*Απεσταλμένη της Ένωσης Συντακτών Κύπρου στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, με χορηγία του Υφυπουργείου ΠολιτισμούΚάτω από έναν αγγελοπουλικό ουρανό, με τη φθινοπωρινή ομίχλη να απλώνεται πάνω από τον Θερμαϊκό και τον ήλιο να παραμένει άφαντος, η Θεσσαλονίκη ζει αυτές τις ημέρες στους ρυθμούς του 67ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Στις αίθουσες της διοργάνωσης, ο κυπριακός κινηματογράφος διεκδικεί τη δική του θέση, με περισσότερες από δέκα ταινίες, από έργα Κύπριων σκηνοθετών μέχρι διεθνείς συμπαραγωγές με κυπριακή συμμετοχή. Από τις 6 Νοεμβρίου 2026 και σχεδόν καθημερινά έως την ολοκλήρωση του φεστιβάλ, στις 15 του μήνα, οι κυπριακές παρουσίες διατρέχουν διαφορετικές ενότητες του προγράμματος. Εκείνο, ωστόσο, που ξεχωρίζει δεν είναι μόνο ο αριθμός τους, αλλά και η ανταπόκριση του κοινού αφού αρκετές προβολές έγιναν από νωρίς sold out, με τις αίθουσες να γεμίζουν πράγματι, σε ορισμένες ίσως και ασφυχτικά, και τις συζητήσεις που ακολουθούν να επιβεβαιώνουν ένα ενδιαφέρον που δεν εξαντλείται στην παρουσία των ταινιών στο πρόγραμμα.
Αυλαία με «Άξιος» και «Δωδεκάμερον»
Η αυλαία των κυπριακών προβολών, λοιπόν, άνοιξε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026 με την παγκόσμια πρεμιέρα του «Άξιος» του Χρίστου Γεωργίου, μιας δραματικής κωμωδίας με πρωταγωνιστή τον Μάκη Παπαδημητρίου, στον ρόλο ενός φύλακα νεκροταφείου που πιστεύει ότι ανακάλυψε μια θαυματουργή εικόνα. Την ίδια ημέρα, παρουσιάστηκε και το «Δωδεκάμερον» (Motherwitch) του Μίνου Παπά, που αντλεί από την κυπριακή λαϊκή παράδοση και τις δοξασίες γύρω από τη μορφή της μάγισσας, εξερευνώντας τη σχέση ανάμεσα στον φόβο, τη μητρότητα και τη γυναικεία ταυτότητα. Μία ταινία γνωστή στο σινεφίλ κοινό της Κύπρου αφού παρουσιάστηκε τον περασμένο Απρίλιο στο 24ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρου, ενώ τις τελευταίες δύο εβδομάδες προβαλλόταν επίσης στο Rio Premier, στη Λευκωσία, και στο Rio, στη Λεμεσό, δίνοντας ακόμη μία ευκαιρία στο ευρύτερο κοινό να τη γνωρίσει.
