Ποιος αποφασίζει ποια στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς αξίζει να ψηφιοποιηθούν; Με ποια κριτήρια γίνεται η επιλογή τους και ποιος επωφελείται τελικά από τη διάθεση και την επαναχρησιμοποίησή τους; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που θα τεθούν σε ευρωπαϊκή εκδήλωση πολιτικής με τίτλο «Who decides and who benefits? Digitised cultural heritage in the age of AI and data spaces» («Ποιος αποφασίζει και ποιος επωφελείται; Η ψηφιοποιημένη πολιτιστική κληρονομιά στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των χώρων δεδομένων»), την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2026 και είναι ανοιχτή στο κοινό.

Η εκδήλωση συγκεντρώνει εκπροσώπους των ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων DIGICHer, REEVALUATE και IMPULSE, τα οποία χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα Horizon Europe και εξετάζουν τις προκλήσεις της ψηφιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Έπειτα από τρία χρόνια έρευνας και συνεργασίας με μειονοτικές κοινότητες, οργανισμούς πολιτιστικής κληρονομιάς και δημιουργούς που αξιοποιούν ψηφιοποιημένες συλλογές, οι εταίροι των τριών προγραμμάτων θα παρουσιάσουν ένα κοινό κείμενο θέσεων και προτάσεων πολιτικής.

Σε ποιον ανήκει η ψηφιακή κληρονομιά;

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η σχέση ανάμεσα στην τεχνολογία, την πολιτιστική ταυτότητα και τα δικαιώματα των κοινοτήτων από τις οποίες προέρχονται τα πολιτιστικά τεκμήρια.

Ποιος έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για την ψηφιοποίηση και τη χρήση μιας πολιτιστικής συλλογής όταν αυτή συνδέεται με την ιστορία και την ταυτότητα μιας συγκεκριμένης κοινότητας; Πώς μπορούν τα δικαιώματα, οι περιορισμοί χρήσης και το ιστορικό ή κοινωνικό πλαίσιο ενός τεκμηρίου να διατηρούνται όταν αυτό μεταφέρεται και διαμοιράζεται σε ψηφιακές πλατφόρμες;

Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα της χρηματοδότησης. Ποιος καλύπτει το κόστος συμμετοχής των κοινοτήτων στις διαδικασίες ψηφιοποίησης και πώς μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν οι ψηφιακές υπηρεσίες όταν ολοκληρώνεται η χρηματοδότηση των ερευνητικών προγραμμάτων;

Τα ερωτήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί νέες δυνατότητες για την επεξεργασία, την αναζήτηση και την αξιοποίηση πολιτιστικών δεδομένων, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα ζητήματα ελέγχου, εκπροσώπησης και πρόσβασης.

Από την έρευνα στην ευρωπαϊκή πολιτική

Τα DIGICHer, REEVALUATE και IMPULSE χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της ίδιας θεματικής πρόσκλησης του Horizon Europe, με αντικείμενο την επανεξέταση της ψηφιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και των ερωτημάτων «τι, πώς και γιατί» ψηφιοποιείται.

Στην εκδήλωση, κάθε ερευνητική ομάδα θα παρουσιάσει τα βασικά ευρήματα και τις προτάσεις της, ενώ θα ακολουθήσει συζήτηση με εκπροσώπους ευρωπαϊκών θεσμών.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, καθώς και στις προτεραιότητες των επόμενων προγραμμάτων εργασίας του Horizon Europe.

Στους ομιλητές περιλαμβάνονται η Maria Claudia Bodino, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με αντικείμενο την έρευνα και καινοτομία στην τεχνητή νοημοσύνη και τα δεδομένα για τον πολιτισμό και τις δημιουργικές βιομηχανίες, η Monika Mačiulienė, ανώτερη ερευνήτρια στο VILNIUS TECH, η Żaneta Żegleń, επίκουρη καθηγήτρια και συντονίστρια του προγράμματος IMPULSE στο Μουσείο του Γιαγκελλονίου Πανεπιστημίου, και ο Marco Rendina, διευθύνων σύμβουλος της European Fashion Heritage Association.

Η εκδήλωση φιλοδοξεί να συμβάλει στη διαμόρφωση πολιτικών που δεν αντιμετωπίζουν την ψηφιοποίηση ως μια αποκλειστικά τεχνική διαδικασία, αλλά λαμβάνουν υπόψη τις κοινωνικές, πολιτιστικές και οικονομικές της διαστάσεις.

Πληροφορίες

Εκδήλωση: «Who decides and who benefits? Digitised cultural heritage in the age of AI and data spaces»

Ημερομηνία: Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2026

Ώρα: 11:00–12:30 (ώρα Κύπρου)

Μορφή: Διαδικτυακή εκδήλωση. Περισσότερες πληροφορίες εδώ

Πρόγραμμα:

• 11:00: Καλωσόρισμα από την Europeana

• 11:05: Παρουσίαση του κοινού κειμένου θέσεων

• 11:15: Παρουσιάσεις των DIGICHer, REEVALUATE και IMPULSE

• 11:45: Συζήτηση με προσκεκλημένους εκπροσώπους προγραμμάτων και φορείς χάραξης πολιτικής

• 12:25: Κλείσιμο

Περισσότερες πληροφορίες: Europeana Foundation