Όταν οι δημιουργοί του «Καρουζέλ» αναζητούσαν ένα λογοτεχνικό περιοδικό που να συνδυάζει λογοτεχνία, θεωρία, μετάφραση και εικαστικές τέχνες γύρω από μια κεντρική θεματική, διαπίστωσαν ότι κάτι τέτοιο απουσίαζε από την κυπριακή εκδοτική σκηνή. Αντί να περιμένουν να το βρουν, αποφάσισαν να το δημιουργήσουν οι ίδιοι.
«Ως αναγνώστες ψάχναμε ένα περιοδικό με θεματική συνοχή. Δεν βρίσκαμε κάτι αντίστοιχο στην Κύπρο και έτσι γεννήθηκε το 'Καρουζέλ'», εξηγεί ο Αναστάσης Πισσούριος ένας εκ των τριών μελών της ομάδας.
«Στο 'Καρουζέλ' δεν επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά σε καταξιωμένους ή επαγγελματίες λογοτέχνες. Αντίθετα, παραμένουμε ανοιχτοί σε συγγραφείς και θεωρητικούς που έχουν κάτι ουσιαστικό να πουν, σε νέες και φρέσκες φωνές, καθώς και σε δημιουργούς που μόλις έχουν ξεκινήσει τη συγγραφική τους πορεία. Παράλληλα, οι μεταφράσεις αποτελούν βασικό και αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας του περιοδικού. Σε εικαστικό επίπεδο, κάθε τεύχος φιλοξενεί έναν διαφορετικό καλλιτέχνη, ο οποίος αναλαμβάνει την εικονογράφησή του, δίνοντας κάθε φορά μια ξεχωριστή αισθητική», προσθέτει. Χαρακτική, φωτογραφία, γλυπτική και άλλες μορφές τέχνης έχουν ήδη βρει θέση στις σελίδες του περιοδικού.
Κάθε τεύχος περιστρέφεται γύρω από μια διαφορετική θεματική, η οποία λειτουργεί ως αφετηρία για έναν διάλογο ανάμεσα σε λογοτεχνικά κείμενα, θεωρητικά δοκίμια, μεταφράσεις και εικαστικές παρεμβάσεις. Το αποτέλεσμα είναι μία σύνθεση διαφορετικών μορφών έκφρασης που συνομιλούν μεταξύ τους, δημιουργώντας κάθε φορά ένα αυτόνομο σύμπαν.
Η ομάδα αποτελείται από τρία σταθερά μέλη, ενώ σε κάθε έκδοση αλλάζουν οι επιμελητές ανάλογα με το θέμα. Μεταφραστές, συγγραφείς και θεωρητικοί συμμετέχουν ανά περίπτωση, ανάλογα με τις ανάγκες του εκάστοτε τεύχους. Μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει τέσσερα τεύχη, ενώ η ομάδα ετοιμάζει ήδη το πέμπτο.
Από το ανοιχτό κάλεσμα στη λογοτεχνική συνάντηση
Η εξέλιξη του περιοδικού αποτυπώνεται και στον αριθμό των συμμετοχών. Από τα πρώτα τεύχη, όπου η ύλη ήταν περιορισμένη, το «Καρουζέλ» έχει σταδιακά διευρύνει το εύρος των κειμένων που φιλοξενεί. «Στο πρώτο τεύχος είχαμε λίγα ποιήματα και ένα θεωρητικό κείμενο. Σήμερα λαμβάνουμε πολύ περισσότερες υποβολές και το περιεχόμενο έχει εμπλουτιστεί σημαντικά», σημειώνει.
Ιδιαίτερη ικανοποίηση προκαλούν οι αυθόρμητες υποβολές κειμένων από δημιουργούς που δεν έχουν προηγούμενη σχέση με το περιοδικό. «Μας στέλνουν κείμενα άνθρωποι που δεν γνωρίζουμε. Έτσι ανακαλύπτουμε νέες φωνές που ίσως να μην συναντούσαμε διαφορετικά». Όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται είναι πρωτότυπα και ανέκδοτα, κάτι που αποτελεί βασική προϋπόθεση του ανοιχτού καλέσματος.
