Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται πίσω από την επιλογή του Cambridge Dictionary να ανακηρύξει τη λέξη «human» (ανθρώπινος) ως τη λέξη της χρονιάς για το 2026.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης επαναπροσδιορίζει τη σχέση του ανθρώπου με την εργασία, τη γνώση και τη δημιουργικότητα, οι συντάκτες του λεξικού επέλεξαν όχι έναν νέο τεχνολογικό όρο, αλλά μια λέξη που χρησιμοποιείται στην αγγλική γλώσσα εδώ και σχεδόν έξι αιώνες, όπως επισημαίνει το Associated Press.
Το επίθετο «human», το οποίο προέρχεται από το λατινικό «humanus», περιγράφει, σύμφωνα με το λεξικό του Cambridge, τις ιδιότητες, τις αδυναμίες και τα συναισθήματα που χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους και τους διακρίνουν από τους θεούς, τα ζώα ή τις μηχανές.
Η ανθρώπινη δημιουργικότητα στο επίκεντρο
Όπως αναφέρεται στην επίσημη ανακοίνωση του Cambridge University Press & Assessment, η επιλογή αντανακλά, μεταξύ άλλων, την αυξανόμενη ανάγκη διάκρισης των έργων ανθρώπινης δημιουργίας από εκείνα που παράγονται μέσω της τεχνητής νοημοσύνης. Ενδεικτική είναι η αυξημένη χρήση εκφράσεων όπως «human-made», που υποδηλώνει ότι κάτι έχει δημιουργηθεί από άνθρωπο.
Η συζήτηση απέκτησε ιδιαίτερη ένταση στον χώρο των τεχνών και του πολιτισμού. Προσωπικότητες όπως η Σκάρλετ Γιόχανσον, η Κέιτ Μπλάνσετ και η Μπίλι Άιλις τάχθηκαν κατά της μη εξουσιοδοτημένης χρήσης καλλιτεχνικών έργων για την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, ενώ η αμερικανική ένωση συγγραφέων Authors Guild εισήγαγε τη σήμανση «Human Authored» για βιβλία που έχουν γραφτεί από ανθρώπους.
«Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος», ανέφερε ο λεξικογράφος του Cambridge Dictionary, Κόλιν Μακίντος, επισημαίνοντας ότι οι ανησυχίες για όσα ενδέχεται να χάσουμε αναθέτοντας τη σκέψη μας στις μηχανές οδηγούν στην επανεξέταση του βαθμού εξάρτησής μας από την τεχνολογία.
Τι μας καθιστά ανθρώπους;
Η καθηγήτρια Ρέιτσελ Άνταμς, ειδική σε θέματα διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, σημείωσε ότι η τεχνολογική εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο θεμελιώδη ερωτήματα που απασχολούν την ανθρωπότητα εδώ και χιλιετίες.
Σε δηλώσεις της που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου του Cambridge, υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει σημαντική δοκιμασία για την ανθρωπότητα, καθώς ενέχει τον κίνδυνο διεύρυνσης των υφιστάμενων ανισοτήτων, αλλά διαθέτει παράλληλα τη δυνατότητα αντιμετώπισής τους.
Οι υπόλοιπες υποψήφιες λέξεις
Σύμφωνα με το Euronews, ανάμεσα στις λέξεις που διεκδίκησαν τον τίτλο για το 2026 περιλαμβάνονταν οι εξής:
-
Agent: Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να λειτουργούν και να λαμβάνουν αποφάσεις χωρίς άμεσο ανθρώπινο έλεγχο.
-
Analogue: Δραστηριότητες, εμπειρίες ή αντικείμενα που δεν συνδέονται με το διαδίκτυο και την ψηφιακή τεχνολογία, όπως η ανάγνωση έντυπων βιβλίων και η ακρόαση δίσκων βινυλίου.
-
Wholesome: Κάτι που επιδρά θετικά στη σωματική, ηθική ή συναισθηματική ευεξία του ανθρώπου.
Οι λέξεις που αποτυπώνουν τις ανησυχίες μιας εποχής
Η φετινή επιλογή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά λέξεων που συνδέονται με τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις κοινωνικές τους προεκτάσεις.
Το 2023, το Cambridge Dictionary είχε επιλέξει τη λέξη «hallucinate», αναφερόμενο στην παραγωγή ανακριβών ή ανύπαρκτων πληροφοριών από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ενώ το 2025 είχε ανακηρύξει λέξη της χρονιάς το «parasocial», που περιγράφει τις μονόπλευρες σχέσεις που αναπτύσσουν άνθρωποι με διασημότητες ή ακόμη και ψηφιακούς συνομιλητές.
Το 2026, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται από τις δυνατότητες της τεχνολογίας στα χαρακτηριστικά που μας καθιστούν ανθρώπους.
