Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Καναδά εξακολουθεί να μην μπορεί να εντοπίσει 111 έργα Αυτοχθόνων καλλιτεχνών που ανήκουν στην κρατική συλλογή τέχνης, όπως αποκαλύπτει δημοσίευμα του Canadian Press. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σχεδόν δύο χρόνια μετά από εσωτερικό έλεγχο που είχε διαπιστώσει ότι λείπουν συνολικά 132 δημιουργίες.

Τα έργα αυτά ανήκουν στη συλλογή του Κέντρου Τέχνης Αυτοχθόνων (Indigenous Art Centre), ενός φορέα που ιδρύθηκε από το καναδικό κράτος το 1965 με σκοπό την υποστήριξη, προβολή και διατήρηση της σύγχρονης αυτόχθονης δημιουργίας.

Μια συλλογή ανεκτίμητης πολιτιστικής αξίας

Η συνολική συλλογή περιλαμβάνει περισσότερα από 5.000 έργα από 990 και πλέον καλλιτέχνες των Πρώτων Εθνών (First Nations), των Μετίς (Métis) και των Ινουίτ (Inuit), τα οποία αποκτήθηκαν μέσω επιτροπών αξιολόγησης.

Η συνολική της αξία εκτιμάται στα 14,4 εκατομμύρια δολάρια Καναδά (περίπου 10,4 εκατ. δολάρια ΗΠΑ) και περιλαμβάνει δημιουργίες εμβληματικών καλλιτεχνών, όπως οι Norval Morrisseau, Christi Belcourt, Elisapee Ishulutaq και Kent Monkman.

Ο εσωτερικός έλεγχος (audit), ο οποίος κάλυψε τη διαχείριση της συλλογής από τον Απρίλιο του 2019 έως τον Αύγουστο του 2024, δημοσιοποιήθηκε από το αρμόδιο Υπουργείο Σχέσεων Κράτους-Αυτοχθόνων και Βόρειων Υποθέσεων (CIRNAC). Η έκθεση διαπίστωσε σοβαρές ελλείψεις στην καταγραφή, χωρίς ωστόσο να ονομάζει συγκεκριμένα έργα ή την οικονομική τους αξία.

Η απάντηση του Υπουργείου: «Διοικητικό έλλειμμα, όχι κλοπή»

Μιλώντας στο περιοδικό The Art Newspaper, η εκπρόσωπος του υπουργείου CIRNAC, Maryéva Métellus, επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, αποδίδοντας το πρόβλημα σε ιστορικές παραλείψεις των αρχείων:

«Η συλλογή υφίσταται εδώ και δεκαετίες και περιλαμβάνει χιλιάδες έργα που έχουν αποκτηθεί, εκτεθεί, δανειστεί και μεταφερθεί στην πάροδο του χρόνου. Η καταγραφή τους απαιτεί τη διασταύρωση ιστορικών αρχείων, εγγράφων δανεισμού και βάσεων δεδομένων που εκτείνονται σε βάθος δεκαετιών».

Η ίδια διευκρίνισε ότι ο χαρακτηρισμός «ανεπαισθήτως εντοπισμένο» δεν συνεπάγεται απαραίτητα ότι ένα έργο έχει κλαπεί ή χαθεί, αλλά ότι απαιτείται περαιτέρω διοικητικός έλεγχος, ενώ τόνισε πως δεν βρίσκεται σε εξέλιξη κάποια ποινική έρευνα.

Από τα 132 αρχικά έργα:

• 6 έργα εντοπίστηκαν στις αποθήκες του Κέντρου.

• 11 έργα διαπιστώθηκε ότι ήταν διπλοεγγραφές στη βάση δεδομένων.

• 4 επιπλέον έργα εξετάζονται ως πιθανές διπλοεγγραφές.

• Από τα 111 έργα που παραμένουν άφαντα, τα 20 είναι αναπαραγωγές (prints).

«Αναγνωρίζουμε ότι οι παλαιότερες πρακτικές διαχείρισης δεν ανταποκρίνονταν στις προσδοκίες των πολιτών. Γι' αυτό το Κέντρο έχει ξεκινήσει την αναβάθμιση των διαδικασιών φύλαξης και έκθεσης», πρόσθεσε η Métellus.

«Κυβερνητική ανικανότητα» βλέπουν οι καλλιτέχνες

Η δικαιολογία των διοικητικών λαθών δεν φαίνεται να πείθει την καλλιτεχνική κοινότητα. Ο καταξιωμένος καλλιτέχνης Lawrence Paul Yuxweluptun (με καταγωγή από τις φυλές Cowichan και Okanagan), του οποίου ο πίνακας «Leaving My Reservation to Go to Ottawa and Fight for a New Constitution» (1985) ανήκει στη συλλογή, ξέσπασε κατά των χειρισμών του κράτους:

«Πρόκειται για ακόμα ένα παράδειγμα κυβερνητικής ανικανότητας... Περιμένουμε από αυτούς να φροντίζουν την τέχνη μας. Το Κέντρο Τέχνης Αυτοχθόνων πρέπει να κλείσει. Υπάρχουν άλλοι φορείς που μπορούν να κάνουν αυτή τη δουλειά πολύ πιο υπεύθυνα. Πρόκειται για την πολιτιστική κληρονομιά του Καναδά — ας μεταφερθεί ο προϋπολογισμός στο Συμβούλιο Τεχνών του Καναδά (Canada Council for the Arts) και ας προσληφθεί κάποιος αρμόδιος να τη φροντίσει».

Μια διαφορετική, πιο ψύχραιμη οπτική

Στον αντίποδα, ο Cory Dingle, εκτελεστικός διευθυντής του ιδρύματος του εκλιπόντος σπουδαίου καλλιτέχνη Norval Morrisseau (το αριστούργημά του «Androgyny» του 1983 εκτίθεται αυτή την περίοδο στη Mackenzie Art Gallery), αντιμετωπίζει το ζήτημα με περισσότερη επιείκεια:

«Βλέπουμε αυτή τη στιγμή ως ένα θετικό ορόσημο στην πολιτιστική εξέλιξη του Καναδά — μια ευκαιρία να αναγνωρίσουμε ότι η τέχνη και η κληρονομιά μας αξίζουν σοβαρή προστασία και επενδύσεις. Η εμπειρία μας με το υπουργείο ήταν πάντα υποστηρικτική και θεωρούμε ότι οι φορείς χρειάζονται τους απαραίτητους πόρους και τα εργαλεία για να επιτελέσουν σωστά το έργο τους».    

Με πληροφορίες από The Art Newspaper