Μια μουσική συνάντηση με σαφή καλλιτεχνική ταυτότητα και σπάνια εσωτερική συνοχή παρουσίασε τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου το 29ο Πολιτιστικό Φεστιβάλ του Πανεπιστημίου Κύπρου. Στην αυλή του Αρχοντικού Αξιοθέας, το Café Balkan συνέπραξε με τον διεθνώς καταξιωμένο Βούλγαρο δεξιοτέχνη του καβαλιού και συνθέτη Theodosii Spassov, σε ένα πρόγραμμα που κινήθηκε με άνεση ανάμεσα στη βαλκανική παράδοση και την τζαζ μέσω της σύγχρονης σύνθεσης και του αυτοσχεδιασμού. Οι παραδοσιακές μελωδίες διατήρησαν το ιστορικό και συναισθηματικό τους φορτίο, αποκτώντας παράλληλα μια σύγχρονη ηχοχρωματική υπόσταση.
Κεντρική μορφή της βραδιάς υπήρξε ο Theodosii Spassov, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου βουλγαρικού πολιτισμού και ο μουσικός που συνέβαλε αποφασιστικά στην επανεγγραφή του καβαλιού στον χάρτη της διεθνούς σύγχρονης μουσικής.
Στην Αξιοθέα ο Spassov αποκάλυψε στο κοινό της βραδιάς το ευρύ εκφραστικό φάσμα της καλλιτεχνικής του ευφυίας καθώς με την ερμηνεία του η δωρικότητα του ποιμενικού αυλού συνάντησε τη ρυθμική ελευθερία της τζαζ και τη συνθετική σκέψη και την τόλμη του αυτοσχεδιασμού. Η δεξιοτεχνία του ωστόσο δεν λειτούργησε ως αυτοσκοπός, αλλά υπηρέτησε τη μελωδική αφήγηση και την επικοινωνία με τους καλλιτέχνες που μοιραζόταν μαζί τους τη σκηνή.
Η μουσική διαδρομή της βραδιάς
Το πρόγραμμα άνοιξε με το «Open Mood» του Spassov και συνέχισε με το «Winds Apart» του Γλαύκου Κοντεμενιώτη, αναδεικνύοντας τη συγγένεια δύο διαφορετικών συνθετικών φωνών. Ακολούθησε το «Ne si go prodavaj», μία μελωδία από τη γεωγραφική περιοχή της βορειοδυτικής Μακεδονίας, την οποία το Café Balkan είχε γνωρίσει μέσα από παλαιότερη ερμηνεία του Spassov, πολύ πριν τη μοιραστεί μαζί του επί σκηνής.
Στο κέντρο της συναυλίας, το «Δος μου ορισμόν», σε μουσική Ευαγόρα Καραγιώργη και ποίηση Μιχάλη Πιερή, λειτούργησε ως συναισθηματικός και συμβολικός άξονας. Με τον Ειρηναίο Κουλλουρά στη φωνή, το Café Balkan τίμησε τον ιδρυτή του Πολιτιστικού Κέντρου και του Φεστιβάλ, ο οποίος έδωσε στο σχήμα την πρώτη του σκηνή στην Αξιοθέα το 2013.
Η παραδοσιακή μελωδία «Jovano, Jovanke» έφερε στο προσκήνιο τη λυρική και αφηγηματική δύναμη του βαλκανικού τραγουδιού. Το πρόγραμμα οδηγήθηκε στη συνέχεια στο «Something Wonderful» του Spassov και στο «Seventh Confluence» του Κοντεμενιώτη, για να ολοκληρωθεί με το παιγνιώδες «Duckling Soup».
Η διαδοχή πρωτότυπων έργων και παραδοσιακών μελωδιών συγκρότησε μια συνεκτική συναυλιακή δραματουργία, όπου η μνήμη και η επινόηση λειτούργησαν ως αλληλένδετες όψεις της ίδιας δημιουργικής διαδικασίας.
Τέσσερις διακριτοί καλλιτέχνες, ένα σύνολο
Η σύμπραξη στηρίχθηκε εξίσου στην προσωπικότητα και τη δεξιοτεχνία και των τριών μουσικών του σχήματος.
Ο Γλαύκος Κοντεμενιώτης στο πιάνο έδωσε στο σύνολο αρμονικό βάθος και ευέλικτη συνθετική αρχιτεκτονική. Στο παίξιμό του, η εμπειρία της τζαζ συνάντησε τις μουσικές παραδόσεις της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο Ειρηναίος Κουλλουράς, στο κοντραμπάσο, αλλά και στη φωνή, αποτέλεσε τον σταθερό αλλά ευέλικτο πυρήνα του συνόλου.
Ο Αλέξανδρος Γαγάτσης, στα τύμπανα, με ρυθμική σαφήνεια, έδωσε την κατεύθυνση στους συνοδοιπόρους μουσικούς δημιουργώντας παράλληλα τον χώρο μέσα στον οποίο αναπτύχθηκαν οι μελωδικές και αρμονικές πρωτοβουλίες των υπολοίπων μουσικών.
Παρότι οι τέσσερις καλλιτέχνες εμφανίζονταν μαζί για πρώτη φορά, η επικοινωνία τους υπήρξε άμεση. Η προσεκτική ακρόαση, η ισορροπία ανάμεσα στην ατομική έκφραση και τη συλλογική πειθαρχία, καθώς και η γενναιοδωρία με την οποία παραχωρούσαν χώρο ο ένας στον άλλο, δημιούργησαν την αίσθηση ενός δοκιμασμένου σχήματος. Ο αυτοσχεδιασμός λειτούργησε όχι ως επίδειξη, αλλά ως μία με ήθος και σεβασμό καλλιτεχνικής και συνάμα ανθρώπινης συνομιλίας.
Μια ουσιαστική πολιτισμική βραδιά
Η παρουσία πολλών Κυπρίων μουσικών και συνθετών στο κοινό προσέδωσε στη συναυλία μια πρόσθετη διάσταση, μετατρέποντας την Αξιοθέα σε τόπο ουσιαστικής καλλιτεχνικής συνάντησης. Τη βραδιά παρακολούθησαν η Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου του Πανεπιστημίου Κύπρου, μέλη του Συμβουλίου και της πανεπιστημιακής κοινότητας, καλλιτέχνες και πλήθος φίλων της μουσικής.