Με σημαντικές διακρίσεις για τον κυπριακό κινηματογράφο ολοκληρώθηκε το 49ο Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, που πραγματοποιήθηκε από τις 6 έως τις 12 Σεπτεμβρίου 2026. Η ταινία Free Eliza (Notes on an Anatomical Imperfection) της Αλεξάνδρας Ματθαίου απέσπασε τρεις διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Βραβείο Σεναρίου και το Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας, ενώ επιλέχθηκε και για τη διαδικασία των Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου.
Παράλληλα, ο Κύπριος σκηνοθέτης Άγγελος Χαραλάμπους διακρίθηκε στο Pitching Lab 2026, αποσπώντας το Βραβείο ΕΡΤ για το κινηματογραφικό του σχέδιο Khaki Babes, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της ανάπτυξης.
«Free Eliza»: Μια ιστορία για την επιβεβλημένη ευτυχία
Η Free Eliza (Notes on an Anatomical Imperfection) είναι μια ταινία μικρού μήκους διάρκειας 20 λεπτών, σε σενάριο και σκηνοθεσία της Αλεξάνδρας Ματθαίου. Πρόκειται για συμπαραγωγή Κύπρου, Ελλάδας και Γαλλίας, η οποία πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα της τον Μάιο του 2026 στο Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών του Φεστιβάλ Καννών.
Στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται η Ελίζα, μια νεαρή γυναίκα που εργάζεται σε πολυτελές ξενοδοχειακό συγκρότημα στην Κύπρο. Η δουλειά της απαιτεί να είναι διαρκώς χαμογελαστή, πρόθυμη και ευχάριστη απέναντι στους επισκέπτες. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: η Ελίζα δεν μπορεί να χαμογελάσει.
Μέσα από αυτή τη φαινομενικά παράλογη συνθήκη, η Ματθαίου εξερευνά την επιβολή της θετικότητας, τις απαιτήσεις της βιομηχανίας του τουρισμού και την αόρατη συναισθηματική εργασία που συχνά καλούνται να επιτελέσουν οι εργαζόμενοι στον τομέα της φιλοξενίας.
Η ηρωίδα, την οποία υποδύεται η Γρηγορία Μεθενίτη, επιχειρεί να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον όπου ακόμη και η έκφραση του προσώπου της υπόκειται στους κανόνες της εργασίας. Με μικρές πράξεις αντίστασης και ηχογραφώντας τις σκέψεις της σε ένα μαγνητοφωνάκι, αναζητεί τρόπους να διατηρήσει την προσωπική της ελευθερία.
Η αφετηρία της ταινίας βρίσκεται σε μια πραγματική εικόνα που συγκράτησε η σκηνοθέτρια κατά τη διάρκεια παραμονής της σε ξενοδοχείο. Όπως αποκάλυψε στη Δράμα, παρατήρησε μια σερβιτόρα με έντονα μελαγχολικό βλέμμα, της οποίας το καρτελάκι έγραφε «Ελίζα». Η εικόνα αυτή αποτέλεσε τον πυρήνα από τον οποίο γεννήθηκε η κινηματογραφική ιστορία.
Για τη Ματθαίου, η αδυναμία της ηρωίδας να χαμογελάσει αποκτά και μια ευρύτερη διάσταση, καθώς συνδέεται με τις κοινωνικές προσδοκίες που θέλουν τις γυναίκες διαρκώς ευχάριστες, διαθέσιμες και συγκαταβατικές.
Δύο βραβεία και μια ευρωπαϊκή υποψηφιότητα
Στο Εθνικό Διαγωνιστικό Πρόγραμμα του Φεστιβάλ Δράμας, η Αλεξάνδρα Ματθαίου τιμήθηκε με το Βραβείο Σεναρίου, το οποίο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 3.500 ευρώ.
Το Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας απονεμήθηκε στη Γρηγορία Μεθενίτη για την ερμηνεία της στον ρόλο της Ελίζας.
Η τρίτη και ιδιαίτερα σημαντική διάκριση ήρθε από το Διεθνές Διαγωνιστικό Πρόγραμμα, όπου η ταινία επιλέχθηκε για τη λίστα υποψηφιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου στην κατηγορία Ταινίας Μικρού Μήκους.
Στο σκεπτικό της, η κριτική επιτροπή ξεχώρισε το σκοτεινό χιούμορ, την πρωτοτυπία του σεναρίου και τον τρόπο με τον οποίο η ταινία αναδεικνύει την αθέατη πλευρά της εργασίας πίσω από την ειδυλλιακή εικόνα των ευρωπαϊκών διακοπών. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην ερμηνεία της πρωταγωνίστριας, η οποία συμβάλλει στη μετατροπή μιας παράλογης κινηματογραφικής συνθήκης σε σχόλιο πάνω σε μια αναγνωρίσιμη κοινωνική πραγματικότητα.
Η ταινία αποτελεί παραγωγή του Σάββα Σταύρου, με διεύθυνση φωτογραφίας της Luciana Riso, μοντάζ του Νίκου Βαβούρη, σκηνογραφία του Ανδρέα Αντωνίου, κοστούμια της Κατερίνας Ττάκκα και μουσική της Μαριλένας Ορφανού.
