Γράφει ο Diego Armando Aparicio*
Διερωτούμαι συχνά πώς καλύτερα μπορώ να επικοινωνήσω ότι οι προτάσεις του Queer Wave εν εν μόνο για όσα άτομα αυτοπροσδιορίζονται ως ΛΟΑΤΚΙ+. Το δικαίωμα στο σώμα μας, ο απεγκλωβισμός που έμφυλους ρόλους ή ανισότητες τζαι η απενοχοποίηση της ερωτικής επιθυμίας εν ζητήματα που μας αφορούν ούλλ@ ανεξαιρέτως. Η πατριαρχία εν κοινωνικό κατασκεύασμα τζαι μπορεί να αποδομηθεί.
Η «Στέλλα» (1955) του Μιχάλη Κακογιάννη εν έναν αριστούργημα, για μια γυναίκα που επιλέγει να ζήσει ελεύθερη, πέραν που τα όρια που της επιβάλλει η πατριαρχική καταπίεση. Είδα την για πρώτη φορά το 2021, όταν ένιωσα μια βαθκιάν ανάγκη να μάθω για τούτον τον σκηνοθέτη τζαι τη δουλειά του. Ο Κακογιάννης όι μόνο ήταν Κυπραίος, αλλά ήταν τζαι Λεμεσιανός. (Πόσο συχνά τον τιμούμε ή τον θυμούμαστεν όμως ως τέθκοιο;)
Ασχολήθηκε με τον κινηματογράφο έχοντας σπουδάσει πρώτα κάτι άλλο στο Λονδίνο. Σαν εμένα.Εξεκίνησα να θκιαβάζω για τη ζωήν του με τεράστιαν όρεξη, τζαι έππεσα πάνω σε μια δήλωση του που με καθήλωσε: «Έζησα καλή ζωή, ασχέτως αν ποτέ δεν έκανα οικογένεια. Αγάπησα πλάσματα, που με μεγαλύτερη παραφορά αγάπησαν εμένα, έσπασα συχνά τις ερωτικές συμβάσεις, που η τρέχουσα ηθική επέβαλλε. Αγάπησα πολύ περισσότερο, ωστόσο, τη δουλειά μου».
Με το «Πάνω, Κάτω και Πλαγίως» (1992) ο Κακογιάννης έγινεν επίσης ο πρώτος Κυπραίος σκηνοθέτης στην ιστορία που απεικόνισε gay τζαι trans χαρακτήρες σε ταινία του. Έστω στην Αθήνα, όπου επέλεξε να ζήσει τζαι να δημιουργήσει ως καλλιτέχνης. Να τον "έθκιωξεν" τζαι τζείνον άραγε η Κύπρος της δικής του εποχής;
Στην έντονη υποψία μου ότι ο Κακογιάννης ήταν queer (όπως μπορούσε τούτο τελωσπάντων να εκδηλωθεί στην εποχή του), ήρτε να προστεθεί τζαι μια κουβέντα που είχα πριν 2 χρόνια με τον Ανδρέα τον Κάραγιαν, που εχάσαμεν τις προάλλες τζαι χθες εν η κηδεία του.
Ο Ανδρέας, στις πολύωρες επισκέψεις μου σπίτι του, που περνούσαμε παρέα με τα γατιά του τζαι το τσάι μας, έδειχνεν μου πάντα το αρχείο του με τα άρθρα του σε αποκόμματα εφημερίδας, κάποια βίντεο, τα βιβλία που έγραψε, την εκτενέστατη ταινιοθήκη τζαι τους πίνακες του.
Σε μιαν που τούτες τις επισκέψεις, ο Κάραγιαν εξεκίνησε να μου λέει για τον Τσαρούχη - τζαι για το υπέρτατο κομπλιμέντο που του έκαμεν κάποτε: ότι οι ναύτες στους πίνακες του Κάραγιαν ήταν, λέει, ωραιότεροι από τους δικούς του, είχαν πιο πολύν ερωτισμό. Ο ίδιος Γιάννης Τσαρούχης που υπέγραψε τη σκηνογραφία της «Στέλλας» του Κακογιάννη. Τζαι θυμούμαι να ρωτώ τον Ανδρέα για τον Κακογιάννη, τζαι να μου λέει: «Ναι, αν ήταν κάποιος Κύπριος σκηνοθέτης τότε που μπορούσε να είσιεν κάμει μιαν ταινία "για εμάς" ήταν ο Κακογιάννης. Κρατώ του το ακόμα».
Εν μπορώ να μιλήσω με απόλυτη βεβαιότητα για τη σεξουαλικότητα του Κακογιάννη, τζαι ούτε εν τούτο το νόημα. Μπορώ όμως να εντοπίσω στη δουλειά του δυναμικές γυναικείες φιγούρες με έντονη την ανάγκη για χειραφέτηση, άνδρες των οποίων οι τρυφερές σχέσεις τείνουν να υπερβούν το πλατωνικό, τζαι μέλη της queer κοινότητας στην Αθήνα των '90s.
Τζαι η συνεργασία του με Τσαρούχη τζαι Χατζιδάκι (openly gay στην εποχή τους) έσιει τζαι τζείνη τη σημασία της. Η δική μου εκτίμηση εν ότι τούτα επηγάζαν που τις ευαισθησίες ενός άνδρα του οποίου το πνεύμα εξέφευγε που την κανονικότητα των '50s τζαι έπειτα.
Τζαι τούτον ως queer άτομο του κινηματογράφου σήμερα στην Κύπρο, εκτιμώ το βαθύτατα.
Νιώθω ότι η δουλειά του Κακογιάννη εν μια απίστευτη κληρονομιά για ούλλ@ μας. Όπως τζαι του Κάραγιαν. Με τον Ανδρέα «ετσακκωθήκαμε» αρκετές φορές για τη χρήση του όρου queer. Όμως την τελευταία φορά που τον είδα στο Πάνθεον, τζαι επρολόγιζεν μιαν προβολή, ευχαρίστησε με για τις κουβέντες μας. Την επομένη έστειλε μου: «Να κάμουμεν και άλλες [προβολές]. Άρεσεν μου τελικά».
Σήμερα, Τρίτη 31 Μαρτίου 20:30, το Queer Wave διοργανώνει ταυτόχρονη προβολή της «Στέλλας» του Μιχάλη Κακογιάννη σε 4 επαρχίες. Προσκαλούμε σας να έρτετε να τη δείτε (ξανά) στη μεγάλη οθόνη.
*Ιδρυτής του Queer Wave Festival & υποψήφιος βουλευτής του Volt