«Κράτα με»: Η μικρή Μαρία και η απουσία κυπριακότητας
Από τον κινηματογραφικό Απρίλιο της Κύπρου στον Νοέμβριο της Θεσσαλονίκης ταξίδεψε και το «Κράτα με» της Μυρσίνης Αριστείδου, που είχε ήδη ξεχωρίσει διεθνώς, αποσπώντας το Βραβείο Κοινού στο διαγωνιστικό τμήμα World Cinema Dramatic του Φεστιβάλ Sundance. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Κύπριας σκηνοθέτιδας, με πρωταγωνιστές τον Χρήστο Πασσαλή και τη μικρή Μαρία Πετρόβα, αφηγείται την προσπάθεια ενός 11χρονου κοριτσιού να επανασυνδεθεί με τον αποξενωμένο πατέρα του, στους δρόμους και τα καρνάγια της Λεμεσού. Στη Θεσσαλονίκη, στην αίθουσα «Τζον Κασσαβέτης», όπου πραγματοποιήθηκε η δεύτερη προβολή της ταινίας τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026, η συζήτηση με τη σκηνοθέτιδα και τον Χρήστο Πασσαλή ανέδειξε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των θεατών για τη μικρή Μαρία Πετρόβα. Η εντεκάχρονη, χωρίς προηγούμενη υποκριτική εμπειρία, κρατά έναν από τους δύο βασικούς ρόλους με μια φυσικότητα που δεν πέρασε απαρατήρητη από το κοινό. Η ερμηνεία της, ομολογουμένως, έχει μια αφοπλιστική αμεσότητα, καθώς καταφέρνει να μεταφέρει την ανάγκη του κοριτσιού για αγάπη και αποδοχή. «Τη ρίξαμε από την αρχή στα βαθιά νερά», παραδέχεται η Μυρσίνη Αριστείδου κατά τη συζήτηση, σημειώνοντας ότι δεν υπήρχε καν χρόνος για πρόβες. Η Μαρία, όπως πρόσθεσε η σκηνοθέτιδα, είχε διαβάσει το σενάριο και της είχε αρέσει η ιστορία, ωστόσο η προετοιμασία γινόταν καθημερινά, μέσα από συζητήσεις για τις σκηνές και τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδρούσε ο χαρακτήρας της. «Πολλές φορές τη ρωτούσα κι εγώ: “Εσύ τι θα έκανες σε αυτή τη συνθήκη; Πώς θα αντιδρούσες;”», ανέφερε, εξηγώντας πως η συνεργασία με ένα παιδί απαιτεί εμπιστοσύνη, αλλά και την ελευθερία να αντιδρά αυθόρμητα μπροστά στην κάμερα. Τη δική του εμπειρία από τη συνεργασία με τη μικρή Μαρία Πετρόβα μοιράστηκε και ο Χρήστος Πασσαλής, ο οποίος αποκάλυψε πως η γνωριμία τους τού υπενθύμισε κάτι ουσιαστικό για την υποκριτική. «Όταν κάνεις το επάγγελμα του ηθοποιού ξανά και ξανά, υπάρχει μια φθορά», είπε ο Πασσαλής, παρατηρώντας πως συχνά οι ηθοποιοί καταλήγουν να παίζουν για την κάμερα και όχι για την παρούσα στιγμή. Η Μαρία, αντίθετα, βρισκόταν μπροστά σε μια εντελώς καινούργια εμπειρία. «Οπότε ακολουθούσα τη Μαρία», σημείωσε, περιγράφοντας πώς η σχέση τους αναπτύχθηκε σταδιακά κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, όπως συμβαίνει και με τους χαρακτήρες τους στην ταινία. «Έγινα καλύτερος ηθοποιός μέσα από τη γνωριμία μου με τη Μαρία», πρόσθεσε. Το ενδιαφέρον των θεατών, δε, στράφηκε και σε ζητήματα που αφορούν την κυπριακή ταυτότητα της ταινίας και τον τρόπο με τον οποίο αυτή αποτυπώνεται στην οθόνη. Δύο Κύπριοι, που βρέθηκαν στην προβολή της Δευτέρας, έθεσαν ερωτήματα για τη γλώσσα και την παρουσία αναγνωρίσιμων στοιχείων της Λεμεσού στην ταινία, με αφετηρία την απουσία της κυπριακής διαλέκτου από τους διαλόγους. «Ήταν κάτι που με προβλημάτισε πάρα πολύ στην αρχή, κυρίως για λόγους αυθεντικότητας», αποκάλυψε η Μυρσίνη Αριστείδου, εξηγώντας πως η αρχική της επιθυμία ήταν να επιστρέψει στην Κύπρο και να γυρίσει την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της στη διάλεκτο του τόπου της. Η επιλογή, ωστόσο, του Χρήστου Πασσαλή για τον ρόλο του πατέρα, σε συνδυασμό με τις περιορισμένες δυνατότητες της κυπριακής κινηματογραφικής βιομηχανίας, την οδήγησε σε διαφορετική απόφαση. «Αγαπώ πάρα πολύ τη γλώσσα μας, την κυπριακή διάλεκτο», ξεκαθάρισε, προσθέτοντας πως δεν ήθελε να συνυπάρχουν στην ταινία διαφορετικοί τρόποι ομιλίας, αλλά να διατηρηθεί μια γλωσσική ομοιογένεια.
