Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την πρωτοποριακή ταινία Metropolis του Φριτς Λανγκ, το Αναδρομικό Αφιέρωμα (Retrospective) του 77ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου θα είναι αφιερωμένο στα κινηματογραφικά οράματα για το μέλλον και την εξέγερση.
Οι κινηματογραφικές δυστοπίες κινούνται ανάμεσα στο μετα-αποκαλυπτικό σύμπαν, το κυβερνοπάνκ και την πολιτική αλληγορία, δημιουργώντας εναλλακτικούς κόσμους στους οποίους η ελευθερία, η ταυτότητα και η αυτοδιάθεση τίθενται υπό επαναδιαπραγμάτευση.
Πάνω απ’ όλα, οι ταινίες καταπιάνονται με ζητήματα πιο επίκαιρα από ποτέ. Πώς λειτουργούν ο αυταρχισμός και η επιτήρηση; Ελέγχουμε εμείς την τεχνολογία ή μήπως εκείνη ελέγχει εμάς; Ποιες μορφές εναντίωσης και αντίστασης είναι διαθέσιμες;
Οι ταινίες του Αναδρομικού Αφιερώματος προσεγγίζουν αυτά τα ζητήματα μέσα από διαφορετικές θεματικές, όπως η αστική ανάπτυξη, η τεχνητή νοημοσύνη, ο φεμινισμός και ο καπιταλισμός, ακολουθώντας μια προσέγγιση αντίστοιχη με εκείνη της έκθεσης της Deutsche Kinemathek, «Ο Αιώνας του Metropolis: Δυστοπία και Εξέγερση» (The Metropolis Century – Dystopia and Rebellion), η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 18 Μαρτίου έως τις 26 Σεπτεμβρίου 2027.
Το πρόγραμμα της Berlinale περιλαμβάνει αμερικανικές κινηματογραφικές υπερπαραγωγές, όπως το RoboCop (1987) του Πολ Βερχόφεν, αλλά και ταινίες του underground κινηματογράφου, όπως το Decoder (1984) του Μούσα, καθώς και anime, όπως το Metoroporisu (2001) του Ριντάρο.
Η γερμανική κινηματογραφική κληρονομιά εκπροσωπείται από την ταινία The Last Days of Gomorrah (1974) της Χέλμα Σάντερς-Μπραμς, ενώ το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης διεθνείς παραγωγές που εστιάζουν στις οπτικές ανθρώπων και ομάδων που βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας.
Μία από αυτές είναι η ταινία Welcome II the Terrordome (1995) της Νγκόζι Ονγουρά, η πρώτη βρετανική ταινία μεγάλου μήκους που σκηνοθετήθηκε από μαύρη γυναίκα, την οποία το Αναδρομικό Αφιέρωμα θα προβάλει σε νέα αποκατεστημένη κόπια.
Η διευθύντρια της Berlinale, Τρίσια Τατλ, δήλωσε:
«Η Deutsche Kinemathek αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια έναν εξαιρετικό συνεργάτη της Berlinale στον τομέα του αρχειακού κινηματογραφικού προγράμματος και ανυπομονούμε πραγματικά για αυτό το δεύτερο Αναδρομικό Αφιέρωμα υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Χέλεν Γκέριτσεν.
Υπάρχει άραγε κάτι καινούργιο να ειπωθεί για το Metropolis του Λανγκ, μια ταινία εκατό ετών και ένα από τα πιο μελετημένα έργα της εποχής του βωβού κινηματογράφου; Κι όμως, υπάρχει.
Η Χέλεν και η ομάδα της υιοθέτησαν μια ανανεωτική προσέγγιση στην εξέταση της εκπληκτικής διορατικότητας του Metropolis και της διαρκούς απήχησής του στον σύγχρονο κινηματογράφο και τον πολιτισμό, μέσα από μια οπτική που μοιάζει ταυτόχρονα επιτακτική και σύγχρονη: πανκ, φεμινιστική, νεανική, προκλητική και ξεσηκωτική».
Η εξέγερση αποτελεί το κεντρικό μοτίβο όλων των ταινιών: ο αγώνας ενάντια στις μηχανές, τα συστήματα και την τεχνητή νοημοσύνη, η φεμινιστική εξέγερση ενάντια στις πατριαρχικές δομές εξουσίας, καθώς και η αντίσταση ατόμων και καταπιεσμένων ομάδων απέναντι στο κράτος, την ιδεολογία και τον κοινωνικό έλεγχο.
Η Χέλεν Γκέριτσεν, καλλιτεχνική διευθύντρια της Deutsche Kinemathek και επικεφαλής των τμημάτων Retrospective και Berlinale Classics, δήλωσε:
«Εκατό χρόνια μετά το Metropolis, το ενδιαφέρον στρέφεται σε σκηνοθέτες που δημιούργησαν τους δικούς τους κόσμους και τα δικά τους οράματα για το μέλλον.
Το αισθητικό φάσμα είναι ευρύ και εκτείνεται από τις μεγάλου προϋπολογισμού εμπορικές παραγωγές μέχρι τις ταινίες του underground κινηματογράφου.
Η ταινία The Last Days of Gomorrah, για παράδειγμα, γυρίστηκε σε εμπορικά κέντρα και διαθέτει μια έντονα πανκ αισθητική.
Αυτό που με ενθουσιάζει ιδιαίτερα είναι ο τρόπος με τον οποίο το συγκεκριμένο κινηματογραφικό είδος δίνει στις μειονότητες τη δυνατότητα να αναπτύξουν εναλλακτικά οράματα για το μέλλον, ασκώντας παράλληλα κριτική στα υπάρχοντα συστήματα».
Το Αναδρομικό Αφιέρωμα θα παρουσιάσει περίπου 20 ταινίες, ενώ το πλήρες πρόγραμμα θα ανακοινωθεί τον Δεκέμβριο του 2026.
Παράλληλα, η Deutsche Kinemathek, στον χώρο E-Werk, θα φιλοξενήσει μια σειρά παράλληλων εκδηλώσεων, με συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης και συναντήσεις δικτύωσης.