Η κινηματογραφική διαδρομή της Αλεξάνδρας Ματθαίου
Η Αλεξάνδρα Ματθαίου είναι σκηνοθέτρια και σεναριογράφος, το έργο της οποίας εξερευνά ζητήματα γυναικείας υποκειμενικότητας, κοινωνικής τάξης και ταυτότητας, συχνά κινούμενο ανάμεσα στον ρεαλισμό και το παράλογο.
Η σχέση της με το Φεστιβάλ Δράμας δεν είναι καινούργια. Το 2021 είχε διακριθεί με την ταινία A Summer Place, ενώ η φετινή παρουσία της σηματοδοτεί ένα ακόμη βήμα στη διεθνή πορεία της.
Μετά την πρεμιέρα στις Κάννες, η Free Eliza συνέχισε τη φεστιβαλική της διαδρομή, επιβεβαιώνοντας το ενδιαφέρον της δημιουργού για ιστορίες που αναδεικνύουν τις αντιφάσεις της καθημερινότητας μέσα από μια ιδιαίτερη κινηματογραφική γλώσσα.
Βραβείο ΕΡΤ για το «Khaki Babes» του Άγγελου Χαραλάμπους
Σημαντική ήταν και η διάκριση του Άγγελου Χαραλάμπους στο 13ο Pitching Lab του Φεστιβάλ Δράμας, έναν θεσμό που δίνει σε κινηματογραφιστές την ευκαιρία να παρουσιάσουν νέες ιδέες και να αναζητήσουν συνεργάτες και υποστήριξη για την υλοποίησή τους.
Ο Κύπριος δημιουργός απέσπασε το Βραβείο ΕΡΤ, ύψους 1.000 ευρώ, για το Khaki Babes, μια υπό ανάπτυξη συμπαραγωγή Ελλάδας και Κύπρου, με παραγωγό τον Αλέξη Αναστασιάδη. Η ιστορία ακολουθεί δύο νεαρούς στρατιώτες που ερωτεύονται, αλλά δεν μπορούν να εκφράσουν ανοιχτά τα συναισθήματά τους μέσα στο στρατόπεδο. Την ίδια στιγμή, μια μεταδοτική ασθένεια εξαπλώνεται στον λόχο, προκαλώντας ολοένα πιο βίαιη συμπεριφορά στους άνδρες. Καθώς οι δύο αυτές καταστάσεις συνδέονται, οι πρωταγωνιστές προσπαθούν να προστατεύσουν τη σχέση τους σε έναν κόσμο που καταρρέει γύρω τους.
Συνδυάζοντας μια ερωτική ιστορία με στοιχεία δυστοπίας, το Khaki Babes προσεγγίζει ζητήματα καταπιεσμένης επιθυμίας, ανδρισμού και βίας μέσα στο αυστηρά ιεραρχημένο περιβάλλον του στρατού.
Η διάκριση αποκτά πρόσθετη σημασία αν ληφθεί υπόψη ο έντονος ανταγωνισμός του φετινού Pitching Lab. Από τις 120 προτάσεις που υποβλήθηκαν, επιλέχθηκαν μόλις δέκα για συμμετοχή στο εργαστήριο, το οποίο περιλάμβανε εκπαιδευτικές συναντήσεις και παρουσιάσεις ενώπιον επαγγελματιών της κινηματογραφικής βιομηχανίας.
Ισχυρή κυπριακή παρουσία στη φετινή διοργάνωση
Οι διακρίσεις της Αλεξάνδρας Ματθαίου και του Άγγελου Χαραλάμπους έρχονται να προστεθούν σε μια ευρύτερη κυπριακή παρουσία στο 49ο Φεστιβάλ Δράμας.
Στο Εθνικό Διαγωνιστικό Πρόγραμμα συμμετείχε επίσης η ταινία Γιασεμί και Ρόδον του Σπύρου Χαραλάμπους, σε σενάριο της Χριστίνας Γεωργίου. Στο Εθνικό Σπουδαστικό Πρόγραμμα παρουσιάστηκε το Bloom του Χριστόφορου Ηροδότου, ενώ στην κατηγορία KIDDO συμμετείχε το Cinema Rialto του Άντονι Πέτρου. Παράλληλα, στο Pitching Lab είχε επιλεγεί και ο Νικόλας Κάσινος με το κινηματογραφικό σχέδιο Blind Spot.
Η παρουσία των Κυπρίων δημιουργών τόσο στα διαγωνιστικά προγράμματα όσο και στις δράσεις ανάπτυξης νέων ταινιών αποτυπώνει μια κινηματογραφική δραστηριότητα που δεν περιορίζεται στις ολοκληρωμένες παραγωγές, αλλά επεκτείνεται και στη δημιουργία των επόμενων έργων.
Με την Free Eliza να συνεχίζει τη διεθνή της διαδρομή και το Khaki Babes να εξασφαλίζει μια πρώτη σημαντική στήριξη, οι φετινές διακρίσεις στη Δράμα προσθέτουν δύο ακόμη σταθμούς στην παρουσία του κυπριακού κινηματογράφου εκτός συνόρων.