«The Lion at My Back»: Το τραύμα πέρα από την οθόνη
Μια διαφορετική ιστορία, με επίκεντρο δύο γυναίκες που προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους, αφηγείται το «The Lion at My Back» της Τώνιας Μισιαλή, το οποίο συμμετέχει, όπως και το «Κράτα με», στο διαγωνιστικό τμήμα Meet the Neighbors+. Η ταινία, που παρουσιάστηκε στη Θεσσαλονίκη την Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026, παρακολουθεί τη συνάντηση της Στέλλας, μιας Κύπριας που προσπαθεί να αφήσει πίσω της την εξάρτηση από τα ναρκωτικά, με τη Μαριάμα, μια νεαρή αιτήτρια ασύλου από τη Σενεγάλη. Δύο γυναίκες με διαφορετικές διαδρομές, οι οποίες αναπτύσσουν σταδιακά έναν απρόσμενο δεσμό, βρίσκοντας η μία στην άλλη τη δυνατότητα μιας νέας αρχής. Στη συζήτηση που ακολούθησε την προβολή, παρουσία της σκηνοθέτιδας και της πρωταγωνίστριας Έλενας Καλλινίκου, το ενδιαφέρον του κοινού στράφηκε, μεταξύ άλλων, στη σχέση των δύο γυναικών και στη σύνδεση της ιστορίας τους με την προσφυγική εμπειρία της Κύπρου. Η Μισιαλή μίλησε για τη γνωριμία της με ασυνόδευτες ανήλικες από αφρικανικές χώρες, οι οποίες είχαν φτάσει στο νησί χωρίς τις οικογένειές τους. Εκείνο που την είχε συγκλονίσει, όπως είπε, ήταν η αισιοδοξία τους απέναντι στη ζωή, παρά τις δύσκολες εμπειρίες που κουβαλούσαν. «Είμαι κι εγώ πρόσφυγας», ανέφερε, εξηγώντας πως θέλησε να αποτυπώσει το τραύμα τόσο των Κύπριων προσφύγων όσο και των ανθρώπων που καταφθάνουν σήμερα στην Κύπρο αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον. Η σχέση των δύο πρωταγωνιστριών αποτέλεσε επίσης αντικείμενο της συζήτησης, με την Έλενα Καλλινίκου να περιγράφει πώς η γνωριμία της με τη συμπρωταγωνίστριά της εξελίχθηκε παράλληλα με τη σχέση των χαρακτήρων τους. «Έρχεται αυτό το πλάσμα και την κάνει να ξαναπιστέψει στη ζωή», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όσον αφορά την προετοιμασία της για τον ρόλο, η ίδια απάντησε πως με τη Μισιαλή δούλεψαν εκτενώς τη σωματικότητα της Στέλλας, αναζητώντας τρόπους να αποτυπώσουν όσα ο χαρακτήρας δεν εκφράζει με λόγια. «Όλα αυτά που δεν λέει, τα κουβαλάει», τόνισε, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο η στάση του σώματος της Στέλλας, οι κινήσεις και οι μικρές καθημερινές της συνήθειες προδίδουν το παρελθόν της. Οι πρόβες, όπως σημειώσαν και οι δύο, βασίστηκαν κυρίως στη συζήτηση και στη σταδιακή διαμόρφωση του χαρακτήρα, δημιουργώντας μια σχέση εμπιστοσύνης που τους επέτρεπε πολλές φορές να συνεννοούνται χωρίς καν να μιλήσουν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων. Μια από τις πιο ουσιαστικές στιγμές, βέβαια, της συζήτησης ήρθε