Άγνωστοι μέχρι σήμερα υπόγειοι χώροι της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη αποκαλύπτονται στο πλαίσιο των εκτεταμένων εργασιών αποκατάστασης του μνημείου. Οι τουρκικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να ανοίξουν ορισμένα από τα υπόγεια τμήματα για τους επισκέπτες.
Η τουρκική εφημερίδα Χουριέτ παρουσιάζει το θέμα με τίτλο «Ταξίδι στην ιστορία 1.500 ετών στην Αγία Σοφία», μεταφέροντας δηλώσεις του υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, για τις εργασίες στο βυζαντινό μνημείο.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Αττάλεια, ο Ερσόι ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη το μεγαλύτερο πρόγραμμα αποκατάστασης, συντήρησης και στατικής ενίσχυσης της Αγίας Σοφίας κατά την περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Οι εργασίες καλύπτουν τον κεντρικό τρούλο και το ανατολικό ημιθόλιο, καθώς και υπόγειες σήραγγες, κρύπτες και ιστορικούς ταφικούς χώρους.
Σύμφωνα με τον υπουργό, από τον Φεβρουάριο του 2025 έχουν απομακρυνθεί περίπου 3.000 τόνοι λάσπης και μπάζων από τους υπόγειους χώρους. Έτσι, κατέστη δυνατή για πρώτη φορά η συστηματική εξέταση σημείων που ήταν μέχρι σήμερα απροσπέλαστα.
Ο Ερσόι εξήγησε ότι οι υπόγειες κατασκευές φαίνεται να συνδέονται με το ιστορικό σύστημα διαχείρισης των υδάτων της Κωνσταντινούπολης, μεταξύ άλλων με την απομάκρυνση των ομβρίων υδάτων και τη διανομή νερού. Ορισμένες σήραγγες είναι αρκετά μεγάλες ώστε να περνούν άνθρωποι, ωστόσο η ακριβής λειτουργία και οι ιστορικές συνδέσεις όλων των χώρων δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένας υπόγειος ταφικός χώρος τεσσάρων θαλάμων στη βορειοανατολική πλευρά της Αγίας Σοφίας. Η κατασκευή χαρακτηρίζεται ως «υπόγειο» (hypogeum) και, σύμφωνα με τον υπουργό, ενδέχεται να συμβάλει στην κατανόηση ιστορικών καταλοίπων που ανάγονται σε περιόδους προγενέστερες της ανέγερσης της σημερινής Αγίας Σοφίας, η οποία πραγματοποιήθηκε μεταξύ 532 και 537 μ.Χ.
Στόχος, ανέφερε ο Ερσόι, είναι να καταστούν επισκέψιμα ορισμένα υπόγεια τμήματα μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων μελετών και τη λήψη μέτρων προστασίας. «Στόχος μας είναι να μπορέσουμε να φέρουμε και τους επισκέπτες σε επαφή με τα κατάλληλα υπόγεια τμήματα», δήλωσε, διευκρινίζοντας ότι η τελική επιλογή θα εξαρτηθεί από τις επιστημονικές αξιολογήσεις και τις συνθήκες ασφάλειας.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες στατικής ενίσχυσης του κεντρικού τρούλου. Οι επιστημονικές μελέτες έδειξαν επίσης ότι χρειάζεται ενίσχυση το ανατολικό ημιθόλιο, πάνω από τον χώρο όπου βρίσκονται σήμερα το μιχράμπ και ο άμβωνας.
Οι παρεμβάσεις πραγματοποιούνται υπό τον συντονισμό της Γενικής Διεύθυνσης Βακουφίων, με βάση τις αποφάσεις των αρμόδιων επιστημονικών και συμβουλευτικών οργάνων. Ο Τούρκος υπουργός υποστήριξε ότι στόχος είναι η συνολική προστασία του μνημείου, από τον τρούλο έως τις υπόγειες ιστορικές κατασκευές, ώστε να διατηρηθεί για τις επόμενες γενιές.
Η Αγία Σοφία, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής αρχιτεκτονικής και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, μετατράπηκε εκ νέου σε μουσουλμανικό τέμενος το 2020, έπειτα από απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης.
Πηγή: ΚΥΠΕ