Τα bots του πολέμου της πληροφόρησης

Βάλια Καϊμάκη Δημοσιεύθηκε 24.9.2018

Τον περασμένο Αύγουστο, ένας χρήστης του twitter, ας τον ονομάσουμε "CN", ξεκίνησε μια μελέτη για κάποιους από τους λογαριασμούς που έκαναν αναρτήσεις τύπου alt-right (εναλλακτική Δεξιά που ισοδυναμεί με την Ακροδεξιά). Ανάμεσα σε αυτούς, που στον αριθμό είναι περίπου 60.000, βρήκε κι έναν λογαριασμό, ας τον ονομάσουμε "DavidX", ο οποίος τα τελευταία χρόνια έκανε συνεχώς αναρτήσεις για το Brexit, την Ουκρανία, τη Χίλαρι Κλίντον, για οτιδήποτε συνέβαινε στον κόσμο και πολιτικά προκαλούσε διαφωνίες στη Δύση. Και μάλιστα ήταν πολύ καλός σε αυτό.


Ο "CN" τον χρησιμοποίησε ως πρότυπο, θεωρώντας ότι ο "DavidX" είναι άνθρωπος και όχι bot, κυρίως από το "σφιχτό" πρόγραμμα αναρτήσεων, που όμως κρατά τον ρυθμό μέρας-νύχτας (συνήθως καταλαβαίνουμε τα bots από τις 24ωρες αναρτήσεις). Ο "DavidX" αναρτά ασταμάτητα, έχει πολλούς ακολούθους και κάθε του ανάρτηση προκαλεί συζητήσεις. Κάποια στιγμή που σταμάτησε, μάλιστα, να αναρτά για τρεις μέρες, προκλήθηκε ανησυχία στους ακολούθους, οι οποίοι αναρωτιόνταν εάν είναι καλά στην υγεία του. Ο "DavidX" είναι υποδειγματικός χρήστης. Είναι επίσης υπόδειγμα γι' αυτό που ονομάζουμε "ρωσικά τρολ", όπως περιγράφονται στην ανάλυση της ερευνήτριας Γιολάντα Νταρσέφσκα (https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/point-view/2014-05-22/anatomy-russian-information-warfare-crimean-operation-a-case-study) με τίτλο "Η ανατομία του ρωσικού πολέμου πληροφοριών, η περίπτωση της επιχείρησης Κριμαία". Η συγκεκριμένη ακαδημαϊκή μελέτη ερευνά τη ρωσική προπαγάνδα πριν από την προσάρτηση της Κριμαίας, την προσπάθεια δημιουργίας θετικών εντυπώσεων στην κοινή γνώμη, αλλά και γενικότερα τη ρωσική στρατηγική "αποσταθεροποίησης" του "αντιπάλου" διά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Η ερευνήτρια αναλύει τις βασικές αρχές, όπως για παράδειγμα την "αρχή της σαφήνειας" που κάνει το μήνυμα απλό, χρησιμοποιεί μανιχαϊστικούς όρους (άσπρο - μαύρο, καλό - κακό) και είναι γεμάτο λέξεις-κλειδιά που επαναλαμβάνονται. Ή ακόμα την "αρχή της επιθυμητής πληροφορίας", σύμφωνα με την οποία αυτός που σχεδιάζει την "ενημερωτική καμπάνια" προσπαθεί να χρησιμοποιήσει μηνύματα τα οποία γνωρίζει εκ των προτέρων ότι ο αναγνώστης θα υποδεχθεί θετικά. Ή, τέλος, την αρχή της "συναισθηματικής κινητοποίησης", σύμφωνα με την οποία η καμπάνια ωθεί τους ανθρώπους να "δράσουν χωρίς πολλή σκέψη, ακόμα και παράλογα".

Όλα αυτά είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Κατ' αρχάς γιατί προέρχονται από τον "μεγάλο εχθρό της Δύσης", τη Ρωσία. Τα τελευταία δύο χρόνια, η ΕΕ έχει αναφέρει τη Ρωσία σε πολλά δημόσια έγγραφα ως κέντρο πληροφοριακής αποσταθεροποίησης, ενώ βλέπουμε τι γίνεται στις ΗΠΑ με τις ακροάσεις του facebook και την παραδοχή του για ρωσικό δάκτυλο στις εκλογές, όπως και στην καμπάνια του Brexit στη Βρετανία.

Ωστόσο, όσο και να θέλουμε να δείχνουμε με το δάκτυλο τους Ρώσους, οι τεχνικές που περιγράφει η μελέτη και που εφαρμόζει η Ρωσία δεν έχουν καμία διαφορά από τις μεθόδους που εφαρμόζει η Δύση, όχι τόσο ως εργοστάσιο παραπληροφόρησης, αλλά στο πλαίσιο "νόμιμων" πολιτικών εκστρατειών και ακόμα χειρότερα στο πλαίσιο εμπορικών ή διαφημιστικών εκστρατειών, εξίσου "νόμιμων".

Αν με ρωτήσετε, θα σας πω ότι μάλλον έχουμε μπλέξει άσχημα. Κάποτε, ως πολίτες, δεν μπορούσαμε να σχηματίσουμε "ορθή γνώμη" γιατί δεν είχαμε στη διάθεσή μας όλα τα "γεγονότα". Δεν μπορούσαμε να έχουμε πρόσβαση στο σύνολο της πληροφορίας. Αυτός ήταν ο τρόπος που μπορούσες να χειραγωγήσεις την κοινή γνώμη. Σήμερα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Έχουμε όλες τις πληροφορίες που χρειαζόμαστε κι ακόμα περισσότερες, πολύ περισσότερες. Χαμένοι στον ωκεανό της πληροφορίας, αφηνόμαστε στα χέρια "opinion leaders", "influencers" των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Επιλέγουμε αυτούς που μας αρέσουν περισσότερο αυτά που λένε. Και τους ακολουθούμε.

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας parathyro.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ
Από τα blind dates στο blind δίκτυο

Από τα blind dates στο blind δίκτυο

Από τα blind dates στο blind δίκτυο

Η επιστροφή στη feel good σειρά

Η επιστροφή στη feel good σειρά

Η επιστροφή στη feel good σειρά

Αλέξανδρος Χρονίδης

Αλέξανδρος Χρονίδης

Αλέξανδρος Χρονίδης