Η πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών «Η ηχώ της Κύπρου» (Echoes of Cyprus), σε σκηνοθεσία της Δανάης Στυλιανού, πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας.

Η ταινία βασίζεται στην έρευνα της εθνομουσικολόγου δρος Νικολέττας Δημητρίου και προβλήθηκε στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Λευκωσίας, παρουσία των συντελεστών, κρατικών και άλλων πολιτειακών αξιωματούχων, διπλωματών και πλήθους κόσμου.

Το ντοκιμαντέρ αντλεί από την ηχητική παρακαταθήκη που δημιούργησαν στην Κύπρο, το καλοκαίρι του 1953, ο Ελληνοαμερικανός πανεπιστημιακός Τζέιμς Α. Νοτόπουλος και ο ερευνητής του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών Δημήτριος Πετρόπουλος.

Με ένα μαγνητόφωνο μπομπίνας περιηγήθηκαν στο νησί, καταγράφοντας τραγούδια, προφορική ποίηση, τσιαττίστα και οργανική μουσική. Οι ηχογραφήσεις, συνολικής διάρκειας πέραν των οκτώ ωρών, διασώζουν σημαντικό μέρος της μουσικής και προφορικής παράδοσης της Κύπρου εκείνης της εποχής, ενώ το πρωτότυπο υλικό φυλάγεται στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.

Εβδομήντα τρία χρόνια αργότερα, η δρ Νικολέττα Δημητρίου επέστρεψε στο αρχείο, αναζητώντας τα ίχνη της ιστορικής διαδρομής των δύο ερευνητών. Συνδύασε τις αυθεντικές ηχογραφήσεις με ημερολογιακές καταγραφές και οπτικοακουστικό υλικό.

Μέσα από τη συνάντηση του αρχειακού υλικού με σύγχρονες καλλιτεχνικές παρεμβάσεις, η «Ηχώ της Κύπρου» φέρνει στο παρόν φωνές και ήχους μιας άλλης εποχής, αναδεικνύοντας τη συνέχεια της μουσικής και προφορικής παράδοσης και τον ρόλο της στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.

Η Διευθύντρια του ΓΤΠ, Αλίκη Στυλιανού, ανέφερε ότι η ταινία αποτελεί καρπό της συνεργασίας του Γραφείου με τη δρα Νικολέττα Δημητρίου και μέρος της προσπάθειας για την ανάδειξη και προβολή της ιστορίας, του πολιτισμού και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου.

Όπως σημείωσε, το ντοκιμαντέρ φέρνει στο προσκήνιο πολύτιμο αρχειακό υλικό και αναδεικνύει τη διαχρονική του αξία μέσα από μια σύγχρονη οπτικοακουστική προσέγγιση. Διαβεβαίωσε επίσης ότι το προσωπικό του ΓΤΠ θα συνεχίσει να εργάζεται για την καταγραφή, τη δημιουργία και την προβολή της Κύπρου.

Η δρ Νικολέττα Δημητρίου μίλησε για την πρώτη της επαφή με το υλικό του Αρχείου Νοτόπουλου, κατά τη διάρκεια των διδακτορικών της σπουδών. Όπως ανέφερε, το αρχείο αποτελεί αποτέλεσμα επιτόπιων ηχογραφήσεων στην Κύπρο, γεγονός που το καθιστά ακόμη πιο σημαντικό.

«Για τους μουσικούς και τους ερευνητές που ασχολούνται με την κυπριακή παραδοσιακή μουσική το Αρχείο Νοτόπουλου μπορεί να είναι γνωστό, αλλά για το ευρύ κοινό δεν είναι. Ελπίζουμε λοιπόν ότι, μετά από το ντοκιμαντέρ μας, το υλικό αυτό θα το γνωρίσει περισσότερος κόσμος – ειδικά τις ηχογραφήσεις, που από το 2019 είναι ελεύθερα προσβάσιμες στο διαδίκτυο», σημείωσε.

Αναφέρθηκε ακόμη στην προγραμματιζόμενη για το 2027 συνέκδοση του ΓΤΠ και του Κέντρου Λαογραφίας, με στόχο τη συνέχιση της ανάδειξης και αξιοποίησης του αρχειακού υλικού.

Η σκηνοθέτρια Δανάη Στυλιανού χαρακτήρισε πρόκληση την κινηματογραφική απόδοση του μουσικού και ηχητικού αρχείου του Τζέιμς Νοτόπουλου.

«Ιχνηλατήσαμε το ταξίδι των ερευνητών με βάση όχι μόνο την επαγγελματική, αλλά και την ανθρώπινη εμπειρία τους, ακολουθώντας τα τεκμήρια που εντοπίσαμε στις φωτογραφίες, σε φωνές, σε ήχους και στίχους, στις σελίδες του χειρόγραφου ημερολογίου», ανέφερε.

Την ταινία σκηνοθετεί η Δανάη Στυλιανού και παρουσιάζει η Νικολέττα Δημητρίου. Το σενάριο συνυπογράφουν οι Νικολέττα Δημητρίου, Σταύρος Παμπαλλή και Δανάη Στυλιανού. Την παραγωγή υπογράφουν οι Δανάη Στυλιανού και Μάριος Στυλιανού, τη διεύθυνση φωτογραφίας ο Νικόλας Στυλιανού, το μοντάζ η Δανάη Στυλιανού, ενώ τον σχεδιασμό ήχου και τη μίξη ο Χρίστος Κυριακούλλης.

Η προβολή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Λευκωσίας, το οποίο συνδιοργανώνεται από το Nicosia For Art Ltd και τον Δήμο Λευκωσίας, με τη χορηγία του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού.

Την προβολή πλαισίωσε μουσική εκδήλωση με τη συμμετοχή της δρος Νικολέττας Δημητρίου και του Συμεών Μερκούρη στο τραγούδι, του Χαράλαμπου Παντελή στο λαούτο, του Παύλου Μιχαηλίδη στο βιολί και του Κυριάκου Μαρκουλλή στο πιθκιαύλιν.