Τι μπορούν να αφηγηθούν η πέτρα και το χώμα για έναν τόπο και τους ανθρώπους που τον κατοικούν; Η δράση «Ύλη και Κοινότητα», σε επιμέλεια της Ντενίζ Αραούζου, φέρνει τη Λάσα και τη Φύτη σε έναν πολυδιάστατο διάλογο γύρω από δύο από τα βασικότερα υλικά του κυπριακού τοπίου, συνδέοντας τη σύγχρονη τέχνη με τη λαϊκή αρχιτεκτονική, τη λαογραφία και τη γνώση που εξακολουθεί να επιβιώνει στην ύπαιθρο.
Το πρόγραμμα εγκαινιάζεται στις 17 Οκτωβρίου 2026 στο Πολιτιστικό Κέντρο Φύτης και αναπτύσσεται μέχρι τις 18 Δεκεμβρίου μέσα από εικαστική έκθεση, φιλοξενία καλλιτέχνη, βιωματικά εργαστήρια, αφηγηματικό περίπατο και προβολή ντοκιμαντέρ.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η πέτρα και το χώμα, όχι μόνο ως δομικά υλικά, αλλά ως στοιχεία που κουβαλούν ίχνη ανθρώπινης παρουσίας. Κοινοτικές εστίες, πολιτιστικά κέντρα, σπήλαια, αυλές και μονοπάτια ενεργοποιούνται, επιχειρώντας να φωτίσουν τη σχέση ανάμεσα στο τοπίο και την κατοίκηση, τη γεωλογία και την καθημερινή ζωή.
Από την ύπαιθρο στη σύγχρονη τέχνη
Η εικαστική έκθεση συγκεντρώνει έργα Κυπρίων και ξένων δημιουργών, ντόπιων κατοίκων, καθώς και αρχειακό φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό. Συμμετέχουν οι Έλενα Αδάμου, Πάκυ Βλασσοπούλου, Πήτερ Εραμιάν, Ελίνα Ιωάννου, Sedef Karayel, Mechtild Meyer και Πάρης Χριστοδούλου, ενώ παρουσιάζεται υλικό από το Αρχείο ΡΙΚ.
Μία από τις βασικές επιδιώξεις της δράσης είναι να αμφισβητήσει τον διαχωρισμό που θέλει την τέχνη να παράγεται στα αστικά κέντρα και τη χειροτεχνία να ανήκει στην ύπαιθρο. Επαγγελματίες εικαστικοί, νεότεροι δημιουργοί και κάτοικοι των χωριών τοποθετούνται έτσι στο ίδιο πεδίο, συγκροτώντας ένα πολυφωνικό σύνολο γύρω από την υλικότητα της πέτρας και του χώματος.
Παράλληλα, το πρόγραμμα στρέφεται στις παραδοσιακές τεχνικές δόμησης και στη μετάδοσή τους στις νεότερες γενιές. Σε συνεργασία με πανεπιστήμια και την Τεχνική Σχολή Πάφου, προγραμματίζονται διαδραστικά σεμινάρια, στα οποία μάστορες που εξακολουθούν να γνωρίζουν την τοπική τεχνοτροπία θα μεταφέρουν τη γνώση τους σε φοιτητές και ενδιαφερόμενους. Βιωματικά εργαστήρια με ντόπιους και άλλους Κύπριους ειδικούς θα απευθύνονται και στο ευρύτερο κοινό.
Οι ιστορίες πίσω από την πέτρα
Η «Ύλη και Κοινότητα» επεκτείνεται και έξω από τον εκθεσιακό χώρο. Αφηγηματικές περιηγήσεις στη Λάσα και τη Φύτη θα οδηγούν το κοινό σε μικρά τοπικά λατομεία και χωράφια όπου γινόταν η εξόρυξη πέτρας, αναζητώντας τις σχέσεις ανάμεσα στο φυσικό, το δομημένο και το πολιτιστικό περιβάλλον.
Μέσα από την καταγραφή ιστοριών και γνώσεων των κατοίκων επιδιώκεται παράλληλα η δημιουργία ενός αρχείου γύρω από τις τοπικές τεχνικές λιθοδομής, ενώ στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται παρουσιάσεις για αειφόρες μεθόδους δόμησης και λατόμευσης.
Στο πλαίσιο των δράσεων θα προβληθεί επίσης το «Πέτρα στην Πέτρα», παρουσία της Αντωνίας Θεοδοσίου, προέδρου του ομώνυμου Ιδρύματος, τέως Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων και αντιπροέδρου της Διεθνούς Ένωσης Διεπιστημονικής Μελέτης της Ξηρολιθιάς.
Τον σχεδιασμό της έκθεσης υπογράφει η Αγγελική Κουτσοδημητροπούλου. Στις παρουσιάσεις συμμετέχουν οι Δήμητρα Ιγνατίου, Δρ Μιλτιάδης Πολυδώρου και Σεβίνα Φλωρίδου, ενώ τα εργαστήρια αναλαμβάνουν οι Πάκυ Βλασσοπούλου, Πήτερ Εραμιάν, Δημήτρης Αλεξάνδρου και Terract. Η περιήγηση πραγματοποιείται από κατοίκους των χωριών με τη συμβολή της Ντενίζ Αραούζου και της Αλεξίας Δημητριάδη.
Η δράση επιχορηγείται από το Πρόγραμμα Πολιτιστικής Αποκέντρωσης του Υφυπουργείου Πολιτισμού.
Πληροφορίες
«Ύλη και Κοινότητα»
Εγκαίνια: Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026, 17.00-20.00
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη-Κυριακή, 10.00-17.00
Διάρκεια: 18 Οκτωβρίου – 18 Δεκεμβρίου 2026
Χώρος: Πολιτιστικό Κέντρο Φύτης
