και να την εγκαταλείψει, ο πλούσιος αρραβωνιαστικός που την ντύνει με τα φορέματα της πρώην συζύγου και που χρησιμοποιεί το σώμα της (τα χέρια της) για να διαφημίσει στους καλεσμένους του τα γάντια που φτιάχνει στο εργοστάσιο του, όλα χρησιμοποιούνται για να τονίσουν μια συγκεκριμένη κατάσταση: μιας γυναίκας που δεν έχει έλεγχο του σώματος ή του εαυτού της, έρμαιο των αντρών σε μια κοινωνία που την χρησιμοποιούν και την ελέγχουν όπως αυτοί επιλέγουν. Με την Ματίλντ Αρσέλ να δίνει μια δυνατή, συγκλονιστική ερμηνεία – σίγουρα ανάμεσα στα φαβορί για το βραβείο.