Ζωντανά κείμενα σε διάλογο
Τι είναι αυτό που κάνει ένα κείμενο να ξεχωρίσει;
«Αρχικά η ζωντάνια του κειμένου, αν είναι φρέσκο, αν όντως έχει κάτι να πει σε σχέση με τη θεματική που δώσαμε». Ωστόσο, η σχέση με τη θεματική δεν λειτουργεί ως αυστηρός περιορισμός.
«Έχει συμβεί να λάβουμε ένα κείμενο που ήταν εκτός θέματος, αλλά τόσο ενδιαφέρον ώστε να μας κάνει να επαναπροσδιορίσουμε τον άξονα του τεύχους. Ένα καλό κείμενο μπορεί να ανοίξει ερωτήματα που δεν είχαμε καν φανταστεί»
Η ομάδα δίνει εξίσου μεγάλη σημασία τόσο στο περιεχόμενο όσο και στη μορφή, ενώ καθοριστικό ρόλο παίζει και το κατά πόσο το κείμενο ταιριάζει στη συνολική σύνθεση του τεύχους. «Δεν αξιολογούμε μόνο ένα κείμενο μεμονωμένα. Μας ενδιαφέρει και ο διάλογος που θα αναπτύξει με τα υπόλοιπα» εξηγεί ο Αναστάσης.
«Επειδή το περιοδικό είναι μικρό σε μέγεθος και δεν διαθέτουμε απεριόριστο χώρο, αναγκαστικά στρεφόμαστε συχνότερα προς πιο σύντομα και συμπυκνωμένα κείμενα. Γι' αυτό μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ποίηση, αλλά και οι μικρές αφηγήσεις, το flash fiction, που λειτουργεί πολύ καλά μέσα στη λογική και τον ρυθμό του περιοδικού.
Η θεματική ως πρόκληση
Δεν θα έλεγα ότι διακρίνουμε συγκεκριμένες τάσεις σε μεγάλο βαθμό. Η λογοτεχνία, σε έναν βαθμό, έχει ήδη αγγίξει τα πάντα. Εκεί που θεωρώ ότι υπάρχουν ακόμη ενδιαφέροντα κενά είναι ίσως σε τοπικό επίπεδο, στην Κύπρο, σε θεματικές που δεν έχουν ακόμη προσεγγιστεί συστηματικά λογοτεχνικά. Για παράδειγμα, το πέμπτο τεύχος μας έχει ως θέμα το κακό. Δεν γνωρίζω αν έχει υπάρξει ξανά κάποιο λογοτεχνικό ή θεωρητικό αφιέρωμα που να τοποθετεί τόσο κεντρικά αυτό το θέμα. Αντίστοιχα, στο δεύτερο τεύχος ασχοληθήκαμε με τον ζωομορφισμό και τον ανθρωπομορφισμό, ένα πεδίο ιδιαίτερα ανεπτυγμένο και οικείο στο εξωτερικό, αλλά, απ' όσο γνωρίζω, όχι ιδιαίτερα παρόν στην τοπική λογοτεχνική συζήτηση.
Δεν πρόκειται για παράξενα ή εξεζητημένα θέματα. Ίσως, όμως, να μην είναι τα πιο άνετα ή τα πιο αναμενόμενα για τους λογοτέχνες εδώ. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται για εμάς το ενδιαφέρον: στο να θέτουμε μία πρόκληση, να ανοίγουμε έναν χώρο όπου η γραφή καλείται να κινηθεί πέρα από τις συνήθεις διαδρομές της» προσθέτει.
Το έξω μέσα, από τη μετάφραση
Η μετάφραση αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ταυτότητας του «Καρουζέλ». «Δημοσιεύουμε κείμενα από διαφορετικά μέρη του κόσμου, από την Ισπανία μέχρι τη Νότιο Κορέα. Είμαστε ανοιχτοί προς τα έξω γιατί θέλουμε να φέρουμε το έξω μέσα. Να δημιουργούμε γέφυρες ανάμεσα σε διαφορετικές γλώσσες, λογοτεχνικές παραδόσεις και τρόπους σκέψης. Από την Ισπανία μέχρι τη Νότιο Κορέα, το περιοδικό φιλοξενεί κείμενα από διαφορετικά μέρη του κόσμου.
Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις ξεχωρίζει εκείνη ενός Νοτιοκορεάτη συγγραφέα, ο οποίος έγραψε το κείμενό του στα αγγλικά και στη συνέχεια το μετέφρασε ο ίδιος στα κυπριακά ελληνικά, έχοντας προηγουμένως μάθει τη διάλεκτο.
«Παρότι η βάση μας είναι η Κύπρος, δεν έχουμε ως αποκλειστικό άξονα το κυπριακό στοιχείο. Ταυτόχρονα, δεν το παραβλέπουμε ούτε το αντιμετωπίζουμε ως κάτι περιφερειακό. Μας ενδιαφέρει να βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με όσα συμβαίνουν έξω από τα σύνορά του. Είμαστε ανοιχτοί προς τα έξω γιατί θέλουμε να φέρουμε το έξω μέσα. Οι μεταφράσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια, καθώς μας επιτρέπουν να συστήνουμε στο αναγνωστικό κοινό φωνές που διαφορετικά ίσως να μην έφταναν ποτέ σε αυτό. Για εμάς, το περιοδικό λειτουργεί ως ένας τόπος συνάντησης: ανάμεσα στο τοπικό και το διεθνές, στο οικείο και το άγνωστο, σε διαφορετικές εμπειρίες γραφής και ανάγνωσης» τονίζει ο Αναστάσης.
Η χαρά της ανακάλυψης
Για τους συντελεστές, η διαδικασία της επιλογής κειμένων αποτελεί ίσως το πιο συναρπαστικό κομμάτι της έκδοσης. «Δεν είναι όπως όταν διαβάζεις ένα βιβλίο. Κάποιος άγνωστος σου στέλνει ένα κομμάτι από τον εαυτό του, κάτι προσωπικό, που δεν έχει ακόμη βγει στον κόσμο. Μπορεί να διαβάσεις κάτι αδιάφορο. Μπορεί όμως να βρεθεί μπροστά σου ένα αριστούργημα και να θέλεις αμέσως να διαβάσεις περισσότερα από αυτόν τον άνθρωπο».
Γιατί «Καρουζέλ»
Το όνομα του περιοδικού δεν επιλέχθηκε τυχαία. «Μας άρεσε η ιδέα της κυκλικότητας, ενός αντικειμένου που γυρίζει συνεχώς. Οι συγγραφείς ανεβαίνουν σε αυτό το καρουζέλ, προσφέρουν κάτι δικό τους και στη συνέχεια συνεχίζουν τη διαδρομή τους».
Μέχρι σήμερα το περιοδικό εκδίδεται αποκλειστικά με ίδιους πόρους. Κάθε τεύχος τυπώνεται σε περίπου 100 αντίτυπα, με τα δύο πρώτα να έχουν ήδη εξαντληθεί. Στόχος της ομάδας είναι η κυκλοφορία τριών έως τεσσάρων τευχών ετησίως, χωρίς να αποκλείεται στο μέλλον και η ψηφιακή του παρουσία.
Για την ώρα, το «Καρουζέλ» παραμένει μια μικρή αλλά δραστήρια κυπριακή εκδοτική πρωτοβουλία που επιμένει να επενδύει στη φυσική εμπειρία της ανάγνωσης, στη συλλογική επιμέλεια και στην ανακάλυψη νέων φωνών.
*Οι υποβολές για το 6ο τεύχος του «Καρουζέλ» είναι ανοιχτές έως την 31η Αυγούστου 2026. Το θέμα είναι «Μνήμη - Ίχνος - Ιστορία». Πληφορίες για υποβολή κειμένων στο https://carouseljournal.com/submit/. Το περιοδικό είναι διαθέσιμο στα βιβλιοπωλεία «Μούφλον», «Σολώνειον» και «Το Έρμα» όπως και στο συλλογικό χώρο «Yalla» στη Λευκωσία.