Γράφει ο Παύλος Νεοφύτου
«Η Πύλα-Κοκκινόκρεμος παραμένει μια αρχαιολογική θέση πολύτιμη για την επιστήμη, αλλά ακατάλληλη για επίσκεψη από το ευρύ κοινό». Αυτή είναι η απάντηση της κυβέρνησης στο ερώτημα γιατί μία από τις κορυφαίες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στο νησί, η μυκηναϊκή πόλη της Πύλας, η οποία μάλιστα συνδέθηκε με την αρχαιότερη οργανωμένη βιβλιοθήκη της Μεσογείου, δεν αναδεικνύεται και δεν ανοίγει για επίσκεψη του κοινού.
Συγκεκριμένα, τέθηκε κοινοβουλευτικό ερώτημα, ημερομηνίας 19 Ιουνίου 2026, από τον βουλευτή του ΑΚΕΛ Λάρνακας, Ανδρέα Πασιουρτίδη, προς την αρμόδια υπουργό, ζητώντας όπως ενημερώσει τη Βουλή για τις ενέργειες που έχουν γίνει για την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου, τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί για την ολοκλήρωση της ανάδειξης του χώρου και τα έργα που προγραμματίζονται, ώστε να είναι προσβάσιμος στο κοινό.
Από την πλευρά της η υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, σε απάντηση ημερομηνίας 14 Οκτωβρίου 2026, επικαλείται τη στρατιωτική χρήση της περιοχής (πεδίο βολής) από τις Βρετανικές Βάσεις, τη δυσπρόσιτη θέση και την αποσπασματική εικόνα που παρουσιάζουν τα ευρήματα, για να εξηγήσει γιατί το κράτος δεν προχωρά σε ανάδειξη της θέσης και πρόσβασης του κοινού.
Από το 1952
Αρχικά η κ. Μιχαηλίδου αναφέρεται στο ιστορικό των αρχαιολογικών ανασκαφών, από το 1952 μέχρι σήμερα, και αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα των ευρημάτων, εξηγώντας τους λόγους. «Η αρχαιολογική θέση στο οροπέδιο του Κοκκινόκρεμου στην Πύλα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κυπριακή αρχαιολογία. Εντοπίστηκε και ανασκάφηκε για πρώτη φορά από τον Πορφύριο Δίκαιο, πρώτο διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων μετά την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, το 1952. Ακολούθησε ο Βάσος Καραγιώργης, διευθυντής του Τμήματος Αρχαιοτήτων από το 1963 έως το 1989. Στη συνέχεια, μεταξύ 2010 και 2013, πραγματοποιήθηκε σύντομη ανασκαφική έρευνα από τον Βάσο Καραγιώργη και την καθηγήτρια Αθανασία Κάντα (Mediterranean Archaeological Society). Από το 2014 διεξάγονται συστηματικές ανασκαφές υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Joachim Bretschneider του Πανεπιστημίου της Γάνδης (Βέλγιο). Παρά την ανάπτυξη των πιο πάνω επιστημονικών ανασκαφικών προγραμμάτων, μεγάλο μέρος του εκτεταμένου πλατώματος της αρχαιολογικής θέσης παραμένει μέχρι σήμερα ανεξερεύνητο», σημειώνει.
Αναδείχθηκαν καινοτομίες
«Οι ανασκαφές έδειξαν ότι πρόκειται για μια πολύ σημαντική θέση με σύντομη διάρκεια ζωής εντός του 12ου αιώνα π.Χ., ενός αιώνα που σηματοδοτεί το τέλος της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, με την κατάρρευση των μυκηναϊκών ανακτορικών κέντρων και άλλων σημαντικών κρατών και αυτοκρατοριών της Ανατολικής Μεσογείου. Οι ανασκαφές στην Πύλα-Κοκκινόκρεμος ανέδειξαν τη σημασία της θέσης για τις καινοτομίες στον υλικό πολιτισμό της κυπριακής αρχαιολογίας, και η συνέχισή τους αναμένεται να ρίξει φως στη σημασία της Κύπρου κατά τη μετάβαση στην Εποχή του Σιδήρου», προσθέτει η κ. Μιχαηλίδου.
Απόκρημνος λόφος και πεδίο βολής
Αν και αναγνωρίζει ότι πρόκειται, με βάση τα πιο πάνω, για μια θέση ιδιαίτερα σημαντική από επιστημονικής και αρχαιολογικής άποψης, η υπουργός αναφέρει ότι δεν πρόκειται για θέση που μπορεί να αναδειχθεί και να καταστεί επισκέψιμη για το κοινό. Πρώτον, όπως σημειώνει, «βρίσκεται σε απόκρημνο λόφο» και δεύτερον, «εντός στρατιωτικών εγκαταστάσεων των Βρετανικών Κυρίαρχων Βάσεων, δίπλα σε πεδίο βολής». Για το δεύτερο εμπόδιο, εξηγεί ότι «ακόμη και οι ίδιοι οι ανασκαφείς οφείλουν να προγραμματίζουν τις ώρες εργασίας τους με βάση το πρόγραμμα λειτουργίας του πεδίου βολής».
Η κατανόηση του κοινού
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα είναι πενιχρά και δεν μπορούν να γίνουν εύκολα κατανοητά από το ευρύ κοινό. «Η ερμηνεία ότι στη θέση υπήρχε βιβλιοθήκη βασίζεται στην ανεύρεση δύο πινακίδων κυπρο-μινωικής γραφής, οι οποίες έφεραν στη ράχη τους σύμβολα της συγκεκριμένης γραφής. Από το εύρημα αυτό τεκμαίρεται ότι οι πινακίδες ενδέχεται να ήταν τοποθετημένες σε ράφι, πιθανώς σε δωμάτιο που θα φιλοξενούσε μεγαλύτερο αρχείο επιγραφών. Ωστόσο, η σημασία του συγκεκριμένου χώρου δεν είναι δυνατόν να γίνει αντιληπτή από το ευρύ κοινό με την επιτόπια επίσκεψη. Οι δύο πινακίδες, μαζί με άλλο σημαντικό αρχαιολογικό υλικό από τη θέση, εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Επαρχίας Λάρνακας», συμπληρώνει η υπουργός.
Ολοκληρώνοντας αναφέρει ότι «για όλους αυτούς τους λόγους (τη στρατιωτική χρήση του χώρου, τη δυσπρόσιτη θέση του και την αποσπασματική εικόνα που παρουσιάζουν τα ίδια τα ευρήματα), κρίνεται ότι η Πύλα-Κοκκινόκρεμος παραμένει μια θέση πολύτιμη για την επιστήμη, αλλά ακατάλληλη για επίσκεψη από το ευρύ κοινό».