Η καλλιτεχνική ελευθερία σε περιόδους πολιτικής αβεβαιότητας, η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στις παραστατικές τέχνες και οι προοπτικές συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεάτρων βρίσκονται στο επίκεντρο της φθινοπωρινής συνδιάσκεψης της Συνόδου των Θεάτρων της Ευρώπης (European Theatre Convention, ETC), που πραγματοποιείται από τις 5 έως τις 8 Νοεμβρίου 2026 στη Σόφια, με οικοδεσπότη το Εθνικό Θέατρο Ιβάν Βάζοφ.
Στη διοργάνωση αναμένεται να συμμετάσχουν περισσότεροι από 150 διευθυντές θεάτρων και φεστιβάλ, σκηνοθέτες, παραγωγοί και επαγγελματίες του θεάτρου από περισσότερες από 30 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, μέσω του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου (ΘΟΚ).
Τον ΘΟΚ εκπροσωπεί τριμελής αντιπροσωπεία, αποτελούμενη από τη Νικολέτα Κλεοβούλου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, τη θεατρολόγο Κυριακή Αργυρού και την αναπληρώτρια γενική διευθύντρια του Οργανισμού, Μαρίνα Μαλένη Κυριαζή. Η τελευταία συμμετέχει επίσης στο Διοικητικό Συμβούλιο του ETC και θα αναλάβει τον συντονισμό δύο θεματικών συζητήσεων της συνδιάσκεψης.
Καλλιτεχνική ελευθερία και δημόσιο θέατρο
Με κεντρικό θέμα «Touchpoints: Artistic Freedom, AI & Collaborative Futures in Theatre», η συνδιάσκεψη επιχειρεί να αναδείξει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δημόσιοι θεατρικοί οργανισμοί, από την προστασία της καλλιτεχνικής ανεξαρτησίας μέχρι την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και τη δημιουργία βιώσιμων συνεργασιών.
Στις 6 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με τίτλο «Το δημόσιο θέατρο σε μια Ευρώπη που αλλάζει: Ανάμεσα στην ταυτότητα, την ευθύνη και την ευρωπαϊκή συνεργασία», με τη συμμετοχή του γενικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Ιβάν Βάζοφ, Βασίλ Βασίλεφ, και εκπροσώπων θεατρικών οργανισμών από την Πορτογαλία, την Ελλάδα και τη Σλοβακία.
Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στη δημόσια αποστολή των θεάτρων, την καλλιτεχνική ελευθερία και τις δυνατότητες συλλογικής δράσης για την προστασία των πολιτιστικών οργανισμών.
Κεντρική θέση στο πρόγραμμα κατέχει και η πρωτοβουλία «RESISTANCE NOW: TOGETHER», η οποία προωθεί την αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών πολιτιστικών οργανισμών και την προάσπιση της καλλιτεχνικής ελευθερίας.
Όπως επισημαίνει η εκτελεστική διευθύντρια του ETC, Χάιντι Γουάιλι, η πραγματοποίηση της συνδιάσκεψης στη Σόφια, δύο χρόνια μετά τις επιθέσεις εναντίον του Εθνικού Θεάτρου Ιβάν Βάζοφ, αποτελεί μήνυμα αλληλεγγύης της ευρωπαϊκής θεατρικής κοινότητας.
«Βρισκόμαστε εδώ για να αντιμετωπίσουμε ορισμένες από τις πιο πιεστικές προκλήσεις που απασχολούν τον κλάδο μας: πώς να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, διατηρώντας τον άνθρωπο στο επίκεντρο της θεατρικής δημιουργίας, και πώς να διαφυλάξουμε την καλλιτεχνική ελευθερία ως θεμελιώδη πυλώνα της δημοκρατίας», αναφέρει.
Η τεχνητή νοημοσύνη και το μέλλον του θεάτρου
Στις 7 Νοεμβρίου, ειδική θεματική συζήτηση θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει τη θεατρική δημιουργία, από τη διαχείριση πολιτιστικών οργανισμών και την προσέγγιση νέου κοινού μέχρι την πατρότητα των έργων, τις δημιουργικές διαδικασίες και την καλλιτεχνική ανεξαρτησία.
Μεταξύ των ομιλητών περιλαμβάνονται ο σκηνοθέτης Γκαλίν Στόεφ, η Σάρα Νικόλ, λέκτορας στο Sciences Po του Παρισιού με ειδίκευση στις αναδυόμενες τεχνολογίες, και ο Μάρκους Λόμπες, διευθυντής της Ακαδημίας Θεάτρου και Ψηφιακότητας στη Γερμανία.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης εργαστήρια και συζητήσεις για την προσβασιμότητα στις παραστατικές τέχνες, τη διεθνή κινητικότητα, τα νέα μοντέλα χρηματοδότησης και το μέλλον των θεατρικών επαγγελμάτων.
Η πρόεδρος του ETC, Κλαούντια Μπελτσιόρ, υπογραμμίζει τη σημασία των διεθνών θεατρικών δικτύων σε μια περίοδο αυξανόμενης πολιτικής αβεβαιότητας, σημειώνοντας ότι η συνεργασία πέρα από εθνικά και γλωσσικά σύνορα μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο του θεάτρου ως χώρου διαλόγου και πολιτιστικής ανταλλαγής.
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου Ιβάν Βάζοφ, Βασίλ Βασίλεφ, χαρακτηρίζει τη φιλοξενία της διοργάνωσης ευκαιρία ανάδειξης του βουλγαρικού θεάτρου και ανάπτυξης νέων διεθνών συνεργασιών.
Στο πλαίσιο της συνδιάσκεψης, οι συμμετέχοντες θα έχουν επίσης την ευκαιρία να παρακολουθήσουν παραστάσεις από το ρεπερτόριο του Εθνικού Θεάτρου Ιβάν Βάζοφ.
Το ETC αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά δίκτυα δημόσιων θεάτρων και διοργανώνει δύο διεθνείς συνδιασκέψεις ετησίως, με στόχο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, την ανάπτυξη συμπαραγωγών και την ενίσχυση της συνεργασίας στον χώρο των παραστατικών τεχνών.