όταν η Τώνια Μισιαλή κλήθηκε να εξηγήσει την αφιέρωση της ταινίας στην Αμάνη, μια νεαρή γυναίκα από τη Σομαλία, η οποία είχε αρχικά επιλεγεί για τον ρόλο της Μαριάμα. Η Αμάνη είχε ήδη ξεκινήσει πρόβες με τους συντελεστές, ωστόσο, περίπου έναν μήνα πριν από τα γυρίσματα, εξαφανίστηκε ξαφνικά. Όπως αφηγήθηκε η σκηνοθέτιδα, όταν κατάφεραν να επικοινωνήσουν ξανά μαζί της, έμαθαν πως είχε εγκαταλείψει την Κύπρο, φοβούμενη για τη ζωή της. Η ιστορία της Αμάνη προσδίδει μια διαφορετική διάσταση στην ταινία, καθώς η επισφάλεια που βιώνουν οι γυναίκες τις οποίες επιχειρεί να αναδείξει η Μισιαλή δεν περιορίζεται στη μυθοπλασία. Αντίθετα, η πραγματικότητα παρενέβη στην ίδια τη διαδικασία δημιουργίας της, υπενθυμίζοντας πόσο εύθραυστη μπορεί να παραμένει η ασφάλεια ακόμη και για ανθρώπους που έχουν ήδη καταφέρει να ξεφύγουν.
Το «Apart» παίρνει σειρά στη Θεσσαλονίκη
Από τις αμιγώς κυπριακές παραγωγές, αναμένεται ακόμη το «Apart» της Στελάνας Κληρή, το οποίο πραγματοποιεί την παγκόσμια πρεμιέρα του, αύριο, Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026, στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Black Nights του Ταλίν, προτού παρουσιαστεί στη Θεσσαλονίκη στις 14 και 15 του μήνα. Η ταινία επιστρέφει στο 1974, ακολουθώντας μια νεαρή Ελληνοκύπρια που, μετά την τουρκική εισβολή, εγκαταλείπει την Κύπρο και καταλήγει στη Νότια Αφρική του απαρτχάιντ.
Διεθνείς συμπαραγωγές και διαδικτυακή παρουσία
Η παρουσία της Κύπρου στη Θεσσαλονίκη, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις ταινίες των Κύπριων σκηνοθετών, καθώς περιλαμβάνει και έναν αξιοσημείωτο αριθμό διεθνών παραγωγών με μειοψηφική κυπριακή συμμετοχή. Ανάμεσά τους το «Ξένο αίμα», το «Under the Judas Tree», το «Ένας ολόκληρος άνθρωπος σχεδόν», το «The Megalomaniacs», το «Recrucified» και η «Θάλασσα από γυαλί» του Αλέξη Αλεξίου, η οποία παρουσιάστηκε σε ειδική προβολή την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026 και προβάλλεται από την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2026 στις κινηματογραφικές αίθουσες της Ελλάδας. Παράλληλα, επτά ταινίες με κυπριακή συμμετοχή είναι διαθέσιμες και μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας του φεστιβάλ, με εισιτήριο τεσσάρων ευρώ. Πρόκειται για το «Άξιος», το «The Lion at My Back», το «Apart», το «Ξένο αίμα», το «Under the Judas Tree», το «Ένας ολόκληρος άνθρωπος σχεδόν» και το «The Megalomaniacs». Μια επιπλέον δυνατότητα γνωριμίας με τις ταινίες, που διευρύνει την εμβέλεια της διοργάνωσης πέρα από τις κινηματογραφικές αίθουσες της Θεσσαλονίκης, φτάνοντας σε θεατές σε ολόκληρη την Ελλάδα.