Το ChatGPT γράφει ιστορίες που πιθανόν να μας αρέσουν περισσότερο από εκείνες που γράφουν άνθρωποι. Την ίδια ώρα στην Κίνα, οι πλατφόρμες online λογοτεχνίας προσπαθούν να εμποδίσουν τους χρήστες τους να γράφουν πάρα πολλές ιστορίες. Και τα δύο συμβαίνουν ταυτόχρονα, αλλά είναι, άραγε, αντιφατικά ή συμπληρωματικά για το μέλλον της λογοτεχνίας;
Ας πάρουμε, κατ' αρχάς, την πρόσφατη αμερικανική μελέτη που διαπίστωσε ότι αναγνώστες βαθμολόγησαν καλύτερα σύντομες ιστορίες που είχαν παραχθεί από το GPT-4, από αντίστοιχα ανθρώπινα κείμενα. Οι Sydney Sears και Deena Skolnick Weisberg, από το Πανεπιστήμιο Villanova, έδωσαν σε 1.682 Αμερικανούς να διαβάσουν μία σύντομη ιστορία περίπου 1.000 λέξεων. Τρεις από τις ιστορίες του πειράματος είχαν γραφτεί από ανθρώπους και είχαν ήδη δημοσιευθεί. Άλλες τρεις δημιουργήθηκαν από το GPT-4, χρησιμοποιώντας το θέμα και ορισμένα αφηγηματικά στοιχεία των ανθρώπινων έργων.
Οι αναγνώστες δεν ήξεραν, όμως, ποιος είχε γράψει τι. Τους έλεγαν ότι το κείμενο ήταν ανθρώπινο ή προϊόν του ChatGPT, αλλά η πληροφορία ήταν σωστή μόνο στις μισές περιπτώσεις.
Οι ιστορίες του ChatGPT πήραν υψηλότερες βαθμολογίες, τόσο στην ποιότητα όσο και στο πόσο απορρόφησαν τους αναγνώστες. Τελικά, οποιοδήποτε κείμενο παρουσιαζόταν ως γραμμένο από άνθρωπο βαθμολογείτο καλύτερα από ένα κείμενο που παρουσιαζόταν ως προϊόν AI, ακόμη κι αν στην πραγματικότητα συνέβαινε το αντίθετο. Με άλλα λόγια, από τη μία μας αρέσει περισσότερο αυτό που γράφει η μηχανή, αλλά από την άλλη θέλουμε να πιστεύουμε ότι το έγραψε άνθρωπος.
Πριν, πάντως, δώσουμε το Νόμπελ Λογοτεχνίας στο ChatGPT, χρειάζεται ένας αστερίσκος. Η μελέτη εξέτασε μόλις τρία ζεύγη σύντομων ιστοριών, ενώ τα κείμενα του GPT-4 είχαν δημιουργηθεί πάνω σε θέματα και αφηγηματικά στοιχεία ήδη υπαρχόντων ανθρώπινων έργων. Δεν μας λέει τίποτα για το αν ένα μοντέλο μπορεί να κρατήσει ζωντανή μια πλοκή, χαρακτήρες και ύφος για 300 σελίδες. Μας λέει, όμως, κάτι άλλο: ένα AI κείμενο μπορεί ήδη να περάσει μπροστά από ένα ανθρώπινο σε μια απλή δοκιμή.
Από την άλλη πλευρά του νομίσματος, στην Κίνα, τα web novels -ιστορίες σε συνέχειες που γράφονται κυρίως για ανάγνωση στο κινητό- είναι ήδη μια τεράστια αγορά. Οι ίδιες οι πλατφόρμες έβαλαν πρώτες την τεχνητή νοημοσύνη στο παιχνίδι. Η China Literature της Tencent έδωσε στους συγγραφείς εργαλεία για ονόματα χαρακτήρων και ανάπτυξη της πλοκής. Το Tomato Novel της ByteDance πρόσθεσε «βοηθό συγγραφέα» για έρευνα και για τις στιγμές που ο δημιουργός «κολλάει».
Και έχουμε πάει και ένα βήμα παραπέρα. Συστήματα όπως το InkOS, χωρίζουν τη συγγραφή σε ολόκληρη γραμμή παραγωγής: ένας AI agent σχεδιάζει τη δομή, άλλος γράφει τα κεφάλαια, τρίτος ψάχνει λογικά λάθη και επαναλήψεις. Ο άνθρωπος μπορεί απλώς να κρατά το τιμόνι.
Όταν μια ιστορία δεν χρειάζεται μήνες, εβδομάδες ή έστω ώρες, αλλά λίγα λεπτά για να γραφτεί, μπορείς να παράγεις όχι μία, αλλά εκατοντάδες. Και τότε το πρόβλημα είναι πόσα μπορεί να γράψει πριν προλάβει κάποιος να τα διαβάσει.
Έτσι, οι πλατφόρμες που πριν από λίγα χρόνια μοίραζαν εργαλεία παραγωγικότητας, τώρα βάζουν πλαφόν. Το Tomato Novel έβαλε ημερήσιο όριο στις λέξεις που μπορούν να δημοσιεύουν οι συγγραφείς και μόνο μέσα στον Ιούνιο απέρριψε περισσότερες από 100.000 υποβολές χαμηλής ποιότητας, μεταξύ τους και κείμενα γραμμένα με τεχνητή νοημοσύνη.
Η Jinjiang περιόρισε τη χρήση AI σε έρευνα και διόρθωση και ζητά από το κοινό να αναφέρει ύποπτα κείμενα. Συγγραφείς καταγγέλλουν εργαλεία που μπορούν να αποσπάσουν την πλοκή ενός επιτυχημένου έργου και να την ξαναγράψουν ως καινούργια ιστορία.
Και έτσι φτάνουμε σε ένα μάλλον απρόσμενο σημείο. Το μεγαλύτερο πρόβλημα της λογοτεχνίας στην εποχή της AI ίσως να μην είναι ότι οι μηχανές γράφουν κακά. Ίσως να είναι ότι γράφουν αρκετά καλά, ώστε να μπορούμε να γεμίσουμε τον κόσμο με κείμενα πολύ γρηγορότερα απ’ όσο μπορούμε να τα διαβάσουμε. Κι όμως, όταν μας ρωτούν ποιος θέλουμε να τα έχει γράψει, εξακολουθούμε να απαντάμε: ένας άνθρωπος.
Κι έτσι, αν οι ιστορίες μπορούν πια να παράγονται μαζικά, ίσως η «ανθρώπινη υπογραφή» να γίνει η επόμενη πολυτέλεια της λογοτεχνίας.