Οι αυλές και οι βεγγέρες, οι γάμοι που έκλειναν τους δρόμους, οι οικογενειακές ιστορίες, οι έρωτες, οι απώλειες και οι προσδοκίες των ανθρώπων για μια καλύτερη ζωή αποτελούν την πρώτη ύλη της παράστασης «Πλούτωνος 71», που παρουσιάζεται στον δρόμο, έξω από μια οικία στην οδό Αγίου Γεωργίου Κοντού 71, στη Λάρνακα, γνωστή παλαιότερα ως οδός Πλούτωνος. Ο συγγραφέας του έργου, Κώστας Μαννούρης, επιστρέφει στη γειτονιά όπου πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του και μιλά στο «Π» για τους ανθρώπους που θέλησε να διασώσει μέσα από τη γραφή του, τη συνάντηση της προσωπικής μνήμης με τη μυθοπλασία και όσα μπορούν ακόμη να μετατρέψουν έναν δρόμο σε κοινότητα.
Η παράσταση «Πλούτωνος 71» επιστρέφει στη Λάρνακα της δεκαετίας του 1980, μέσα από ιστορίες που γεννήθηκαν σε μια συγκεκριμένη γειτονιά. Μίλησέ μας περισσότερο γι’ αυτές τις ιστορίες.
Μέσα στην καραντίνα ένιωσα την ανάγκη να γράψω μικρές ιστορίες από την παιδική μου ηλικία, στη Λάρνακα της δεκαετίας του ’80, με επίκεντρο το πατρικό σπίτι της μητέρας μου, όπου έζησα τα πρώτα έξι χρόνια της ζωής μου. Δεν είχα πρόθεση να τις παρουσιάσω στο κοινό. Γράφω από ανάγκη· η προοπτική της σκηνής έρχεται αργότερα. Πρόκειται για ιστορίες καθημερινών ανθρώπων, με τις χαρές, τις παραξενιές και τις μικρές τους τραγωδίες. Τις διατρέχουν το χιούμορ και η λύπη για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια.
Πώς προέκυψε η ιδέα να μεταφερθούν στη σκηνή και μάλιστα στον ίδιο τον δρόμο όπου διαδραματίστηκαν;
Η ιδέα γεννήθηκε μέσα από τη φιλία μου με τη μουσικό Σαλώμη Παρασκευά. Ανακαλύψαμε ότι συνδεόμαστε και οι δύο με την Πλούτωνος, παρότι δεν τη θυμάμαι από τότε, καθώς είναι αρκετά νεότερή μου. Της μίλησα για τις ιστορίες, ενδιαφέρθηκε και μας δελέασε η προοπτική να συμπράξουμε δημιουργικά στον δρόμο των παιδικών μας χρόνων.
Οι αυλές, οι βεγγέρες, οι γάμοι που έκλειναν τους δρόμους και οι σχέσεις μεταξύ των γειτόνων παραπέμπουν σε έναν διαφορετικό και παλαιότερο, ίσως, τρόπο κοινωνικής συνύπαρξης. Τι θεωρείς ότι έχει αλλάξει περισσότερο από τότε μέχρι σήμερα; Το έχουμε χάσει οριστικά;
Χάσαμε, κυρίως, την κοινότητα. Ζούμε περιχαρακωμένοι σε μια άγονη ιδιωτικότητα, σε μια μοναξιά γεμάτη υποχρεώσεις και τρεχάματα. Είμαστε μονάδες, όχι σύνολα. Δεν εξιδανικεύω εκείνη την εποχή· υπήρχαν και πολλές ασφυκτικές συμβάσεις. Υπήρχε, όμως, η εμπειρία του «μαζί». Εδώ συναντάμε το κεντρικό πρόταγμα του Λάρνακα 2030, το Common Ground, που μας καλεί να βγούμε από την ατομικότητά μας και να ξαναβρούμε τον κοινό τόπο με τους άλλους. Δεν πιστεύω ότι αυτή η ποιότητα χάθηκε οριστικά· χρειάζεται, ωστόσο, να την επαναφέρουμε συνειδητά.
Πέρα από τη νοσταλγία, τι μπορεί να μας πει σήμερα η ιστορία μιας γειτονιάς της δεκαετίας του ’80 για τις σύγχρονες πόλεις μας και τον τρόπο με τον οποίο κατοικούμε και μοιραζόμαστε τον δημόσιο χώρο;
Μας καλεί να δούμε ξανά τη γειτονιά ως κοινό τόπο ουσιαστικής συμβίωσης, όχι απλώς ως έναν χώρο όπου κατοικούμε ο ένας δίπλα στον άλλον χωρίς να συνυπάρχουμε. Μια πόλη είαι σχέσεις, οι κοινές ιστορίες και το μοίρασμα του δημόσιου χώρου. Η «Πλούτωνος 71» δεν ζητά να επιστρέψουμε στο παρελθόν. Μας καλεί να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να ξανακερδίσουμε από εκείνη την αίσθηση της κοινότητας.
Πώς ισορροπείς ανάμεσα στην προσωπική ανάμνηση και τη μυθοπλασία; Πόσο σημαντικό ήταν για εσένα να διατηρηθεί η αυθεντικότητα των ανθρώπων και των ιστοριών τους;
Ήθελα πρωτίστως να διασώσω τις ιστορίες πραγματικών ανθρώπων. Ανθρώπων που με περιέβαλαν με την αγάπη τους. Πολλοί από αυτούς δεν βρίσκονται πια στη ζωή. Αυτό που θα δει, όμως, το κοινό δεν είναι ένα ανέπαφο αρχείο αναμνήσεων. Η μνήμη είναι επιλεκτική και η μυθοπλασία παρεισφρέει αναπόφευκτα. Με ενδιαφέρει λιγότερο η ακρίβεια και περισσότερο η αλήθεια αυτών των ανθρώπων, το αποτύπωμα που άφησαν στη γειτονιά και σε μένα.
Σε μια εποχή που οι πόλεις αλλάζουν με γρήγορους ρυθμούς και οι γειτονιές χάνουν συχνά τον κοινωνικό τους χαρακτήρα, μπορεί μια καλλιτεχνική παρέμβαση στον δημόσιο χώρο να συμβάλει στην επανασύνδεση των κατοίκων με τον τόπο τους;
Μπορεί, επειδή η τέχνη έχει τη δύναμη να μετατρέπει έναν συνηθισμένο χώρο σε τόπο συνάντησης, μνήμης και κοινής εμπειρίας. Αυτό επιχειρούμε με την «Πλούτωνος 71»: να ξαναδώσουμε στον δρόμο κάτι από τη χαμένη κοινωνική του ζωή, έστω για ένα βράδυ. Αυτή η προσωρινή συνάντηση ίσως αφήσει μέσα μας ένα ισχνό αποτύπωμα.
Στην περιγραφή της παράστασης τίθεται το ερώτημα τι μπορεί ακόμη να μετατρέψει έναν δρόμο σε γειτονιά και την απλή γειτνίαση σε ουσιαστική συνύπαρξη. Ποια είναι η δική σου απάντηση σε αυτό το ερώτημα;
Οι ανθρώπινες σχέσεις. Η διάθεση να βγούμε από την ιδιωτικότητά μας, να συναντήσουμε τον άλλον, να μοιραστούμε τον χώρο, τις χαρές και τις δυσκολίες μας. Μια γειτονιά δεν είναι απλώς σπίτια το ένα δίπλα στο άλλο· είναι οι κοινές ιστορίες των ανθρώπων της. Αυτές είναι που μετατρέπουν έναν δρόμο σε κοινότητα.
