Πόσα μπορεί να αποκαλύψει μια καθημερινή κίνηση για τη σχέση δύο ανθρώπων; Στην περίπτωση της Ελίζαμπεθ Χολμς, της ιδρύτριας της εταιρείας βιοτεχνολογίας Theranos που καταδικάστηκε για εξαπάτηση επενδυτών, ακόμη και το ανακάτεμα μερικών αυγών αρκούσε για να πυροδοτήσει μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από τον έλεγχο, τη χειραγώγηση και την κατασκευή της δημόσιας εικόνας.
Τη συζήτηση καταγράφει η δημοσιογράφος Alisha Haridasani Gupta σε άρθρο της στους New York Times, που δημοσιεύθηκε στις 23 Οκτωβρίου, με τίτλο «Let's Talk About the Egg Scene in 'You Can See Everything'». Αφορμή αποτελεί μια σκηνή από το ντοκιμαντέρ των Νέιθαν Φίλντερ και Λανς Όπενχαϊμ, στο οποίο η Χολμς εμφανίζεται μαζί με τον σύντροφό της, Μπίλι Έβανς, λίγες εβδομάδες πριν οδηγηθεί στη φυλακή, το 2023.
Τι συμβαίνει στο ντοκιμαντέρ
Η σκηνή εκτυλίσσεται στην κουζίνα του σπιτιού όπου διαμένει προσωρινά το ζευγάρι. Η Χολμς συνομιλεί με τον Φίλντερ, ενώ κρατά ένα κίτρινο μπολ με αυγά, τα οποία υποτίθεται ότι ανακατεύει. Στην πραγματικότητα, βυθίζει απαλά ένα πιρούνι στο μείγμα, χωρίς να το χτυπά ιδιαίτερα. Ο Έβανς την παρακολουθεί για μερικά δευτερόλεπτα, προτού πλησιάσει, πάρει το μπολ από τα χέρια της και αρχίσει να ανακατεύει ο ίδιος τα αυγά, με μεγαλύτερη ένταση.
Ο Φίλντερ, παρατηρώντας την κίνηση, τον ρωτά γιατί χρειάστηκε να παρέμβει και τι ακριβώς έκανε λάθος η Χολμς. Εκείνος απαντά πως δεν ανακάτευε αρκετά δυνατά το μείγμα. Λίγο αργότερα της επιστρέφει το μπολ, διαβεβαιώνοντας πως πλέον μπορεί να συνεχίσει μόνη της.
Πρόκειται για μια στιγμή που, υπό άλλες συνθήκες, θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Gupta, μέσα από την κινηματογραφική ματιά των Φίλντερ και Όπενχαϊμ, η σκηνή συμπυκνώνει ένα από τα κεντρικά ερωτήματα του ντοκιμαντέρ: η Χολμς βρίσκεται υπό την επιρροή άλλων ή εξακολουθεί να ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται;
Μια σκηνή, δύο διαφορετικές αναγνώσεις
Οι ερμηνείες που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κινούνται σε δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Ορισμένοι θεατές θεωρούν ότι η συμπεριφορά του Έβανς αποκαλύπτει μια ελεγκτική στάση απέναντι στη σύντροφό του, καθώς παρεμβαίνει σε μια απλή δραστηριότητα χωρίς να της ζητήσει την άδεια. Άλλοι αναρωτιούνται μήπως η ίδια η Χολμς ανακατεύει σκόπιμα τα αυγά τόσο αδέξια, γνωρίζοντας ότι εκείνος θα αναλάβει, ώστε να παρουσιαστεί ως μια γυναίκα που δεν έχει τον έλεγχο.
Η δεύτερη ανάγνωση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν εξεταστεί υπό το πρίσμα της υπόθεσης Theranos. Κατά τη διάρκεια της δίκης της, το 2021, η Χολμς και οι δικηγόροι της επιχείρησαν να μεταθέσουν μέρος της ευθύνης στον πρώην σύντροφο και συνεργάτη της, Ραμές Μπαλουάνι, υποστηρίζοντας ότι εκείνος την επηρέαζε και τη χειραγωγούσε.
Ο δημοσιογράφος Τζον Καρεϊρού, ο οποίος αποκάλυψε την απάτη της Theranos μέσα από την έρευνά του στη Wall Street Journal, επισημαίνει στους New York Times ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν την εικόνα μιας Χολμς που απλώς ακολουθούσε τις αποφάσεις του Μπαλουάνι. Αντιθέτως, όπως αναφέρει, οι δύο διοικούσαν από κοινού την εταιρεία, με τη Χολμς να έχει τον τελικό λόγο στις αποφάσεις.
Το ντοκιμαντέρ περιπλέκει ακόμη περισσότερο αυτή τη συζήτηση, καθώς αποκαλύπτει ότι ο Έβανς διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση της δημόσιας εικόνας της Χολμς, έχοντας μεταξύ άλλων πληρεξουσιότητα να ενεργεί για λογαριασμό της και δημοσιεύοντας αναρτήσεις εκ μέρους της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Από την κινηματογραφική σκηνή στο διαδικτυακό φαινόμενο
Η σκηνή με τα αυγά, πάντως, δεν περιορίστηκε σε κινηματογραφικές αναλύσεις. Μετατράπηκε σε διαδικτυακό φαινόμενο, με παρωδίες, αναπαραστάσεις και βίντεο στα οποία ζευγάρια δοκιμάζουν τον δικό τους τρόπο να ανακατεύουν αυγά. Η κωμικός Κλόι Φάινεμαν, πρώην μέλος του Saturday Night Live, δημιούργησε μάλιστα μια παρωδία της Χολμς, αναπαράγοντας το χαρακτηριστικό ανέκφραστο βλέμμα της και τις αδέξιες κινήσεις της.
Πέρα, όμως, από το χιούμορ, η σκηνή εγείρει ερωτήματα για τα όρια μέσα στις προσωπικές σχέσεις. Η θεραπεύτρια ζευγαριών Κολέτ Φερ, μιλώντας στους New York Times, επισημαίνει ότι το ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι το ανακάτεμα των αυγών, αλλά η ευκολία με την οποία κάποιος μπορεί να παραβιάσει τα όρια του άλλου, αναλαμβάνοντας μια δραστηριότητα επειδή θεωρεί ότι δεν εκτελείται σωστά. Παρατηρεί, ωστόσο, ότι η Χολμς δεν φαίνεται να ενοχλείται από την παρέμβαση του συντρόφου της.
Είναι ακριβώς αυτή η αμφισημία που καθιστά τη σκηνή ενδιαφέρουσα. Μια κίνηση που διαρκεί ελάχιστα δευτερόλεπτα μπορεί να ερμηνευθεί είτε ως ένδειξη ελέγχου είτε ως συνειδητή προσπάθεια διαμόρφωσης μιας συγκεκριμένης εικόνας. Καμία από τις δύο εκδοχές, ωστόσο, δεν μπορεί να αποδειχθεί από τη συγκεκριμένη στιγμή.
Το ερώτημα που παραμένει αφορά τελικά και τον ίδιο τον θεατή. Πόσο εύκολα αποδίδουμε προθέσεις σε ανθρώπους που παρακολουθούμε στην οθόνη; Και πόσο επηρεάζει η γνώση που έχουμε ήδη για ένα πρόσωπο τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε ακόμη και τις πιο ασήμαντες κινήσεις του;
Στην περίπτωση της Χολμς, ένα κίτρινο μπολ με αυγά γίνεται κάτι περισσότερο από ένα καθημερινό αντικείμενο. Μετατρέπεται σε αφορμή για να αναρωτηθούμε ποιος έχει τον έλεγχο της εικόνας που βλέπουμε και πόσα μπορούμε πραγματικά να γνωρίζουμε για όσα συμβαίνουν μπροστά στην κάμερα.